Ảnh: American Community Media
Quận Cam (VB) – Thảm họa cháy rừng đang trở nên ngày càng thường xuyên và khốc liệt hơn do trên khắp nước Mỹ do tình hình biến đổi khí hậu. Ở California, chính quyền tiểu bang có kế hoạch dài hạn, chuẩn bị cho các cộng đồng cư dân sẵn sàng ứng phó với thảm họa thiên nhiên này. Hai tổ chức American Community Media và California Black Media đã phối hợp cùng Văn phòng Dịch vụ Khẩn cấp của Thống đốc California (Cal OES) để tổ chức một buổi họp báo cấp tiểu bang về công tác chuẩn bị ứng phó cháy rừng và khả năng chống chọi của cộng đồng. Buổi họp báo trong cuối tháng 8 này có sự tham dự của các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực quản lý tình trạng khẩn cấp và chuẩn bị ứng phó cộng đồng:
Matt Notley, Phó Giám đốc phụ trách Truyền thông và Quan hệ Công chúng, Văn phòng Dịch vụ Khẩn cấp của Thống đốc California (Cal OES)
Davina Mapes, Chuyên viên Thông tin Công chúng, Cal OES
Steven Vera, Điều phối viên về Nguồn lực và Hỗ trợ Thảm họa cho Người khuyết tật, Trung tâm Dịch vụ & Pháp lý cho Người khuyết tật (DSLC)
Omaira Baptista, Chuyên gia Giáo dục Cộng đồng, Up Valley Family Centers
Diana Crofts-Pelayo, Phó Giám đốc Truyền thông, Văn phòng Thống đốc California
Hiện nay California đang bước vào giai đoạn nguy hiểm nhất của mùa cháy rừng năm 2026. Chính phủ tiểu bang đang đẩy mạnh hỗ trợ người dân chuẩn bị sẵn sàng trước khi các đám cháy bùng phát. Nhu cầu phòng cháy rừng không còn chỉ giới hạn ở các vùng nông thôn, mà đã lan rộng sang cả những khu dân cư đô thị đông đúc. Điển hình là các vụ cháy Eaton và Palisades vào tháng 1 năm 2025; cũng như vụ cháy Gann tại Quận Calaveras mới đây đã thiêu rụi hơn 10,300 mẫu Anh, cướp đi sinh mạng của một người.
Theo ông Matt Notley, những vụ cháy có thể nhanh chóng đe dọa các cộng đồng, gây áp lực lên nguồn lực địa phương, đòi hỏi có hành động nhanh chóng, phối hợp chặt chẽ. Cần chuẩn bị sẵn sàng trước khi cháy rừng bùng phát. California ngày càng chú trọng đầu tư nguồn lực không chỉ vào công tác chữa cháy, mà còn vào việc ngăn ngừa cháy rừng từ sớm. Cal OES quản lý Hệ thống Hỗ tương về Cứu hỏa và Cứu nạn của California, là hệ thống lớn nhất trên toàn quốc, kết nối hơn 1,000 cơ quan và đơn vị chữa cháy của chính quyền địa phương. Nhờ đó, khi một đám cháy vượt quá khả năng kiểm soát của nguồn lực một địa phương, các xe chữa cháy, xe bồn tiếp nước, đội cứu hỏa … có thể được huy động linh hoạt giữa các khu vực. Trong năm nay, Cal OES đã chuẩn thuận 46 yêu cầu hỗ tương từ các quận hạt để khai triển trước lực lượng và thiết bị chữa cháy nhằm ứng phó với điều kiện thời tiết nguy cơ cháy cao. Trước đó, Cal OES đã chi khoảng 61 triệu đô la cho các hoạt động hỗ trợ tương tự.
Để cung cấp thông tin về hướng di chuyển của đám cháy, các cộng đồng có nguy cơ bị đe dọa, những nơi cần di tản hoặc bổ sung nguồn lực, Cal OES còn vận hành Hệ thống Thông tin Phối hợp Tức Thời về Cháy rừng (FIRIS). Đây là chương trình sử dụng máy bay được trang bị camera hồng ngoại và camera nhiệt chuyên dụng để lập bản đồ đám cháy theo thời gian thực, đôi khi chỉ trong vòng vài phút. Chỉ riêng trong năm nay, FIRIS đã thực hiện 324 chuyến bay; dịch vụ này hiện có cho tất cả các quận tại California.
Về công tác giải quyết hậu quả cháy rừng, vào tháng 6 năm ngoái, Thống đốc Newsom đã đạt được thỏa thuận gia hạn Chương trình Hỗ trợ Cá nhân của FEMA dành cho những người bị ảnh hưởng bởi các vụ cháy Eaton và Palisades, qua đó kéo dài thời hạn nhận hỗ trợ đến ngày 9 tháng 7 năm 2027. Hơn 35,000 gia đình đã nhận được sự hỗ trợ từ chương trình này; hơn 177 triệu đô la được cấp cho những người đủ điều kiện, hơn 1,200 gia đình nhận được hỗ trợ nhà ở tạm thời. Các dự án hỗ trợ công cộng trị giá hơn 2.5 tỷ đô la vẫn đang chờ FEMA phê duyệt, trong khi tiểu bang đang đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn liên bang hiện có.
Theo bà Davina Mapes, Cal OES đang vận động xây dựng một hệ thống ứng phó thảm họa phù hợp với nhu cầu của tất cả người dân California. Nhiều chính sách về thảm họa của liên bang không thực sự phù hợp với các tình huống khẩn cấp mà California phải đối mặt, chẳng hạn như cháy rừng. Ví dụ, cách tính toán mức hỗ trợ cháy rừng của FEMA có thể gây bất lợi cho các cộng đồng có thu nhập thấp, nơi giá trị bất động sản thường thấp hơn so với các khu vực giàu có.
Nghiên cứu mới do Cal OES thực hiện cho thấy có một khoảng cách lớn giữa nhận thức và hành động trong cư dân California. Các cộng đồng đều hiểu rõ nguy cơ cháy rừng, đồng ý rằng việc chuẩn bị là quan trọng; nhưng họ cần thêm hỗ trợ để thực sự sẵn sàng. Bắt đầu với những công việc chuẩn bị rất cụ thể. Mọi người cần liệt kê danh sách các hành động đơn giản, cụ thể theo từng bước: đi đâu? Liên lạc với ai? Mang theo những gì? Đó là cách hiệu quả để việc chuẩn bị trở nên dễ thực hiện. Chiến dịch Ready California (trước đây là Listos California) đã mở rộng sáng kiến chuẩn bị ứng phó cháy rừng bằng cách xây dựng một trung tâm thông tin cung cấp các tài liệu in ấn, video, nội dung mạng xã hội với 25 ngôn ngữ. Các tài liệu này bao gồm "Hướng dẫn Sẵn sàng Ứng phó Thảm họa", “First Aid Kit for Your Mind” (hướng dẫn sức khỏe tinh thần), thẻ thông tin bỏ túi "Năm bước để sẵn sàng" (Five Steps to Readiness); tất cả đều có trên trang mạng www.ready.ca.gov và www.listoscalifornia.org
Kể từ khi ra mắt vào năm 2019, Ready California sử dụng khoản đầu tư hơn 100 triệu đô la từ tiểu bang. Gần 16 triệu người dân California đã tham gia vào các hoạt động trực tiếp. Những sự kiện phối hợp cùng các tổ chức cộng đồng, chính quyền bộ lạc người Da Đỏ và các đội ứng phó khẩn cấp tại địa phương, giúp người dân lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp, kết nối họ với các hệ thống cảnh báo tại địa phương. Chiến dịch đã có 103 triệu lượt xem nền tảng kỹ thuật số, và phân phối 6.7 triệu tài liệu in.
Cần lưu ý rằng các khu trú ẩn khẩn cấp của tiểu bang luôn mở cửa chào đón tất cả cư dân California, bất kể tình trạng nhập cư. Người sử dụng không cần phải trình báo bất kỳ thông tin nào về tình trạng nhập cư; dịch vụ trú ẩn luôn sẵn sàng cho tất cả mọi người.
Theo bà Omaira Baptista, các vụ cháy rừng tại các quận hạt Napa và Lake cho thấy thảm họa không chỉ do thiên tai, mà còn từ việc thiếu sự chuẩn bị. Nỗi sợ lớn nhất của mọi người không chỉ là ngọn lửa, mà còn là cảm giác đơn độc và thiếu thông tin. Với các công cụ từ Listos California, khi được hướng dẫn những bước đơn giản, người dân bớt sợ hãi và tăng thêm sức mạnh đối phó. Tổ chức Up Valley Family Centers không chỉ đơn thuần phát tài liệu hướng dẫn; mà còn mang lại sự an tâm cho các gia đình, trang bị cho họ khả năng tự đưa ra quyết định trong các tình huống khẩn cấp.
Theo ông Steven Vera, công tác chuẩn bị và sự tin tưởng đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với người khuyết tật. Họ cần tính toán kỹ lưỡng các vấn đề như phương tiện di chuyển, thiết bị hỗ trợ đi lại, thuốc men, phương thức liên lạc, người chăm sóc… Nếu chỉ dựa vào một hình thức liên lạc duy nhất người dân có thể bỏ lỡ những thông tin quan trọng. Ông Steven chỉ ra rằng các thông báo về việc cắt các dịch vụ tiện ích, thí dụ như cắt điện vì lý do an toàn công cộng, thường là khâu dễ xảy ra thiếu sót. Đôi khi công ty điện lực PG&E gửi email thông báo cho khách hàng về việc sắp cắt điện, một số người có thể nhìn thấy email đó nhưng lại bỏ qua hoặc xóa đi! Tổ chức DSLC thường thực hiện bước tiếp theo là gửi tin nhắn và gọi điện thoại, để lại tin nhắn thoại nếu người nhận không bắt máy.
Ông Steven khuyên bước đầu tiên người dân có thể chuẩn bị là luôn có sẵn một chiếc túi khẩn cấp chứa các vật dụng thiết yếu như sạc điện thoại, thuốc men, tiền mặt, đèn pin, giấy tờ tùy thân... Người dân cũng được khuyên nên lên kế hoạch cho ba tuyến đường thoát hiểm khác nhau từ nơi ở và nơi làm việc; xây dựng phương án tản cư cụ thể để mọi người đều biết mình cần đi đâu khi thảm họa xảy ra. Hãy cùng gia đình và bạn bè xây dựng một kế hoạch cụ thể. Khi tình huống khẩn cấp ập đến, chỉ cần cầm lấy chiếc túi đã chuẩn bị sẵn và thực hiện theo kế hoạch đó.
Để có thêm thông tin, xin truy cập: www.ready.ca.gov .
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình