Thành Cổ Loa, Đất Văn Miếu bị lấn làm nhà. Cả nhà Mẫu, Tam Bảo của chùa cổ cũng bị biến thành nơi ở. Bảng kinh doanh thịt chó được dựng ngay cạnh chùa…
Tình trạng các cư dân thành thị lấy di tích làm nơi mưu sinh như bán vàng hương, sách bói toán, đồ ăn. Thậm chí ở chùa Vĩnh Trù (59 Hàng Lược) có hộ còn kinh doanh... thịt chó ngay sát cạnh (nhà số 61). Chùa Vua (phố Thịnh Yên, phường Phố Huế) do có cổng chính kề cận chợ Trời, nên những hàng buôn bán đồ cũ đã chui qua cổng, tập kết hàng vào sân chùa.
Việc xâm phạm di tích xảy ra nhiều nhất ở các đô thị. Trên địa bàn Hà Nội có khoảng 85 - 90% các di tích lịch sử bị xâm phạm, tập trung ở các quận nội thành. Điển hình như quận Hai Bà Trưng có 44/105 di tích bị xâm phạm.
Riêng về chùa, toàn thành phố có tới 189 chùa (đã xếp hạng) bị vi phạm cần được giải tỏa ngay. Theo thống kê của Ban quản lý di tích - danh thắng Hà Nội thì quận Hai Bà Trưng có 14, quận Tây Hồ có 11, quận Đống Đa 9, quận Ba Đình 8, quận Hoàn Kiếm 6 chùa bị vi phạm. Tại các chùa này, nhiều nhà dân ở ngay trong khu vực I (phạm vi đất đình, chùa giao cho nhà sư trông coi) hoặc sân vườn, hiên nhà Tổ - Tam quan, thậm chí sống ngay trong nhà Mẫu và Tam Bảo. Mặc dù nhà chùa đã đề nghị nhiều lần nhưng việc dời chuyển của các hộ dân cư tại đây có lẽ còn lâu mới được thực hiện.
Điển hình phải kể đến chùa Thiên Phúc (quận Hoàn Kiếm), tại đây có 13 hộ dân chiếm dụng 1/2 diện tích đất, khiến sinh hoạt của các nhà sư cùng hoạt động của chùa gặp quá nhiều khó khăn. Theo nhà chùa cho biết thì có 403 m2 đất chùa bị chiếm dụng và biến thành khu nhà ở cho dân thuê, bởi hợp đồng do Xí nghiệp kinh doanh nhà ở quận Hoàn Kiếm ký, gây khá nhiều bất bình trong nhân dân...
Tại khu di tích Cổ Loa (Đông Anh) có tới 2.714 hộ dân làm nhà sinh sống trong cả 3 vòng thành; Hồ Văn (thuộc khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, quận Đống Đa) có 280 hộ dân xây dựng nhà trái phép ở khu vực I; Chùa Liên Phái (quận Hai Bà Trưng) có 37 hộ dân ở phía trước chùa, gần 100 hộ ở phía sau và sát các tháp xung quanh di tích; chùa Hàm Long (quận Hoàn Kiếm) có 47 hộ dân và một số lớp học của trường phổ thông cơ sở Lý Tự Trọng ở khu vực I.
Theo báo Hà Nội Mới, tình trạng tan nát của các di tích văn hóa kể trên cho tới nay không thấy có biện pháp hữu hiệu nào để giải tỏa hay cứu chữa.
HÀ NỘI.- Hiện có khoảng 80% di tích lịch sử ở Hà Nội đang trong tình trạng xuống cấp; 85 - 90% di tích bị các hộ dân cư lấn chiếm đất. Thậm chí, chính các công ty quốc doanh tự động chiếm đất chùa cổ cho cư dân thuê mướn. Báo Hà Nội Mới vừa cho biết như trên. Sau đây là các trích đoạn.
Theo Vụ Bảo tồn - Bảo tàng (Bộ Văn hóa - Thông tin) hiện đang có khoảng 80% các di tích ở Hà Nội bị xuống cấp. Mức độ hư hại của các di tích chủ yếu tập trung vào phần gỗ, mái, các bộ vì kèo, tường và đặc biệt là các cột chống bị hư hỏng nhiều. Đây là sự hư hại rất nghiêm trọng.
Vậy mà, trong nhiều trường hợp, chỉ khi di tích gần sập đổ, những người có trách nhiệm mới lo lắng tìm cách sửa chữa. Phủ Tây Hồ được xây dựng từ thế kỷ 17, trải qua hàng trăm năm hứng chịu mưa gió, xuống cấp nghiêm trọng. Chỉ đến khi một góc tường sụp đổ mới có đoàn kiểm tra liên ngành đến “ghi nhận tình trạng xuống cấp”. Ngay sau đó Ban quản lý phủ đã phải đóng cửa Tòa phủ chính, chuyển đồ thờ tự xuống nhà ngang và... chờ ý kiến trùng tu.
Cũng có bề dày lịch sử như Phủ Tây Hồ, ba di tích Đoan Môn, Hậu Lâu, Bắc Môn với diện tích 7.433 m2 (thuộc thành cổ Hà Nội) có giá trị rất lớn về lịch sử - kiến trúc - du lịch và có ý nghĩa đối với việc nghiên cứu về Thăng Long- Hà Nội. Di tích Đoan Môn gồm 2 phần: Cổng thành là những bức tường dày, xây gạch với 5 cổng ra vào, 2 bên cổng chính là cổng phụ đối xứng nhau, sát 2 cổng phụ là 2 cầu thang rộng dẫn lên mặt thành; phía trên, chính giữa cổng thành là lầu Ngũ Môn. Lầu này có 2 tầng được xây theo kiến trúc cổ Việt Nam, với kết cấu chịu lực chính là khung sườn gỗ, mái lợp ngói ta. Nhưng hiện tại Đoan Môn chỉ còn phần móng ổn định, còn phần xây đã xuống cấp trầm trọng. Các lớp gạch đã mục, ngấm nước, khả năng liên kết chịu lực kém. Cây dại mọc um tùm, một số rễ lớn ăn sâu vào tường. Các đường nét - hoa văn - họa tiết trang trí bị vỡ, gạch mái lợp bị hỏng hoàn toàn. Nguy cơ sụp đổ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Hậu Lâu cũng vậy. Không gian bên trong đã bị phá vỡ do các công trình xây thêm, trên các mảng tường nhiều cửa phụ “được mở”. Bắc Môn là cổng chính phía bắc của thành Hà Nội, gồm 2 phần: cổng chính có lối đi rộng 4 m đã bị bịt kín, lầu trên đã bị phá...
Tình trạng các cư dân thành thị lấy di tích làm nơi mưu sinh như bán vàng hương, sách bói toán, đồ ăn. Thậm chí ở chùa Vĩnh Trù (59 Hàng Lược) có hộ còn kinh doanh... thịt chó ngay sát cạnh (nhà số 61). Chùa Vua (phố Thịnh Yên, phường Phố Huế) do có cổng chính kề cận chợ Trời, nên những hàng buôn bán đồ cũ đã chui qua cổng, tập kết hàng vào sân chùa.
Việc xâm phạm di tích xảy ra nhiều nhất ở các đô thị. Trên địa bàn Hà Nội có khoảng 85 - 90% các di tích lịch sử bị xâm phạm, tập trung ở các quận nội thành. Điển hình như quận Hai Bà Trưng có 44/105 di tích bị xâm phạm.
Riêng về chùa, toàn thành phố có tới 189 chùa (đã xếp hạng) bị vi phạm cần được giải tỏa ngay. Theo thống kê của Ban quản lý di tích - danh thắng Hà Nội thì quận Hai Bà Trưng có 14, quận Tây Hồ có 11, quận Đống Đa 9, quận Ba Đình 8, quận Hoàn Kiếm 6 chùa bị vi phạm. Tại các chùa này, nhiều nhà dân ở ngay trong khu vực I (phạm vi đất đình, chùa giao cho nhà sư trông coi) hoặc sân vườn, hiên nhà Tổ - Tam quan, thậm chí sống ngay trong nhà Mẫu và Tam Bảo. Mặc dù nhà chùa đã đề nghị nhiều lần nhưng việc dời chuyển của các hộ dân cư tại đây có lẽ còn lâu mới được thực hiện.
Điển hình phải kể đến chùa Thiên Phúc (quận Hoàn Kiếm), tại đây có 13 hộ dân chiếm dụng 1/2 diện tích đất, khiến sinh hoạt của các nhà sư cùng hoạt động của chùa gặp quá nhiều khó khăn. Theo nhà chùa cho biết thì có 403 m2 đất chùa bị chiếm dụng và biến thành khu nhà ở cho dân thuê, bởi hợp đồng do Xí nghiệp kinh doanh nhà ở quận Hoàn Kiếm ký, gây khá nhiều bất bình trong nhân dân...
Tại khu di tích Cổ Loa (Đông Anh) có tới 2.714 hộ dân làm nhà sinh sống trong cả 3 vòng thành; Hồ Văn (thuộc khu di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám, quận Đống Đa) có 280 hộ dân xây dựng nhà trái phép ở khu vực I; Chùa Liên Phái (quận Hai Bà Trưng) có 37 hộ dân ở phía trước chùa, gần 100 hộ ở phía sau và sát các tháp xung quanh di tích; chùa Hàm Long (quận Hoàn Kiếm) có 47 hộ dân và một số lớp học của trường phổ thông cơ sở Lý Tự Trọng ở khu vực I.
Theo báo Hà Nội Mới, tình trạng tan nát của các di tích văn hóa kể trên cho tới nay không thấy có biện pháp hữu hiệu nào để giải tỏa hay cứu chữa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình