- Lời Giới Thiệu: Đây là môt chương trong Kinh Thánh Và Con Đường Hạnh Phúc mà tác giả sẽ ra mắt vào ngày 30 tháng 10 năm 2005 tại Trung Tâm Công Giáo Việt Nam ở 1538 N. Century Blvd., Santa Ana, CA 92703.
Con người có lương tâm để phân biệt thiện và ác. Đó là một sự kiện, mặc dù người ta có thể không đồng ý với nhau về nội dung của thiện và ác. Cũng như trong nhiều vấn đề khác, con người đi tìm nguồn gốc của thiện và ác.
1. Thiện Thần và Ác Thần: nguồn gốc của thiện và ác
Mọi sự trên trái đất này đều là vật thụ tạo. Trên trái đất này có sự thiện và sự ác. Vậy ai tạo nên sự thiện và ai tạo nên sự ác"
Người ta có thể tiến tới quan niệm Thiện Thần là tác giả của các việc thiện và Ác Thần là tác giả của các việc ác. Trong lịch sử tư tưởng của nhân loại, có Thiện Thần và có Ác Thần, có Thần Xây Dựng và Thần Hủy Diệt. Thiện Thần và Ác Thần đều có ảnh hưởng đến con người hay, nói khác đi, con người có thể bị Thiện Thần hay Ác Thần quyến rũ. Ác Thần có thể mang tên là Ác Ma, Ma Quỷ, Xa-tan, Lu-xi-phe. Vậy Thiện Thần cao hơn hay Ác Thần cao hơn" Có quan niệm rằng Thiện Thần và Ác Thần ngang hàng nhau. Đây là quan niệm đa thần.
2. Tạo Hóa là Thiện Thần hay Ác Thần"
Thiên Chúa Giáo chủ trương Thiên Chúa, mà cũng là Tạo Hóa sáng tạo trời đất và muôn loài, là nguồn gốc của thiện và Xa-tan là nguồn gốc của ác. Như vậy ai sáng tạo Xa-tan, vì nếu không có ai sáng tạo Xa-tan, Xa-tan cũng là Tạo Hóa" Theo Thiên Chúa Giáo, Thiên Chúa tạo nên một thiên thần và thiên thần này sa đọa thành Xa-tan. Như vậy vẫn chỉ có một thần tối cao; thần này không tạo nên sự ác. Xa-tan không phải là thần tối cao và là nguồn gốc của sự ác. Nhưng người ta có thể lý luận rằng nếu Xa-tan là thiên thần sa ngã và thiên thần này do Thiên Chúa tạo nên, Thiên Chúa cũng là nguồn gốc của Xa-tan. Đây là quan niệm nhất thần: chỉ có một thần tối cao. Như vậy, theo quan niệm này Thiện Thần cao hơn Ác Thần và sáng tạo (dù một cách gián tiếp) Ác Thần. [Chúa Giê-su là con Thiên Chúa.]
Bởi vì thấy có nhiều sự ác nơi vũ trụ, có những người quan niệm Tạo Hóa (sáng tạo vũ trụ) là Ác Thần hay ít nhất là một thần thiếu khả năng. Quan niệm này cũng gặp vấn nạn: Nếu Tạo Hóa là Ác Thần, sao có sự thiện nơi thế giới" Bởi thế họ cũng quan niệm có một Thiện Thần khác Tạo Hóa và còn cao hơn Tạo Hóa vì đó là Thiện Thần. Theo quan niệm này Thiện Thần cao hơn Ác Thần, nhưng không sáng tạo Ác Thần. [Chúa Giê-su là con Thiện Thần]. Thiện Thần này có tham dự vào việc sáng tạo trời đất và muôn loài không" Nếu tham dự vào, Thiện Thần cũng là Tạo Hóa. Như vậy có hai Tạo Hóa sao" Nếu không tham dự vào, vậy sao có sự thiện nơi thế giới" Bởi thế chủ trương rằng Tạo Hóa là Ác Thần cũng gặp vấn nạn không giải quyết nổi như chủ trương Thiên Chúa (Tốt Lành) là Tạo Hóa. Tuy nhiên cuối cùng quan niệm "Tạo Hóa là Ác Thần" cũng chủ trương rằng Thiện Thần là nguồn gốc của sự thiện và Ác Thần là nguồn gốc của sự ác.
Chúng ta thấy khi chúng ta nói về Thần (Thiện hay Ác), chúng ta nói về một lãnh vực mà chúng ta không biết và cuộc tranh luận này không bao giờ chấm dứt. Vấn đề tùy niềm tin của mỗi người.
3. Thiên Chúa là nguồn gốc của Đạo và Thiên Chúa là Đạo
Chúng ta cũng có thể thêm rằng khi nói đến Thiên Chúa (Thiện Thần), người ta đi tìm nguồn gốc của Đạo. Quả đúng như thế. Nhưng khi làm như thế, người ta lại rơi vào chỗ mà đầu óc con người không thể hiểu nổi: người ta đã bàn tán và cãi nhau rất nhiều (hay quá nhiều) về một Thiên Chúa ở trên một cõi trời mà không ai biết cả.
Nếu chúng ta dừng lại ở Đạo và giải thích Đạo là cõi hạnh phúc, chúng ta ở lại chỗ con người có thể hiểu nổi. Cũng thế nếu chúng ta dừng lại ở chỗ Thiên Chúa là tên gọi khác của Đạo, chúng ta ở lại chỗ con người có thể hiểu nổi.
Vậy có hai Thiên Chúa: một Thiên Chúa ở trên trời và là nguồn gốc của Đạo và một Thiên Chúa là chính Đạo trong lòng con người. Chúng ta có thể nói rằng Thiên Chúa ở trên trời chính là Thiên Chúa được hình ảnh hóa từ Đạo trong lòng con người. Đạo hình ảnh hóa mình ra như là Thiên Chúa ở trên trời. Người Việt Nam gọi Đạo là Đạo Trời. Có một người nói với tôi rằng Thiên Chúa ở trong lòng. Tôi nói với người đó rằng nói Thiên Chúa ở trong lòng, điều đó gây khó hiểu vì nếu Thiên Chúa ở trên trời làm sao Ngài có thể ở trong lòng được; nếu chúng ta nói rằng Thiên Chúa là Đạo và Đạo ở trong lòng, điều này dễ hiểu. Thiên Chúa hay Đạo là Mười Điều Răn trong Cựu Ước và Bài Giảng Trên Núi trong Tân Ước.
4. Đạo và vật chất: nguồn gốc của thiện và ác
Người ta có thể tìm hiểu nguồn gốc của thiện và ác một cách gần gũi hơn. Con người có thể làm thiện và có thể làm ác. Vậy do đâu con người làm thiện và do đâu con người làm ác"
Các thánh nhân nhìn thấy rằng khi con người theo Đạo, con người sẽ làm thiện và khi con người bám vào vật chất hay lấy lợi làm căn bản cuộc sống, con người sẽ làm ác. Đó là thân phận con người.
Có người cắt nghĩa rằng A-đam là biểu tượng của trời, sự tốt lành và E-và là biểu tượng của đất, sự gian ác. E-và thổi gian ác vào tâm hồn thần linh của A-đam. Dục vọng trong lòng A-đam bắt nguồn từ E-và. Bởi thế để trở về cội nguồn thần linh, người ta thường nói đến bỏ hay ít ra tiết chế dục vọng. Thần tính (Đạo) của A-đam là nguồn gốc của thiện và dục vọng (trần gian) là nguồn gốc của ác.
Nếu dừng ở chỗ Đạo là nguồn gốc của thiện và trần gian (vật chất, lợi) là nguồn gốc của ác, chúng ta dừng ở chỗ con người có thể thấy được và hiểu được. Thân phận con người là sống với hai con đường: thiện và ác.
Tại sao thân phận con người lại như thế" Câu hỏi này có thể không được trả lời. Thực trạng con người là như thế. Tuy nhiên câu hỏi sau đây lại cần được trả lời: Do đâu con người bám vào vật chất và do đâu con người bám vào Đạo"
5. Hạnh phúc: nguồn gốc của thiện và ác
Con người mưu cầu hạnh phúc cho đời sống. Con người bám vào Đạo vì con người nghĩ rằng Đạo mang lại hạnh phúc cho đời sống, và con người bám vào vật chất vì con người nghĩ rằng vật chất mang lại hạnh phúc cho đời sống. Vậy chính hạnh phúc là nguồn gốc của thiện và ác. Tuy nhiên vì Đạo hay vật chất tạo nên hạnh phúc, Đạo hay vật chất là nguồn gốc của thiện và ác. Đạo cũng được hình ảnh hóa là Thiên Chúa và vật chất cũng được hình ảnh hóa là Ma Quỷ (Ác Ma, Quỷ).
Vậy tại sao lại có người quan niệm vật chất là nguồn gốc của hạnh phúc và có người quan niệm Đạo là nguồn gốc của hạnh phúc"
Người đời thường nghĩ rằng vật chất là nguồn gốc của hạnh phúc. Các thánh nhân như Chúa Giê-su, Đức Phật, Lão Tử và Khổng Tử nhìn thấy Đạo là nguồn gốc của hạnh phúc. Vậy người đời đúng hay các thánh nhân đúng"
Có sự kiện này: người đời bám vào vật chất và cuộc đời đầy khổ đau: vui cũng có mà khổ cũng nhiều. Vật chất quả có mang lại một số hạnh phúc. Nhưng nó cũng mang lại nhiều đau khổ. Như vậy hẳn nhiên vật chất không mang lại hạnh phúc hoàn toàn. Theo các thánh nhân hạnh phúc mà vật chất mang lại có tính cách thấp kém và nhất thời. Theo Chúa Giê-su Đạo là Nước Trời hay cõi hạnh phúc nơi trần gian: "Nước Cha trị đến, ý Cha thể hiện dưới đất". Nước Trời là nơi của hạnh phúc cao sang và trường tồn. Nước Trời này cũng mang tên là Đạo.
Nếu chúng ta dừng lại ở chỗ nguồn gốc của hạnh phúc là Đạo và hạnh phúc đó có ngay tại đời này, chúng ta không cần đức tin. Nếu chúng ta tiến tới chỗ Thiên Chúa ở trên trời là nguồn gốc của hạnh phúc và hạnh phúc ở đời sau, chúng ta cần đức tin. Thiên Chúa trên trời và Thiên Đàng đời sau chúng ta không nhìn thấy được và chỉ có đức tin mới giúp chúng ta được thôi. Nhưng Đạo ở đời này và hạnh phúc đời này chúng ta có thể thấy, hiểu và kinh nghiệm được. Ai biết nhìn sẽ thấy, ai biết suy sẽ hiểu và ai biết sống sẽ kinh nghiệm được.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình