VĂN HÓA có thể hiểu một cách đơn giản là những gì còn lại. Còn lại qua nhiều biến động, qua nhiều giai đoạn lịch sử, nhiều thế hệ khác nhau, bất kể đó là di sản Văn Hóa vật thể (Tangible Cultural Heritage) hay phi vật thể (Itangible Cultural Heritage). Trong suốt bốn nghìn năm lịch sử trong đó hơn một nghìn năm bị Tàu đô hộ và đồng hóa, người Việt Nam vẫn giữ được ngôn ngữ của mình, đó là cái còn lại quí báu nhất, thiêng liêng nhất. Tiếng Việt bao gồm tiếng nói và chữ viết là một thứ Văn Hóa đặc biệt của người Việt, đã có từ thuở người Việt xuất hiện trên hành tinh này và tồn tại cho đến bây giờ. Chữ Việt dùng để ghi tiếng Việt theo cách phát âm đã có từ thời Alexandre de Rhodes, theo mẫu tự La Tinh, đã trở thành chữ Quốc Ngữ từ mấy trăm năm, tồn tại đến ngày hôm nay và sẽ tồn tại lâu dài.

Năm nay mùa An Cư Kiết Hạ ở chùa Quang Minh, thành phố Chicago được tổ chức từ ngày 09/06/2026 đến ngày 19/06/2026 tức là từ ngày 24 tháng tư đến ngày 5 tháng năm, Bính Ngọ. Tôi được thầy chủ trì mời tham dự sự kiện tâm linh quan trọng và nhiều ý nghĩa của Phật Giáo là một vinh dự quý báu kể từ ngày tôi định cư ở Mỹ đến giờ. An Cư Kiết Hạ là một thuật ngữ Phật Giáo có nghĩa là ở yên một chỗ (tiếng Phạn là Varsika, tiếng Anh là Retreat Season) trong ba tháng Hạ theo truyền thống Phật Giáo Đại Thừa, mỗi năm đều có ba tháng an cư cho Tăng, Ni kể từ rằm tháng Tư đến rằm tháng Bảy. Tại sao lại là rằm tháng Tư? Vì ở Ấn Độ, Việt Nam, Trung Hoa và một số nước Đông Nam Á, tháng Tư là tháng bắt đầu mùa mưa và mưa rất nhiều. Vào tháng này cây cối bắt đầu chu kỳ đâm chồi, nẩy lộc, các loài côn trùng, bò sát cũng sinh sôi nẩy nở và bò ra đường rất nhiều. Các chư Tăng Ni cũng như dân chúng trong sinh hoạt hằng ngày đi đây đi đó khó tránh khỏi giẫm đạp lên chúng.

Vào một ngày đầu Xuân chỉ có tôi và con gái ở nhà. Hai cha con ngồi uống trà và nói chuyện trong phòng khách, ấm cúng và yên tĩnh. Bên ngoài gió thoảng đưa nhè nhẹ. Cây sứ trước nhà nở hoa trắng xóa, tỏa hương thơm thật dịu dàng, dễ chịu. Bất chợt con gái tôi hỏi: - Ba ơi! Con đọc báo chí và bài vở trên mạng thấy có lúc thì người ta dùng từ “diễu hành”, có lúc thì dùng từ “diễn hành”. Bạn con nói từ diễu hành là từ của Việt Cộng còn từ diễn hành là từ của Việt Nam Cộng Hòa. Sự thật có phải vậy không Ba? Con gái tôi năm nay bốn mươi lăm tuổi đã lớn lên và học tập dưới chế độ xã hội chủ nghĩa từ tiểu học cho đến trung học. Khi qua Mỹ tiếp tục học đại học và đi làm cho tới bây giờ là ba mươi năm. Lúc còn ở Việt Nam tôi không có can thiệp hay ý kiến gì về việc học của con, cũng như không phê phán, không bàn luận gì với con về chủ nghĩa và chế độ Cộng Sản mặc dầu tôi thấy có nhiều điều sai trái, không thể chấp nhận được. Tôi muốn cho con tôi sống vô tư, không phải bận tâm hay thắc mắc gì

Nằm ở vùng Trung Tây (Midwest) Hoa Kỳ, tiểu bang Illinois được xem là mô hình thu nhỏ của nước Mỹ với sự đa dạng về Địa Lý, Kinh Tế, Văn Hóa, Xã Hội. Phía Bắc tiểu bang giáp với Wiscosin, phía Đông giáp Indiana và hồ Michigan, phía Nam giáp Kentucky. Mặc dầu Springfield là thủ phủ, là nơi tọa lạc của các cơ quan chính quyền, nhưng Chicago mới thật sự là trái tim của tiểu bang. Khi nhắc đến tiểu bang Illinois ở Mỹ cũng như ở Việt Nam có nhiều người không biết nhưng khi nói đến Chicago thì ai cũng biết. Tại sao nói Chicago là trái tim của Illinois? Đây là điều thú vị. Được mệnh danh là “vùng đất của Lincoln” (Land of Lincoln), tiểu bang Illinois không chỉ giàu giá trị lịch sử mà còn là trung tâm giao thương, vận tải và tài chánh rất quan trọng. Nơi đây quy tụ trụ sở của nhiều tập đoàn đa quốc gia nổi tiếng như Boeing, McDonald’s, United Airlines, ...

Ngày Chiến Sĩ Trận Vong Hoa Kỳ (Memorial Day) chính thức được công nhận là ngày lễ liên bang từ năm 1971, được ấn định vào ngày thứ Hai cuối cùng trong tháng 5 để tưởng niệm và vinh danh các quân nhân Hoa Kỳ đã hy sinh trên các chiến trường trong và ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ. Lễ này được tổ chức lần đầu tiên vào tháng 5 năm 1866 sau khi cuộc nội chiến giữa Liên bang miền Bắc (Union) và Liên minh miền Nam (Cofederate states) kết thúc với thắng lợi thuộc về Liên bang miền Bắc do Tổng Thống Abraham Lincoln và đại tướng Uysses Grant lãnh đạo, chủ trương giải phóng nộ lệ. Liên minh ly khai miền Nam do Tổng thống Jefferson Davis và đại tướng Robert E Lee chỉ huy đã phải đầu hàng.

Chiếc khăn rằn Nam bộ và lá cờ đỏ sao vàng là hai vật thể ở Việt Nam tưởng chừng như không dính líu gì đến nước Mỹ và cộng đồng người Việt tại Mỹ. Vậy mà hôm nay nó lại được tôi đưa vào bài viết này một cách mà chính tác giả cũng không ngờ và chưa bao giờ nghĩ tới. Ban đầu tôi định quên nó đi vì nghĩ rằng không đáng để tôi quan tâm. Nhưng thực tế câu chuyện đã làm tôi ít nhiều khó chịu và suy nghĩ, khi viết ra tôi sẽ được nhẹ lòng. Dầu sao, đây cũng là một khía cạnh trong sinh hoạt rất phức tạp của cộng đồng người Việt ở Mỹ và là kinh nghiệm bản thân, tôi thấy cần và muốn chia sẻ với mọi người. Sự việc xảy ra vào tháng 5 năm 2025 khi tôi về Việt Nam thăm thân nhân, đi du lịch và chụp hình như thông lệ từ nhiều năm nay.

Danh từ được tác giả dùng trong bài này không phải là danh từ theo tự loại mà là một thuật ngữ của Việt Cộng. Thuật ngữ Việt Công hay là danh từ Việt Cộng là những thuật ngữ, những từ được dùng trong nước dưới chính quyền Cộng sản Việt Nam. Ở trong nước người ta không dùng từ “Việt Cộng” mặc dầu Việt Cộng chỉ có ý nghĩa là Cộng Sản Việt Nam chớ không có nghĩa gì khác. Phải nói rõ ràng và dài dòng như vậy để tránh hiểu lầm và hiểu sai. Những danh từ đề cập trong bài viết này đa số là những danh từ kinh tế, vì chủ đề của bài viết là kinh tế, phân tích những ván đề kinh tế, nhận định về kinh tế chớ không phải chính trị, mặc dầu kinh tế không thể tách rời khỏi chính trị, xuất phát từ chính trị và tác động trở lại đời sống của mỗi con người chúng ta.

Ngày Hiền Phụ hay là Ngày Lễ Cha (Father’s Day) rơi vào ngày Chủ Nhật thứ 3, tháng 6 hàng năm tại Hoa Kỳ, được Tổng Thống Lyndon Johnson chính thức công nhận là ngày lễ quốc gia từ năm 1966, sau đó Tổng Thống Nixon ký thành luật, ban hành năm 1972. Theo lịch sử Hoa Ký, vào năm 1909, bà Sonora Smart Dodd lúc đó 27 tuổi, sau khi nghe diễn thuyết về ngày Lễ Mẹ tại đền Spokane tiểu bang Washington, bà nảy sinh ý muốn có một ngày đặc biệt để tôn vinh người cha, vì cha cũng xứng đáng được tôn vinh như mẹ. Tư tưởng này xuất phát từ lòng can đảm, sự hy sinh và tình thương dành cho các con của cha bà là ông William Smart. Vợ chết ngay khi sinh đứa con thứ 6 vào năm 1898, ông William Smart đã ở vậy, một mình nuôi 6 đứa con ở một nông trại miền Đông tiểu bang Washington Hoa Kỳ.

Ngày Memorial Day, ngày Chiến Sĩ Trận Vong là ngày lễ chính thức và trọng đại của nước Mỹ, để tưởng niệm và tri ân người lính đã hy sinh vì Tổ Quốc. Riêng đối với cộng đồng người Việt thì ngày này là cơ hội tốt nhất để chúng ta bày tỏ lòng tri ân đối với nước Mỹ : Vì lý tưởng Tự Do đã gửi con em sang chiến đấu cùng chúng ta chống Cộng sản xâm lược từ phương Bắc. Trong 10 năm đã có trên 58 ngàn chiến sĩ Hoa Kỳ nằm xuống ở Việt Nam, cách xa quê hương họ đến nửa vòng trái đất. Sau chiến tranh, chánh quyền và nhân dân Mỹ lại hào hiệp mở rộng vòng tay tiếp nhận chúng ta định cư trên đất nước Tự Do này như quê hương thứ hai.

Thành ngữ Pháp có câu: “Le style, c’est l’homme”, văn là người. Con người như thế nào đều thể hiện rõ qua những gì mà người đó viết ra. Do đó, đọc văn thì hiểu được người. Khi phân tích một bài văn, người ta để ý đến hai phần, một là nội dung tư tưởng, hai là hình thức thể hiện. Vấn đề tác giả nêu ra nhằm mục đích gì? Có hướng đến Chân, Thiện, Mỹ không? Có xây dựng những giá trị phổ quát, lâu dài hay chỉ để đả phá, phục vụ cho ý đồ riêng tư, nhỏ nhen trước mắt? Nhận định dựa trên nguyên tắc được công nhận, dữ kiện có thật hay chủ quan, mơ hồ hoặc quá khích nhằm quy chụp, phủ nhận chân lý, bóp méo sự thật?