Tin sáng chủ nhật cho biết hai phái đoàn Mỹ-Trung Quốc đang thương thuyết bản thương ước song phương có thể đạt thỏa hiệp. Bà Charlend Barshefsky, trưởng phái đoàn Hoa Kỳ, đã bất ngờ loan báo sẽ lưu lại Bắc Kinh thêm nhiều ngày nữa, trái với thời gian hạn định, vì phía Trung Quốc đã cho thấy có dấu hiệu nhượng bộ. Tổ Chức Mậu Dịch Quốc Tế WTO sẽ họp ở Settle vào cuối tháng 11 này. Muốn dự, rõ ràng không còn nhiều giờ nữa.
Như vậy, người ta đã có thể đặt câu hỏi là nếu tương ước Mỹ Hoa đạt được thỏa hiệp, điều gì sẽ xẩy ra. Trước hết, thỏa hiệp này sẽ làm thay đổi từ căn bản sự giao thương giữa một bên là quốc gia giầu mạnh nhất thế giới và một bên là quốc gia có dân số đông nhất, hơn 1.3 tỷ người. Có thỏa hiệp, có nghĩa là sau 50 năm thống trị theo luật riêng, Trung Quốc sẽ phải tôn trọng luật làm ăn chung, mở rộng cửa cho các sản phẩm Mỹ tràn vào. Với mức tiêu thụ của 1.3 tỷ người, trong đó giới trung lưu càng lúc càng đông thêm, người ta hiện chưa ước tính nổi phần lợi của các công ty Mỹ.
Viễn tượng Trung Quốc gia nhập WTO, có nghĩa là chính thức hội nhập vào kinh tế thị trường toàn cầu, hẳn nhiên phải là bước tiến có ý nghĩa nhất trong suốt 20 năm đổi mới kinh tế của họ. Từ bước tiến này, họ sẽ phải cải tổ nền kinh tế quốc doanh chỉ đạo, đưa chúng vào nền kinh tế thị trường. Ông Andy Xie, một nhà phân tích kinh tế giúp việc cho công ty Morgan Stanley cho rằng đây là một thay đổi lớn lao. Trung Quốc chưa bao giờ có luật lệ tốt. Đây là lần đầu tiên họ buộc phải tôn trọng luật quốc tế. Dean Wittier, một kinh tế gia khác thuộc công ty Discover&Cie ở Hồng Kông thì cho rằng vậy là sau cùng, luật pháp sẽ có chỗ đứng ở Trung Quốc. Chỉ 10, 20 năm nữa, Trung Quốc sẽ nhận thức được rằng đây là thời điểm quyết định của họ. Nếu không gia nhập được WTO, Trung Quốc sẽ chẳng bao giờ tiến bộ nổi.
Báo Washington Post, trước viễn tượng thương ước Mỹ-Hoa, đặt vấn đề như sau “Vấn đề không phải Trung Quốc có gia nhập WTO hay không. Trước sau gì rồi họ cũng gia nhập. Vấn đề được đặt ra là liệu WTO có khả năng cải hóa một nước Trung Quốc độc tài đảng trị hay không, hay ngược lại, việc Trung Quốc gia nhập lại khiến WTO có một hình dạng khác"”
Sự thỏa hiệp được về thương ước song phương hẳn nhiên sẽ giúp cải thiện bang giao giữa Bắc Kinh và Washington, vốn bị lạnh nhạt lâu nay. Mặt khác, cũng có thể ảnh hưởng tới cả tình hình Việt Nam. Việc thương ước Mỹ-CSVN ký tắt rồi dậm chân tại chỗ, theo một số quan sát viên, có thể do Trung Quốc thọc gậy và Hà Nội cũng ngán chuyện qua mặt đàn anh.
Vào tháng tới, thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ sẽ thăm Hà Nội. Thương ước Mỹ-Hoa nếu trót lọt, còn đợi gì không bật dèn xanh cho thương ước Mỹ-CSVN tháp tùng qua luôn.
Theo dõi chuyện họp thương ước Mỹ Hoa lần này, nơi sốt ruột nhất hình như là Hà Nội.
Như vậy, người ta đã có thể đặt câu hỏi là nếu tương ước Mỹ Hoa đạt được thỏa hiệp, điều gì sẽ xẩy ra. Trước hết, thỏa hiệp này sẽ làm thay đổi từ căn bản sự giao thương giữa một bên là quốc gia giầu mạnh nhất thế giới và một bên là quốc gia có dân số đông nhất, hơn 1.3 tỷ người. Có thỏa hiệp, có nghĩa là sau 50 năm thống trị theo luật riêng, Trung Quốc sẽ phải tôn trọng luật làm ăn chung, mở rộng cửa cho các sản phẩm Mỹ tràn vào. Với mức tiêu thụ của 1.3 tỷ người, trong đó giới trung lưu càng lúc càng đông thêm, người ta hiện chưa ước tính nổi phần lợi của các công ty Mỹ.
Viễn tượng Trung Quốc gia nhập WTO, có nghĩa là chính thức hội nhập vào kinh tế thị trường toàn cầu, hẳn nhiên phải là bước tiến có ý nghĩa nhất trong suốt 20 năm đổi mới kinh tế của họ. Từ bước tiến này, họ sẽ phải cải tổ nền kinh tế quốc doanh chỉ đạo, đưa chúng vào nền kinh tế thị trường. Ông Andy Xie, một nhà phân tích kinh tế giúp việc cho công ty Morgan Stanley cho rằng đây là một thay đổi lớn lao. Trung Quốc chưa bao giờ có luật lệ tốt. Đây là lần đầu tiên họ buộc phải tôn trọng luật quốc tế. Dean Wittier, một kinh tế gia khác thuộc công ty Discover&Cie ở Hồng Kông thì cho rằng vậy là sau cùng, luật pháp sẽ có chỗ đứng ở Trung Quốc. Chỉ 10, 20 năm nữa, Trung Quốc sẽ nhận thức được rằng đây là thời điểm quyết định của họ. Nếu không gia nhập được WTO, Trung Quốc sẽ chẳng bao giờ tiến bộ nổi.
Báo Washington Post, trước viễn tượng thương ước Mỹ-Hoa, đặt vấn đề như sau “Vấn đề không phải Trung Quốc có gia nhập WTO hay không. Trước sau gì rồi họ cũng gia nhập. Vấn đề được đặt ra là liệu WTO có khả năng cải hóa một nước Trung Quốc độc tài đảng trị hay không, hay ngược lại, việc Trung Quốc gia nhập lại khiến WTO có một hình dạng khác"”
Sự thỏa hiệp được về thương ước song phương hẳn nhiên sẽ giúp cải thiện bang giao giữa Bắc Kinh và Washington, vốn bị lạnh nhạt lâu nay. Mặt khác, cũng có thể ảnh hưởng tới cả tình hình Việt Nam. Việc thương ước Mỹ-CSVN ký tắt rồi dậm chân tại chỗ, theo một số quan sát viên, có thể do Trung Quốc thọc gậy và Hà Nội cũng ngán chuyện qua mặt đàn anh.
Vào tháng tới, thủ tướng Trung Quốc Chu Dung Cơ sẽ thăm Hà Nội. Thương ước Mỹ-Hoa nếu trót lọt, còn đợi gì không bật dèn xanh cho thương ước Mỹ-CSVN tháp tùng qua luôn.
Theo dõi chuyện họp thương ước Mỹ Hoa lần này, nơi sốt ruột nhất hình như là Hà Nội.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình