Còn không bao lâu nữa, người Việt đã định cư trên đất nước của Nữ Thần Tự Do này, được tròn 30 năm. Trong 30 năm đó, người Mỹ gốc Việt đã lấy bàn tay, khối óc để biến vùng trồng cam với mấy con đường bụi -- một vùng lớn của Orange County -- thành Little Saigon hoa lệ. Dân biểu Mỹ, Cộng Hoà lẫn Dân Chủ, đã hơn một lần nói, người Mỹ phải biết ơn cộng đồng người Việt đã làm cho Quận Cam trở thành giàu. Thế hệ thứ nhứt của người Việt định cư ở Quân Cam sau 30 năm làm việc và đóng thuế nay đã lớn tuổi. Và Mỹ đất nước cưu mang người Việt đã đãi ngộ xứng đáng người Việt ở đây như công dân Mỹ lớn tuổi của mình. Già có tiền an sinh xã hội, SSA,SSI Bịnh có Medicare, Medicaid - ở Cali gọi là MediCal.
Liên bang cũng như Tiểu bang Cali xem những phúc lợi đó là những quyền thủ đắc luật định qua định chế An sinh Xã hội, luật Tỵ nạn Chánh trị , HO, ODP đượïc Quốc Hội Liên bang thông qua và TT Mỹ ban hành đúng thủ tục hiến định. Riêng đối người Mỹ gốc Việt thế hệ thứ nhứt, trên bình điện đạo nghĩa ở đời, trên bình diện đồng minh, chiến hữu với Mỹ trong Chiến tranh VN, trên bình diện xây dựng đất nước Mỹ, những phúc lợi đó xuất phát từ máu, nước mắt, và mồ hôi người Mỹ đã đóng góp cho hai nước đồng minh Việt Mỹ. Tuyệt đối, đó hoàn toàn không phải là ăn xin. Dưới ánh sáng đó, người ta thấy cuộc người Mỹ gốc Việt ở Quân Cam đi kiện ở Toà, xuống đường biểu tình chống tổ chức thầu y tế Cal Optima, là hợp tình hợp lý.
Trước tiên, Caloptima là một tổ chức thử nghiệm thất bại, lỗi thời, không lý do tồn tại. Cách đây 10 năm, TT Clinton là người đề xướng cuộc thử nghiệm này để giảøn dị hoá thủ tục, và chống gian lận Medicare, Medicaid. Nhưng Ông đã thấy thất bại và dẹp bỏ. Khắp 50 tiểu bang Mỹ, bây giờ không có một county nào áp dụng mô thức ấy nữa. Ở các counties khắp TB Cali hoàn toàn không có tổ chức thầu y tế như kiểu Caloptima ở Orange County. Cụ thể Los Angeles kế một bên, El Monte, Rosemead sát nách, Medicare, MediCal làm việc thẳng với ngưòi thụ hưởng và nhà thuốc tây, mọi việc êm xuôi và trôi chảy đều hoà. Nhưng chỉ riêng Orange County cứ tiếp tục duy trì cuộc thử nghiệm thất bại ấy và làm tình, làm tội những người được Liên bang đãi ngộ xứng đáng sau cả đời làm việc và đóng thuế . Nạn nhân đông đảo và trầm trọng nhứt là người già, người bịnh Mỹ gốc Việt.
Thứ đến, tổ chức Caloptima ở Orange County muốn hay không muốn đã làm người Mỹ gốc Việt bị đối xử bất công, bị kỳ thị địa phương, bị kỳ thị chủng tộc. Một, Cal Optima đã tạo bất công và kỳ thị điạ phương. Los Angeles không có Caloptima nên không bị nhiều thiệt thòi như ở Orange County. Không bị hạn chế 1 tháng chỉ được 8 thứ thuốc và nghe đâu sắp bớt nữa . Không bị buộc phải đi bác sĩ của Caloptima. Không bị ép dùng thuốc thay thế, khác với toa bác sĩ đã cho. Lý do rất giản dị, Cal Optima là nhà thầu nên giảm chi để lời nhiều. Trục lợi trên sức khoẻ, trên sự an nguy, trên phúc lợi của người thụ hưởng Medicare, Medicaid của Liên bang. Hai, CalOptima đã tạo kỳ thị chủng tộc. Ai cũng biết Orange County có Little Saigon là nơi sắc tộc thiểu số Việt quần cư đông nhứt nước Mỹ. Santa Ana được gọi là thủ đô tinh thần người Mỹ gốc Mễ và gốc Hispanics. Garden Grove là khu thương mại sầm uất nhứt của sắc tộc Mỹ gốc Đại Hàn. Hơn tiểu bang Cali, Orange County có khối thiểu số đã trở thành đa số sau cuộc kiểm kê dân số năm 2000. Mà Orange County là county duy nhứt trong tiểu bang và trên toàn nước Mỹ , chương trình Medicare và Medicaid của liên bang bị một tổ chức thầu y tế Caloptima siết để trục lợi riêng.
Sau cùng, cho đến giờ phút này cuộc đấu tranh hợp tình hợp lý của người Mỹ gốc Việt đã được luật sư giúp đỡ về mặt kiện tụng. Tổ hợp Dược Phòng Độc lập Việt Mỹ, suýt bị Caloptima khai tử nếu không kiên quyết đấu tranh, đứng vào hàng ngũ. Truyền thông đã đưa tin trung thực, mà chân lý thuộc về những người già, người bịnh đấư tranh đòi bình đẳng đối xử. Đồng bào Mỹ gốc Việt lớn tuổi và có bịnh có Medicare và Mdeical đang ngóng chờ những đại diện dân cử mà đồng bào mới vừa ủng hộ để đắc cử, cùng xăng tay áo lên giúp đồng bào, như Ô Lou Correa khi còn là dân biểâu tiểu bang Cali đã giúp cho các nhà thuốc Tây gốc Việt khỏi bị Caloptima bóp mũi chết.
Người già, người bịnh gốc Việt ở Orange County đang lâm nguy vì bị Caloptima bớt thuốc, thay thuốc, chỉ định bác sĩ vì lợi riêng. "Kiến nghĩa bất vi vô dõng dã/ Lâm nguy bất cứu mạc anh hùng" là tinh thần tập thể đấu tranh của người Việt trong vụ kiện và biểu tình chống Caloptima-- có người giận quá gọi là Cao Ác Ty Ma.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình