Đó là tiếng nói của Trần Độ. Ông từ trần cuối tuần qua, nhưng tiếng nói của ông đã vang lên sang sảng hơn cả lúc ông còn sống. Ai làm tiếng nói của người đã khuất nổi lên như vậy" Không phải vì cộng đồng người Việt hải ngoại đã tỏ ý rất quan tâm từ khi được tin cấp báo của những thành phần công khai chống đảng ở trong nước ngay từ lúc ông mới nhập viện. Cũng không phải vì báo chí thế giới đã loan tin về cái chết của ông. Trớ trêu thay, những người làm cho tiếng nói của Trần Độ nổi lên lại là những người cầm đầu đảng Cộng sản hiện nay ở Việt Nam vì thái độ hèn nhát của họ trước cái chết của ông.
Ông Trần Độ mất ngày 10 tháng 8, nhưng mãi đến 4 ngày sau Hà Nội mới chính thức loan tin ông chết. Các quan sát viên quốc tế có mặt tại Việt Nam cho biết sở dĩ chính quyền CSVN chờ đến chí kỳ, một ngày trước khi tang lễ được cử hành mới loan tin để cản bớt số người đến dự đám tang. Té ra mấy anh lãnh đạo đảng đã sợ Trần Độ khi ông còn sống, nay đến lúc ông nằm xuống, họ vẫn còn sợ. Xét ra cái sợ đó cũng không phải vô lý. Bởi vì có cả ngàn người đã đến đưa Trần Độ về nơi yên nghỉ cuối cùng, tất cả có đến 130 nhóm, gồm cựu chiến binh, nhân viên cũ trong văn phòng của ông hay cơ quan chính quyền ông đã từng điều khiển, thân hữu và một số nhân vật đã từng công khai chỉ trích đảng. Họ đã ngang nhiên không tuân theo "ý đảng" đến dự đám táng của một vị tướng lãnh đã được dân chúng và quân đội thương mến. Một sự đau thương thầm lặng nhưng đầy ý nghĩa. Đám tang đã làm nổi bật lên một hình ảnh rõ rệt về thế căng thẳng trong nội bộ đảng khi có một số người ra mặt thách thức công khai trong lòng chế độ.
Vũ Mão, Phó Chủ tịch Quốc hội, người đại diện cao nhất của chính quyền Cộng sản trong buổi lễ, đã đọc một bài gọi là điếu văn, nhưng sự thật đó là để nói móc một người đã được đảng ghi công là "anh hùng cách mạng". Mão nói: "Vào lúc cuối đời, ông Trần Độ đã phạm phải những sai lầm đáng tiếc". Nhưng lập tức sau đó Trần Thắng, con trai lớn của cựu tướng Trần Độ, đã lên máy vi âm nói trước cử tọa: "Chúng tôi rất đau lòng. Chúng tôi không chấp nhận bài điếu văn đó". Lời thách thức ngang nhiên của Trần Thắng đã được tán thưởng bằng những tiếng hoan hô và những tràng pháo tay vang dội trong nhà quàn sang trọng của Bệnh viện 108 dành cho những tướng lãnh cao cấp. Lời nói của Thắng dõng dạc, cương quyết, nhưng cũng để lộ ra một nét tức giận lạnh lùng. Theo bài tường thuật của phóng viên Mercury News, giữa những tiếng ồn ào, có người la lớn: "Đồng chí Trần Độ rất thân thiết với chúng tôi, tại sao đảng không ngỏ lời chia buồn"" Khi Công an chen vào để đến gần ông này, ông đã lẩn đi mất. Trong số các vòng hoa, người ta thấy một vòng hoa của Lê Đức Anh có ghi câu "Kính viếng người chiến hữu cũ". Anh, cựu Chủ tịch nhà nước, thời xưa đã từng là sĩ quan dưới quyền chỉ huy của Trần Độ. Người ta còn thấy một bó hoa của Võ Nguyên Giáp có đề "Kính viếng Trung tướng Trần Độ". Cả hai anh có can đảm "kính viếng" đều không đến dự đám táng.
Tại sao các anh lãnh đạo Cộng sản ngày nay sợ Trần Độ như vậy" Chúng ta đã biết quá trình tranh đấu của Trần Độ và năm 1999 khi Trần Độ bị khai trừ khỏi đảng, chúng tôi đã viết bài về mối hận của mấy anh lãnh đạo đảng hồi đó. Trần Độ đã tham gia bộ đội Cộng sản từ năm 1944 và cũng như nhiều thanh niên thời đó đã tham gia bộ đội vì lòng yêu nước muốn dành độc lập cho nước nhà hơn là vì muốn theo Cộng sản. Năm 1945, trước khi Việt Minh cướp chính quyền, Trần Độ đã hoạt động bí mật trong giới học sinh thời đó. Ông là một người có học và có nhiều thành tích chiến đấu nên dần dần lên đến hàm Trung tướng. Sau năm 1975, ông được cử giữ những chức vụ về Văn hóa và Giáo dục, nhưng đến năm 1992 ông xin về hưu. Từ đó ông đã viết bài và công khai lên tiếng chỉ trích những lỗi lầm trong chính sách đảng dưới thời Đỗ Mười. Đến thời Lê Khả Phiêu, ông đã nói thẳng đảng ngày nay là một ổ tham nhũng và cảnh cáo "đảng chỉ có một đường: thay đổi hay là chết". Ban lãnh đạo đảng rất căm hận, liệt ông vào loại "chống đảng" và năm 1999 đã khai trừ ông.
Bây giờ Trần Độ đã nằm xuống, lấy con mắt khách quan của nguời bên ngoài nhìn xem ông có phải là "người chống đảng" không" Trần Độ thuộc một loại người chúng tôi rất trọng, bởi vì đầu óc của những người đó, trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng không thể chấp nhận một chữ "phản". Những nguời đó có thể nhận thấy họ đã chọn lầm một con đường để tranh đấu cho lý tưởng của mình, nhưng bảo họ phản lại hay chống lại con đường đó thì thật khó khăn cho họ. Bởi vì tư cách con người của họ không có chỗ cho chữ "phản". Chính vì thế Trần Độ không chống đảng, ông chỉ lên tiếng cảnh tỉnh về chế độ độc tài đảng trị hắc ám để tìm con đường sáng mà sống còn.
Đảng bây giờ là ai" Đảng rêu rao có 2.4 triệu đảng viên, nhưng sự thật đại đa số chỉ là những con trừu non, gia nhập đảng vì nhiều lý do phức tạp chớ không phải thuần túy như các thanh niên thơ ngây 60 năm trước gia nhập đảng để sẵn sàng chết vì tranh đấu cho độc lập tổ quốc. Đảng ngày nay chỉ là những người cầm đầu rơi rớt lại từ những thế hệ đi trước. Ngoài những anh đầu óc ngu tối chỉ còn biết mũ ni che tai, hay những anh biết mà hèn nhát ngậm miệng ăn tiền, còn là những tay lãnh đạo tuy đã về vườn nhưng vẫn còn đủ thế lực tìm cách ảnh hưởng đến lớp lãnh đạo mới, đấu đá lẫn nhau vì quyền lợi riêng tư. Đảng vẫn không thích diễn biến hòa bình. Tang lễ Trần Độ cho thấy có lẽ đảng chỉ thích diễn biến "không hòa bình".
Ông Trần Độ mất ngày 10 tháng 8, nhưng mãi đến 4 ngày sau Hà Nội mới chính thức loan tin ông chết. Các quan sát viên quốc tế có mặt tại Việt Nam cho biết sở dĩ chính quyền CSVN chờ đến chí kỳ, một ngày trước khi tang lễ được cử hành mới loan tin để cản bớt số người đến dự đám tang. Té ra mấy anh lãnh đạo đảng đã sợ Trần Độ khi ông còn sống, nay đến lúc ông nằm xuống, họ vẫn còn sợ. Xét ra cái sợ đó cũng không phải vô lý. Bởi vì có cả ngàn người đã đến đưa Trần Độ về nơi yên nghỉ cuối cùng, tất cả có đến 130 nhóm, gồm cựu chiến binh, nhân viên cũ trong văn phòng của ông hay cơ quan chính quyền ông đã từng điều khiển, thân hữu và một số nhân vật đã từng công khai chỉ trích đảng. Họ đã ngang nhiên không tuân theo "ý đảng" đến dự đám táng của một vị tướng lãnh đã được dân chúng và quân đội thương mến. Một sự đau thương thầm lặng nhưng đầy ý nghĩa. Đám tang đã làm nổi bật lên một hình ảnh rõ rệt về thế căng thẳng trong nội bộ đảng khi có một số người ra mặt thách thức công khai trong lòng chế độ.
Vũ Mão, Phó Chủ tịch Quốc hội, người đại diện cao nhất của chính quyền Cộng sản trong buổi lễ, đã đọc một bài gọi là điếu văn, nhưng sự thật đó là để nói móc một người đã được đảng ghi công là "anh hùng cách mạng". Mão nói: "Vào lúc cuối đời, ông Trần Độ đã phạm phải những sai lầm đáng tiếc". Nhưng lập tức sau đó Trần Thắng, con trai lớn của cựu tướng Trần Độ, đã lên máy vi âm nói trước cử tọa: "Chúng tôi rất đau lòng. Chúng tôi không chấp nhận bài điếu văn đó". Lời thách thức ngang nhiên của Trần Thắng đã được tán thưởng bằng những tiếng hoan hô và những tràng pháo tay vang dội trong nhà quàn sang trọng của Bệnh viện 108 dành cho những tướng lãnh cao cấp. Lời nói của Thắng dõng dạc, cương quyết, nhưng cũng để lộ ra một nét tức giận lạnh lùng. Theo bài tường thuật của phóng viên Mercury News, giữa những tiếng ồn ào, có người la lớn: "Đồng chí Trần Độ rất thân thiết với chúng tôi, tại sao đảng không ngỏ lời chia buồn"" Khi Công an chen vào để đến gần ông này, ông đã lẩn đi mất. Trong số các vòng hoa, người ta thấy một vòng hoa của Lê Đức Anh có ghi câu "Kính viếng người chiến hữu cũ". Anh, cựu Chủ tịch nhà nước, thời xưa đã từng là sĩ quan dưới quyền chỉ huy của Trần Độ. Người ta còn thấy một bó hoa của Võ Nguyên Giáp có đề "Kính viếng Trung tướng Trần Độ". Cả hai anh có can đảm "kính viếng" đều không đến dự đám táng.
Tại sao các anh lãnh đạo Cộng sản ngày nay sợ Trần Độ như vậy" Chúng ta đã biết quá trình tranh đấu của Trần Độ và năm 1999 khi Trần Độ bị khai trừ khỏi đảng, chúng tôi đã viết bài về mối hận của mấy anh lãnh đạo đảng hồi đó. Trần Độ đã tham gia bộ đội Cộng sản từ năm 1944 và cũng như nhiều thanh niên thời đó đã tham gia bộ đội vì lòng yêu nước muốn dành độc lập cho nước nhà hơn là vì muốn theo Cộng sản. Năm 1945, trước khi Việt Minh cướp chính quyền, Trần Độ đã hoạt động bí mật trong giới học sinh thời đó. Ông là một người có học và có nhiều thành tích chiến đấu nên dần dần lên đến hàm Trung tướng. Sau năm 1975, ông được cử giữ những chức vụ về Văn hóa và Giáo dục, nhưng đến năm 1992 ông xin về hưu. Từ đó ông đã viết bài và công khai lên tiếng chỉ trích những lỗi lầm trong chính sách đảng dưới thời Đỗ Mười. Đến thời Lê Khả Phiêu, ông đã nói thẳng đảng ngày nay là một ổ tham nhũng và cảnh cáo "đảng chỉ có một đường: thay đổi hay là chết". Ban lãnh đạo đảng rất căm hận, liệt ông vào loại "chống đảng" và năm 1999 đã khai trừ ông.
Bây giờ Trần Độ đã nằm xuống, lấy con mắt khách quan của nguời bên ngoài nhìn xem ông có phải là "người chống đảng" không" Trần Độ thuộc một loại người chúng tôi rất trọng, bởi vì đầu óc của những người đó, trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng không thể chấp nhận một chữ "phản". Những nguời đó có thể nhận thấy họ đã chọn lầm một con đường để tranh đấu cho lý tưởng của mình, nhưng bảo họ phản lại hay chống lại con đường đó thì thật khó khăn cho họ. Bởi vì tư cách con người của họ không có chỗ cho chữ "phản". Chính vì thế Trần Độ không chống đảng, ông chỉ lên tiếng cảnh tỉnh về chế độ độc tài đảng trị hắc ám để tìm con đường sáng mà sống còn.
Đảng bây giờ là ai" Đảng rêu rao có 2.4 triệu đảng viên, nhưng sự thật đại đa số chỉ là những con trừu non, gia nhập đảng vì nhiều lý do phức tạp chớ không phải thuần túy như các thanh niên thơ ngây 60 năm trước gia nhập đảng để sẵn sàng chết vì tranh đấu cho độc lập tổ quốc. Đảng ngày nay chỉ là những người cầm đầu rơi rớt lại từ những thế hệ đi trước. Ngoài những anh đầu óc ngu tối chỉ còn biết mũ ni che tai, hay những anh biết mà hèn nhát ngậm miệng ăn tiền, còn là những tay lãnh đạo tuy đã về vườn nhưng vẫn còn đủ thế lực tìm cách ảnh hưởng đến lớp lãnh đạo mới, đấu đá lẫn nhau vì quyền lợi riêng tư. Đảng vẫn không thích diễn biến hòa bình. Tang lễ Trần Độ cho thấy có lẽ đảng chỉ thích diễn biến "không hòa bình".
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình