Giá xăng dầu ở Mỹ tăng từ nhiều tuần nay và trong tuần qua nó đã vọt lên cao nhất, trở thành một chất nhiên liệu đốt nóng các màn tranh cãi khi sắp đến ngày bầu cử. Al Gore đề nghị chính quyền lấy ra bán 5 triệu thùng dầu từ Kho Dự trữ Chiến lược để làm giá xăng dầu giảm cho dân đỡ khổ, hôm sau Tổng Thống Clinton quyết định bán 30 triệu thùng trong một tháng, còn mạnh hơn đề nghị của Gore. Đảng Cộng Hòa và ứng cử viên Tổng Thống George W.Bush lập tức la lối, tố cáo đây là một sự toa rập và lợi dụng thời cơ để câu phiếu cử tri. Vậy bên nào phải bên nào trái"
Kho Dự trữ Chiến lược đã được thiết lập sau khi các nước Ả rập cấm vận bán dầu thô trong cuộc khủng hoảng 1973-74, Mỹ cần có một số dầu dự trữ sử dụng lúc khẩn trương. Từ ngày đó, Mỹ chỉ múc vào kho này có một lần năm 1991 lấy ra 21 triệu thùng trong cuộc chiến tranh vùng Vịnh, thực hiện duới quyền Tổng Thống George Bush. Bởi thế bây giờ ông con trai W.Bush, ứng cử viên Tổng Thống 2000 và đảng Cộng Hòa có lý do dể lớn tiếng đả kích đó là chính sách sai. Ông W. Bush nói: “Dự trữ chiến lược là một cách bảo đảm phòng khi có sự gián đoạn bất ngờ về nguồn năng lượng của chúng ta hoặc khi có chiến tranh. Dự trữ chiến lược không thể đem sử dụng như một mưu toan làm hạ giá xăng trước ngày bầu cử. Nó không thể được sử dụng để kiếm một mối lợi chính trị ngắn hạn bằng cái giá phải trả dài hạn cho nền an ninh quốc gia”.
Tổng Thống Clinton nói quyết định của ông là đúng, một việc làm thận trọng, chỉ nhằm làm hạ giá dầu, nhất là bảo đảm dầu đốt cho dân nghèo khi mùa đông sắp tới, chớ không phải vì lý do chính trị tranh cử. Việc lấy ra 30 triệu thùng dầu dự trữ chỉ có tính cách cho các công ty dầu mượn, đến mùa xuân tới khi giá dầu hạ các công ty sẽ phải hoàn trả kho dự trữ. Hơn nữa Clinton còn đưa ra một loạt những quyết định trong chương trình “Viện trợ Năng lượng cho các Gia đình lợi tức thấp” (LIHEAP), cấp 400 triệu đô-la cho các tiểu bang chia nhau dùng tùy theo nhu cầu địa phương. Đây là ngân khoản lớn nhất cấp cho quỹ khẩn trương này. Mối quan tâm chính là số dầu đốt sưởi hiện có dự trữ rất thấp so với cùng thời kỳ năm 1999 ở các tiểu bang miền Đông và Đông Bắc. Ngoài ra việc lấy dầu dự trữ cũng nhằm làm giảm giá xăng nhớt hiện đã lên cao nhất từ 10 năm qua. Những cuộc biểu tình chống giá xăng lên cao ở Âu Châu cũng có thể đã làm chính quyền Mỹ lo ngại, nhưng quyết định của Clinton cũng nhằm đưa ra ra một lời nhắn nhủ với các nước Ả Râp sản xuất dầu lửa rằng Mỹ sẵn sàng áp dụng mọi biện pháp làm cho giá dầu thô trên thế giới xuống.
Giá dầu bắt đầu leo lên từ nhiều tháng qua vì các nước sản xuất dầu thô trong tổ chức OPEC đã giới hạn sản xuất. Tháng trước OPEC đã có quyết định gia tăng thêm sản xuất, nhưng giá xăng dầu không xuống. Với kinh tế phát triển, nhu cầu nhiên liệu của thế giới đã tăng, nhưng cũng cần ghi nhận nước Mỹ với 279 triệu dân là nước “uống xăng” nhiều nhất thế giới, có tới gần 1/4 số xăng tiêu thụ trên hoàn cầu. Đảng Cộng Hòa chỉ trích Bạch Cung không có một chính sách năng lượng vẹn toàn, Clinton liền nhân cơ hội trả lời đốp chát về thái độ của Quốc Hội do đảng Cộng Hòa kiểm soát. Ông nói đa số Quốc Hội của Cộng Hòa đã “chém chặt, cản trở và làm lơ” mọi đề nghị của chính phủ nhằm thúc đẩy việc dùng năng lượng có hiệu quả hơn và phát triển những nguồn năng lượng có khả năng tái dụng thay thế cho dầu lửa. Clinton nói: “Mỗi đô-la chúng tôi tìm cách đầu tư vào những nguồn năng lượng sạch hơn và kiến hiệu hơn, họ chỉ chịu cấp cho có một cắc”.
Những quyết định của Clinton có thể làm giá dầu thô giảm xuống, ít nhất ngay trong lúc này, viễn tượng trung bình sẽ mồi thêm 1 triệu thùng dầu thô cho cung cấp sẽ làm các tay đầu cơ nản lòng. Vì các tay chơi “thị trường tương lai” phần lớn đã đẩy giá dầu giao vào tháng tới cao hơn giá hiện tại vì tính số cung sẽ không tăng. Nhưng một số quan sát viên cho rằng 30 triệu thùng một tháng cũng chỉ giảm được nhất thời, sau đó giá dầu lại tăng. Bộ Năng lượng Mỹ đã cho biết sau một tháng, vẫn tiếp tục lấy kho dự trữ mồi thêm nữa tùy theo tình hình. Ở đây vấn đề thời điểm đặt ra. Cố nhiên không thể có trường hợp múc cho cạn 571 triệu thùng dầu dự trữ như lời hô hoán của mấy chiến lược gia tranh cử của Cộng Hòa, nhưng cũng không nên quên chỉ còn 40 ngày nữa đến ngày dân Mỹ đi bỏ phiếu.
Thí dụ từ nay đến ngày 7-11, giá xăng nhớt giảm xuống trong khi lại có thêm dự trữ dầu đốt cho mùa đông làm dân vùng rét hài lòng, hiển nhiên thế tranh cử của Gore và đảng Dân Chủ có lợi. Đây là “mưu mô” kiếm phiếu chăng" Cũng có thể là một toan tính chọn đúng thời cơ, nhưng ít ra cũng phải có thời cơ để chọn. Hơn nữa vụ giá xăng nhớt vọt lên để chính quyền phải có biện pháp ngăn chặn cũng là một cơ hội để Al Gore hô hào hãy đánh mạnh vào phe “đại dầu lửa” (Big Oil). Báo New York Times viết tiền dầu là thứ xăng nhớt cần thiết cho sự nghiệp chính trị của W. Bush. Nó đã tài trợ Bush ứng cử bất thành vào Quốc Hội năm 1988, nhưng đã giúp ông thành công trong việc ra tranh chức Thống đốc Texas, nay rót nhiên liệu cho cuộc vận động tranh cử Tổng Thống.
Theo nhiều báo Mỹ, từ năm 1979 cho đến khi làm Thống đốc Texas, W. Bush đã làm nguời chấp hành cấp cao và nhân viên hội đồng của các công ty dầu khí lớn. Còn ông Phó Dick Cheney trong 5 năm qua đã làm Tổng giám đốc cho Halliburton, một đại công ty hàng đầu thế giới về trang bị khai thác mỏ dầu. Mối liên hệ giữa hai ông và các “đại dầu” là có thật. Người dân Mỹ không quan tâm đến dự trữ chiến lược, họ chỉ lo đến túi tiền đổ xăng của họ. Giá xăng cao chỉ có lợi cho các ông “đại dầu”, nhưng giá xăng xuống có lợi cho thế tranh cử của Gore-Lieberman.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình