Năm 1966, Dolly Parton kết hôn cùng ông Carl Dean, một nhà thầu trải nhựa đường sống lặng lẽ, tránh xa ánh đèn sân khấu. Ông từ trần năm 2025. Ảnh: Instagram
Một vì sao đã tắt trên bầu trời âm nhạc thế giới. Nữ danh ca Dolly Parton, người đàn bà đã đem cả cuộc đời mình dệt thành những khúc ca rưng rưng tình người, đã trút hơi thở cuối cùng hôm thứ Ba tại Nashville, thọ 80 tuổi. Tin buồn do người cháu, Bryan Seaver, loan báo trên mạng xã hội, không nói rõ nguyên nhân. Từ mùa thu năm ngoái, khi bà phải lỡ hẹn với khán giả Las Vegas, những kẻ yêu mến bà đã thấp thỏm lo âu; đến tháng Năm vừa qua, chính bà còn lên tiếng trấn an rằng cơ thể với hệ miễn dịch trở chứng của mình đã dần đáp lại thuốc thang.
Người ta thường ví bà với Núi Kẹo Đường trong huyền thoại cổ tích Mỹ, biểu tượng của phồn vinh giữa thời đại khốn cùng. Nhưng có mấy ai biết, dưới lớp tóc giả vàng óng, dưới những bộ y phục lấp lánh kim sa ấy, là một tâm hồn từng lớn lên trong cùng cực. Sinh ngày 19 tháng Giêng năm 1946, trong một căn nhà gỗ một gian bên bờ sông Little Pigeon, Dolly Rebecca Parton là đứa con thứ tư trong mười hai anh chị em của một gia đình tá điền mù chữ. Cha nàng nghèo đến độ phải trả công bà đỡ bằng một bao bột bắp. Nhưng chính giữa cảnh bần hàn ấy, âm nhạc đã trở thành chốn nương náu, thành cánh cửa mở ra một thế giới khác — thế giới mà, như lời bà từng thổ lộ, "tôi biết mình có thể nhìn thấy, xa hơn những rặng núi Smoky."
Con đường vào nghiệp cầm ca của bà bắt đầu từ năm 1967, khi được mời làm "cô ca sĩ nhỏ" trong chương trình truyền hình của Porter Wagoner. Rồi từ đó, tên tuổi Dolly Parton cứ thế mà rực sáng, với "Jolene," với "Joshua," và nhất là với "I Will Always Love You" — khúc từ biệt bà viết tặng người thầy cũ trong nước mắt biết ơn, để rồi mấy chục năm sau, qua giọng ca Whitney Houston trong "The Bodyguard," bài hát ấy đã trở thành một trong những tình khúc bất tử của thế kỷ hai mươi.
Sáu mươi năm cầm bút, cầm đàn, bà để lại chừng ba ngàn ca khúc, mười lần được trao giải Grammy trong hơn năm mươi lần đề cử, tên khắc vào cả hai đại sảnh danh vọng — nhạc đồng quê và rock & roll. Bà còn là một khuôn mặt điện ảnh quen thuộc qua "9 to 5," "Steel Magnolias," "The Best Little Whorehouse in Texas," và là một nữ doanh nhân lỗi lạc với công viên Dollywood giữa lòng núi non quê nhà.
Nhưng có lẽ điều đáng nói hơn mọi vinh quang, mọi giải thưởng, chính là tấm lòng của người đàn bà ấy. Bà lập nên Imagination Library, gửi hơn hai trăm triệu cuốn sách đến tay trẻ thơ khắp chốn; mỗi khi quê nhà Tennessee gặp thiên tai hỏa hoạn, bà lại rộng tay tiếp đỡ.
Năm 1966, bà kết duyên cùng ông Carl Dean, một nhà thầu nhựa đường suốt đời tránh né ánh đèn sân khấu. Ông từ trần năm 2025. Dolly Parton ra đi để lại sáu người em, và để lại một khoảng trống không gì lấp được trong lòng những ai từng một lần nghe bà hát.
Một vở nhạc kịch về cuộc đời bà, "Dolly: A True Original Musical," dự định trình làng sân khấu Broadway vào đầu năm 2027 — nhưng người nghệ sĩ tài hoa đã không còn dịp chứng kiến. (vb)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình