Nơi đây bài này sẽ là phần dịch tóm lược một email viết bằng Anh Ngữ của Thượng Tọa Thích Quảng Ba từ Úc gửi cho nhiều cơ sở truyền thông qúôc tế, truyền thông Phật Giáo và nhiều vị hoạt động trong cac1 cộng đồng Phật Giáo. Hoàn cảnh Phật Giaó quê nhà ra sao" Nơi đây có thể cho thấy một phần toàn cảnh.
Cũng nên nhắc rằng, đaì BBC đã phỏng vấn Thầy Thích Quảng Ba trong chương trình nghe được ở Quận Cam, California, sáng Thứ Hai, với nội dung tương tự, nhưng sau đây sẽ chỉ tóm lược, dịch thoát ý, lại từ bản email khi in ra dài 11 trang chữ lớn.
Tứ Thích Quảng Ba, Úc Châu.
Kính gửi các bạn hữu quốc tế
Xin ghi nhận rằng các lãnh tụ CSVN không cho phép [và cũng không hiểu biết về] tự do ngôn luận, và tuyệt đối không có tự do tôn giáo nơi đó...
Tôi đã nói sơ lược về hoàn cảnh này tới quý vị trong suốt ba năm làm việc với quý vị, đặc biệt tới Hòa Thượng Kosajan, Viện Trưởng Đại Học MCU ở Bangkok khi tôi gặp Hòa Thượng tại Hội Nghị Phật Giaó Bangkok ở Đaị Học Mahidol University các ngày 2-5 tháng 8-2007.
Tôi cũng có thể xác nhận với quý vị rằng bây giờ là chính thức (Tòa Đại Sứ VN đã gọi điện cho tôi vài ngaỳ trứơc về việc họ từ chối cấp visa cho tôi vào VN; họ không bao giờ trả lời tôi bằng văn bản) rằng tôi không được phép vào thăm VN, cho dù là tôi không sợ vào đó và nói và làm những việc mà lương tâm Phật Giaó của tôi yêu cầu tôi, cho dù là như thế tôi có thể gặp cơ nguy bị bắt hay trục xuất... Tuần trứơc, tôi xin giấy vaò VN để: (1) dự lễ Taí Thiết ngôi chùa tổ của tôi ở Bình Định dự kiến làm lễ tuần tới, (2) thăm quý tăng ni của Giaó Hội PG Việt Nam Thống Nhất, một giaó hội bị CSVN cấm hoạt động từ 1981, và quý tăng ni của Giáo Hội PGVN, một giaó hội được thành lập, được phép hoạt động, bị kiểm soát và coi thường bởi người CSVN.
Xin làm ơn ghi nhận rằng 99% tăng ni Giáo Hội PGVNTN trong 27 năm qua đã bị cưỡng bách gia nhập GHPGVN, và quý tăng ni không thể thoát ra và bác bỏ các sách nhiễu chính trị để đứng ngoaì lề, mà họ không thể nói công khai như thế, như chúng ta có thể nói và cả thế giới có thể nói...
Cho dù tôi là một thành viên Ủy Ban Tổ Chức Quốc Tế (IOC) trong 3 đaị Lễ Phật Đản Liên Hiệp Quốc vừa qua (đại diện cho Úc, tôi được mời vào chức vụ này bởi Sư Kosajan, Viện Trưởng MCU, người được bổ nhiệm bởi chính phủ Thái Lan và Giáo Hội PG Thái Lan để làm chủ tịch Ủy Ban Phật Đản LHQ trong 4 năm 2004, 2005, 2006, 2007 và sẽ là chủ tịch danh dự, theo Hiến Chương, của Đaị Lễ Phật Đản Quốc Tế kế tiếp ở Hà Nội; việc chọn Hà Nội làm nơi Đaị Lễ Phật Đản 2008 là một thỏa thuận đâỳ thiện chí giữa Thầy Lê Mạnh Thát và Sư Kosajan mà không có liên hệ nào giữa các thành viên IOC không phaỉ người Thái; Sư Kosajan biết rõ rằng thái độ của chính phủ CSVN khó tiên đoán nổi về Lễ Phật Đản LHQ này, bất kể VN là nơi duy nhất xin tổ chức lễ mà không nước naò khác cạnh tranh, thế nên sư và IOC không còn lựa chọn nào khác, vì chính phủ Thái sẽ không trợ giúp các Lễ Phật Đản LHQ khác tại Bangkok sau 2007) và tôi đã đóng góp nhiều cho sự thành công của 3 đaị lễ và hội nghị vừa qua ở Bangkok, nhưng tôi nghi ngờ là chính phủ CSVN sẽ cấp visa cho tôi vào đó cùng với hơn 40 thành viên của quý vị từ khắp toàn cầu vào thực hiện nhiệm vụ của chúng ta như thành viên của Ủy Ban Lễ Phật Đản Quốc Tế IOC cho lễ năm 2008.
Lý do là vì vai trò khác của tôi trong Văn Phòng 2 Viện Hóa Đạo GHPGVNTN, chức Phó Hội Chủ GHPGVNTN tại Úc-Tân Tây Lan, cũng như lập trường của tôi và việc làm của tôi từ khi tới Úc năm 1983 về vấn đề nhân quyền tại VN, tất cả đều được Hà Nội biết rõ...
Ai, như thế nào, để làm gì và những gì có thể nói được và làm được cho Đaị Lễ Phật Đản LHQ 2008 tại Việt Nam, ít nhất là từ Úc, là những điều rất đáng quan tâm. Đã có hơn 30 thành viên phaí đoàn từ Úc sang dự Đaị Lễ Phật Đản LHQ 2007 tại Bangkok, gồm cả các tăng ni từ mọi khuynh hướng Phật Giáo ở Úc...
Chính phủ Hà Nội, dự kiến sẽ xài vài triệu đô la cho Lễ Phật Đản LHQ sang năm, có sẽ cho phép tự do ngôn luận (cho dù chỉ trong) tại hội nghị quốc tế này hay không" Chúng ta không đoán nổi.
Để trả lời những câu hỏi mà tôi được hỏi vài trăm lần trong 3 tháng qua là tôi có sẽ vào VN để dự Lễ Phật Đản LHQ hay không (tôi cũng đã tham khảo với vị lãnh đạo của tôi, Hòa Thượng Thích Quảng Độ; ngài tất nhiên từ chối bình luận vì Đại Lễ này sẽ được tổ chức bởi Ủy Ban IOC, chủ tọa bởi Giaó Sư Lê Mạnh Thát; các thành viên GHPGVNTN có thể sẽ không liên hệ tới).
Tôi đã nói liên tục rằng: Tôi sẽ chờ và xem. Tôi sẽ chỉ vào VN dự lễ với tư cách thành viên IOC và 1 lãnh đạo của cộng đồng Phật Giaó Úc Ch6au với đầy đủ tự do và chỉ vì việc hoằng pháp.
Tôi sẽ không xem xét để vào dự lễ nếu tôi tin rằng lễ này bị vận dụng một cách chính trị bởi tuyên truyền cộng sản, đặc biệt nếu tôi không thấy các vị lãnh đạo GHPGVNTN của tôi được trang trọng thỉnh mời, và một cách hợp pháp, một cách công khai và một cách bình đẳng đại diện GHPGVNTN trong Đại Lễ Phật Đản LHQ 2008....
Tôi không bao giờ mất niềm tin vào một nước VN tốt đẹp hơn với các pháp hữu làm việc tận tụy của tôi, già và trẻ, trong và ngoaì VN, và tôi. Việt Nam luôn trong trái tim và tâm thức của tôi, tôi chưa bao giờ rời xa quê hương tôi....(hết phần dịch).
Người dịch cũng cần ghi chú: rằng đây chỉ là bản dịch sơ lược. Nhưng hy vọng là đã mang được tấm lòng của Thầy Thích Quảng Ba. Người viết cũng tự ý dịch khẩn cấp, mà chưa xin phép Thầy Quảng Ba, vì thấy bản văn đã phổ biến quá rộng, và vì vai trò của Thầy quá lớn tại Úc, đẵc biệt là kể cả cương vị thành viên Ủy Ban Tổ Chức Đaị Lễ Phật Đản LHQ nhiều năm qua.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình