Chỉ vài ngày nữa là qua năm mới, và nền kinh tế và mậu dịch Hoa Kỳ, Trung Quốc đều đầy những tin vui. Trong khi Hoa Kỳ có một mùa hồi phục đầy hứa hẹn, thì kinh tế Trung Quốc thấy rõ vẫn trên đà thắng lớn năm 2004 và đang tự biến hình thành một xưởng máy cho toàn thế giới với nhiều mặt hàng càng lúc càng phức tạp.
Điều thấy rõ giữa hai nền kinh tế khổng lồ này là càng lúc càng gắn chặt sức tăng trưởng vào nhau, một sự hội nhập kinh tế không làm người ta ngạc nhiên nhưng dễ dàng gây bao nhiêu ganh tị từ nhiều nước khác.
Theo bản tin AFP hôm thứ hai, sức tăng kinh tế riêng trong quý ba của Trung Quốc là 9.1%, đến nỗi nhiều phân tích gia phải báo động về cơ nguy nóng máy, làm Bắc Kinh phải giảm bớt đà tăng trên các khu vực xe hơi và địa ốc.
Dĩ nhiên, những thành công kinh tế của nước này có thể là thất bại của nước khác. Thí dụ, khi Trung Quốc chiếm thêm thị trường may dệt ở Hoa Kỳ, thì kỹ nghệ may dệt Ý Đại Lợi và Việt Nam phải lùi chút xíu. Nhưng cụ thể với Hoa Kỳ, các lời cáo buộc liên tục đưa ra trong năm 2003 chính là Bắc Kinh đã ghìm giá đồng nhân dân tệ để thúc đẩy xuất cảng. Tuy nhiên, cũng thấy mặt ngược lại, tuy Bộ Trưởng Tài Chánh Snow của Mỹ có bay sang Bắc Kinh để thúc ép, nhưng vẫn không lấy gì làm găng lắm, vì trong lúc Cuộc Chiến Iraq còn đầy áp lực trên chính trường Hoa Kỳ, thì các nhu cầu khác không thể bức thiết bằng cuộc chiến chống khủng bố, và thêm nữa, người tiêu thụ Hoa Kỳ cũng không kham nổi nếu đột ngột các mặt hàng nhập cảng từ Hoa Lục tăng giá chỉ vì nâng lên tỉ giá nhân dân tệ.
Nhưng thấy rõ nữa, chính là tình hình Hoa Kỳ thâm thủng mậu dịch 130 tỉ đô la với Hoa Lục năm nay, thì tình hình này chắc chắn sẽ gây sóng gió lớn trong năm 2004, năm mà dân Mỹ sẽ đi bầu Tổng Thống, thì dù ông Bush có thấy nhiều xác suất thắng cử đi nữa thì cũng phải hô hào đòi hỏi (ít nhất là thế) hay áp lực (đây là thò bàn tay sắt) để Trung Quốc tái lượng định trị giá tiền tệ -- và thế là sẽ xảy ra một loạt căng thẳng về mậu dịch mà cả hai nước đều thiệt hại.
Trong một bài phân tích trên tờ Los Angeles Times số ngày 6-12-2003, cho thấy trong khi kỹ nghệ nhẹ Hoa Lục đã làm công nhân Mỹ mất hàng loạt việc làm, thì cũng chính Trung Quốc đang lặng lẽ giúp nông nghiệp Hoa Kỳ sống hùng sống mạnh. “Theo bản tường trình của Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ đầu tháng 12, chính Trung Quốc là nước mua nhiều nhất đậu nành và bông sợi Mỹ.”
Cuối cùng thì kinh tế Hoa Kỳ và Trung Quốc đã rơi vào thế liên lập, làm cho các chính khách cả hai nước hai bên bờ Thái Bình Dương đứng giữa thế trên, làm đối thủ thiệt hại thì mình cũng thiệt hại.
Nếu phân tích theo mậu dịch mỗi tiểu bang, thì California lại đứng ngay trận tiền: California lệ thuộc nhiều nhất vào giao thương với Trung Quốc. Không phải vì các phố Tàu ở San Francisco hay Los Angeles đâu, cũng không phải vì dân Việt Nam ở California thích nhậu vịt Bắc Kinh. Chỉ đơn giản: tiểu bang California hùng mạnh về kỹ nghệ điện tử và hàng bông sợi. Và Trung Quốc thì ngày càng mua càng nhiều đủ thứ hàng điện tử và nguyên liệu tươi, trong đó hảo nhất là bông sợi. Trung Quốc hiện là nước trên thế giới mua nhiều nhất bông sợi Hoa Kỳ, và tiểu bang California là một trong các nơi xuất cảng hàng đầu mặt hàng này.
Tình hình này được mô tả một cách tượng hình như sau. “Với tình hình Trung Quốc đang sử dụng một phần ba vụ mùa thế giới cho các xưởng dệt của họ, thì Trung Quốc đã trở thành một kiểu Wal-Mart của các kinh doanh tiêu thụ nguyên liệu bông sợi,” theo lời Mark Bagby, phát ngôn nhân của Calcot Ltd., một hợp tác xã bông sợi tại Bakersfield -- nơi thực hiện tới 44% vụ mùa bông sợi của tiểu bang California.
Tuy nhiên, vấn đề nhức nhối vẫn khó thể nào lo cho xong. Đó là việc làm của công nhân Mỹ. Các chuyên gia cảnh cáo là xung đột kinh tế có thể đột khởi khó kiểm soát giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, khi các công đoàn Mỹ tăng áp lực trong mùa bầu cử sắp tới. Và các công đoàn thì hiển nhiên là lúc nào cũng bênh vực Đảng Dân Chủ, nhưng nếu ông Bush nhượng bộ để xoa dịu thì căng thẳng không thể nào tránh được với Bắc Kinh.
Hiện thời Trung Quốc là mục tiêu chính của các hồ sơ tố giác từ các cơ xưởng Hoa Kỳ, vốn đã mất 2.7 triệu việc làm trong ba năm qua. Và nhiều dự luật đang còn cứu xét ở Quốc Hội trong đó nêu ra các đề nghị trừng phạt Bắc Kinh nếu không chịu ghìm bớt thặng dư mậu dịch với Hoa Kỳ.
Nếu chúng ta chú ý hai con số đầu và cuối tháng 12 thì thấy liền dị biệt sau: Bản tường trình Hoa Kỳ tuần lễ đầu tháng 12 tiên đoán là thặng dư mậu dịch TQ-Mỹ trong năm 2003 có thể lên tới 120 tỉ đô la; tới bản tin AFP hôm 22-12 cho thấy dự kiến thặng dư mậu dịch này dự đoán sẽ là 130 tỉ đô la. Nghĩa là cứ tăng ào ạt thôi. Không thấy kềm chế gì cả. Gần như không thể nào tránh khỏi căng thẳng mậu dịch, chắc chắn là thế.
Nhưng bất kỳ một nhúc nhích gì về mậu dịch đều sẽ gây hại dây chuyền. Hiện thời Trung Quốc đã là thị trường hải ngoại có sức tăng mau nhất của Hoa Kỳ, và xuất cảng Mỹ sang Hoa Lục đã tăng hai hàng số mỗi năm trong nhiều năm vừa qua, với các sức tăng mau nhất là thương vụ về phi cơ, phân bón và hóa chất. Còn tính từng tiểu bang, thì Trung Quốc là thị trường xuất cảng lớn thứ 4 của California, năm nay vừa mơới qua mặt Nam Hàn. Cho nên, hồi đầu tháng 12, sau khi Trung Quốc loan báo hủy bỏ chuyến đi của phái đoàn tìm mua đậu nành Mỹ, thì giá đậu nành ở thị trường Chicago lập tức sụt giá 6% liền. Nhưng rồi hai tuần sau thì Trung Quốc cũng làm hòa, chịu ký hợp đồng mua đậu nành Mỹ, và điều này cứu được cho nông nghiệp Mỹ: Xuất cảng hơn phân nửa hàng nông sản Hoa Kỳ chính là đậu nành và sản phẩm đậu nành, và Trung Quốc là nước mua nhiều nhất của thứ này.
Tới nổi, Peter Thornton, giám đốc tiếp thị Á Châu của hội American Soybean Assn., một tổ chức mậu dịch bản doanh ở St. Louis trách nhiệm về chuyến thăm của phái đoàn mậu dịch Trung Quốc, nhận xét, “Có hai thứ làm chuyển động Hội Đồng Mậu Dịch Chicago: thời tiết và Trung Quốc.”
Bao giờ thì Việt Nam có thể tạo một ảnh hưởng kinh tế toàn cầu như thế" Nếu không có một chính sách cải tổ triêt để thì sợ ước mơ này không thể nào thực hiện vậy.
Điều thấy rõ giữa hai nền kinh tế khổng lồ này là càng lúc càng gắn chặt sức tăng trưởng vào nhau, một sự hội nhập kinh tế không làm người ta ngạc nhiên nhưng dễ dàng gây bao nhiêu ganh tị từ nhiều nước khác.
Theo bản tin AFP hôm thứ hai, sức tăng kinh tế riêng trong quý ba của Trung Quốc là 9.1%, đến nỗi nhiều phân tích gia phải báo động về cơ nguy nóng máy, làm Bắc Kinh phải giảm bớt đà tăng trên các khu vực xe hơi và địa ốc.
Dĩ nhiên, những thành công kinh tế của nước này có thể là thất bại của nước khác. Thí dụ, khi Trung Quốc chiếm thêm thị trường may dệt ở Hoa Kỳ, thì kỹ nghệ may dệt Ý Đại Lợi và Việt Nam phải lùi chút xíu. Nhưng cụ thể với Hoa Kỳ, các lời cáo buộc liên tục đưa ra trong năm 2003 chính là Bắc Kinh đã ghìm giá đồng nhân dân tệ để thúc đẩy xuất cảng. Tuy nhiên, cũng thấy mặt ngược lại, tuy Bộ Trưởng Tài Chánh Snow của Mỹ có bay sang Bắc Kinh để thúc ép, nhưng vẫn không lấy gì làm găng lắm, vì trong lúc Cuộc Chiến Iraq còn đầy áp lực trên chính trường Hoa Kỳ, thì các nhu cầu khác không thể bức thiết bằng cuộc chiến chống khủng bố, và thêm nữa, người tiêu thụ Hoa Kỳ cũng không kham nổi nếu đột ngột các mặt hàng nhập cảng từ Hoa Lục tăng giá chỉ vì nâng lên tỉ giá nhân dân tệ.
Nhưng thấy rõ nữa, chính là tình hình Hoa Kỳ thâm thủng mậu dịch 130 tỉ đô la với Hoa Lục năm nay, thì tình hình này chắc chắn sẽ gây sóng gió lớn trong năm 2004, năm mà dân Mỹ sẽ đi bầu Tổng Thống, thì dù ông Bush có thấy nhiều xác suất thắng cử đi nữa thì cũng phải hô hào đòi hỏi (ít nhất là thế) hay áp lực (đây là thò bàn tay sắt) để Trung Quốc tái lượng định trị giá tiền tệ -- và thế là sẽ xảy ra một loạt căng thẳng về mậu dịch mà cả hai nước đều thiệt hại.
Trong một bài phân tích trên tờ Los Angeles Times số ngày 6-12-2003, cho thấy trong khi kỹ nghệ nhẹ Hoa Lục đã làm công nhân Mỹ mất hàng loạt việc làm, thì cũng chính Trung Quốc đang lặng lẽ giúp nông nghiệp Hoa Kỳ sống hùng sống mạnh. “Theo bản tường trình của Bộ Nông Nghiệp Hoa Kỳ đầu tháng 12, chính Trung Quốc là nước mua nhiều nhất đậu nành và bông sợi Mỹ.”
Cuối cùng thì kinh tế Hoa Kỳ và Trung Quốc đã rơi vào thế liên lập, làm cho các chính khách cả hai nước hai bên bờ Thái Bình Dương đứng giữa thế trên, làm đối thủ thiệt hại thì mình cũng thiệt hại.
Nếu phân tích theo mậu dịch mỗi tiểu bang, thì California lại đứng ngay trận tiền: California lệ thuộc nhiều nhất vào giao thương với Trung Quốc. Không phải vì các phố Tàu ở San Francisco hay Los Angeles đâu, cũng không phải vì dân Việt Nam ở California thích nhậu vịt Bắc Kinh. Chỉ đơn giản: tiểu bang California hùng mạnh về kỹ nghệ điện tử và hàng bông sợi. Và Trung Quốc thì ngày càng mua càng nhiều đủ thứ hàng điện tử và nguyên liệu tươi, trong đó hảo nhất là bông sợi. Trung Quốc hiện là nước trên thế giới mua nhiều nhất bông sợi Hoa Kỳ, và tiểu bang California là một trong các nơi xuất cảng hàng đầu mặt hàng này.
Tình hình này được mô tả một cách tượng hình như sau. “Với tình hình Trung Quốc đang sử dụng một phần ba vụ mùa thế giới cho các xưởng dệt của họ, thì Trung Quốc đã trở thành một kiểu Wal-Mart của các kinh doanh tiêu thụ nguyên liệu bông sợi,” theo lời Mark Bagby, phát ngôn nhân của Calcot Ltd., một hợp tác xã bông sợi tại Bakersfield -- nơi thực hiện tới 44% vụ mùa bông sợi của tiểu bang California.
Tuy nhiên, vấn đề nhức nhối vẫn khó thể nào lo cho xong. Đó là việc làm của công nhân Mỹ. Các chuyên gia cảnh cáo là xung đột kinh tế có thể đột khởi khó kiểm soát giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, khi các công đoàn Mỹ tăng áp lực trong mùa bầu cử sắp tới. Và các công đoàn thì hiển nhiên là lúc nào cũng bênh vực Đảng Dân Chủ, nhưng nếu ông Bush nhượng bộ để xoa dịu thì căng thẳng không thể nào tránh được với Bắc Kinh.
Hiện thời Trung Quốc là mục tiêu chính của các hồ sơ tố giác từ các cơ xưởng Hoa Kỳ, vốn đã mất 2.7 triệu việc làm trong ba năm qua. Và nhiều dự luật đang còn cứu xét ở Quốc Hội trong đó nêu ra các đề nghị trừng phạt Bắc Kinh nếu không chịu ghìm bớt thặng dư mậu dịch với Hoa Kỳ.
Nếu chúng ta chú ý hai con số đầu và cuối tháng 12 thì thấy liền dị biệt sau: Bản tường trình Hoa Kỳ tuần lễ đầu tháng 12 tiên đoán là thặng dư mậu dịch TQ-Mỹ trong năm 2003 có thể lên tới 120 tỉ đô la; tới bản tin AFP hôm 22-12 cho thấy dự kiến thặng dư mậu dịch này dự đoán sẽ là 130 tỉ đô la. Nghĩa là cứ tăng ào ạt thôi. Không thấy kềm chế gì cả. Gần như không thể nào tránh khỏi căng thẳng mậu dịch, chắc chắn là thế.
Nhưng bất kỳ một nhúc nhích gì về mậu dịch đều sẽ gây hại dây chuyền. Hiện thời Trung Quốc đã là thị trường hải ngoại có sức tăng mau nhất của Hoa Kỳ, và xuất cảng Mỹ sang Hoa Lục đã tăng hai hàng số mỗi năm trong nhiều năm vừa qua, với các sức tăng mau nhất là thương vụ về phi cơ, phân bón và hóa chất. Còn tính từng tiểu bang, thì Trung Quốc là thị trường xuất cảng lớn thứ 4 của California, năm nay vừa mơới qua mặt Nam Hàn. Cho nên, hồi đầu tháng 12, sau khi Trung Quốc loan báo hủy bỏ chuyến đi của phái đoàn tìm mua đậu nành Mỹ, thì giá đậu nành ở thị trường Chicago lập tức sụt giá 6% liền. Nhưng rồi hai tuần sau thì Trung Quốc cũng làm hòa, chịu ký hợp đồng mua đậu nành Mỹ, và điều này cứu được cho nông nghiệp Mỹ: Xuất cảng hơn phân nửa hàng nông sản Hoa Kỳ chính là đậu nành và sản phẩm đậu nành, và Trung Quốc là nước mua nhiều nhất của thứ này.
Tới nổi, Peter Thornton, giám đốc tiếp thị Á Châu của hội American Soybean Assn., một tổ chức mậu dịch bản doanh ở St. Louis trách nhiệm về chuyến thăm của phái đoàn mậu dịch Trung Quốc, nhận xét, “Có hai thứ làm chuyển động Hội Đồng Mậu Dịch Chicago: thời tiết và Trung Quốc.”
Bao giờ thì Việt Nam có thể tạo một ảnh hưởng kinh tế toàn cầu như thế" Nếu không có một chính sách cải tổ triêt để thì sợ ước mơ này không thể nào thực hiện vậy.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình