Người Việt từng sống dưới chế độ cộng sản sẽ dễ dàng đồng cảm với ký ức của một người Cuba: thầy cô bị thay thế, sách vở biến mất, tiệm nhỏ cũng bị tước đoạt. Trong bài viết của Trevor Hughes và Terry Collins trên USA TODAY (28/9/2025), nhiều di dân từ Cuba, El Salvador đến Trung Đông cùng lên tiếng: nước Mỹ nay đang xuất hiện những dấu hiệu quen thuộc của độc tài mà họ từng chạy trốn. Sau đây là bài tóm lược.

Hôm Chủ Nhật (10/11), tờ Reuters loan tin rằng trong chiến dịch tái tranh cử vừa qua, Donald Trump đã công khai tuyên bố sẽ thanh lọc quân đội, loại bỏ những tướng lĩnh theo khuynh hướng “tỉnh thức” (woke) – từ này được hiểu theo cách của Trump là những người ủng hộ các vấn đề công bằng xã hội, như bình đẳng sắc tộc và bình đẳng phái tính, thường bị phe bảo thủ coi là có tư tưởng tiến bộ quá mức, khó lòng chấp nhận. Giờ thì Trump đã đắc cử, câu hỏi lớn đang được đặt ra tại Ngũ Giác Đài là liệu ông có thực hiện những nước đi mạnh bạo không.

Số người đọc sách để cho vui có vẻ đã và đang sút giảm dần. Năm mươi phần trăm (50%) người lớn tuổi tại Anh Quốc nói rằng họ không đọc sách thường xuyên (tăng 42% từ năm 2015) và hầu hết mọi người ở lớp tuổi từ 16 đến 24 nói rằng họ chưa bao giờ đọc sách, theo nghiên cứu của The Reading Agency cho biết. Nhưng điều đó ngụ ý gì? Sự ưa thích của con người đối với việc xem video thay vì đọc văn bản có ảnh hưởng tới não bộ hay sự tiến hóa của chúng ta không? Những người đọc sách giỏi thực sự có cấu trúc não bộ gì? Nghiên cứu mới của Mikael Roll, một giáo sư âm vị học của Đại Học Lund University, Thụy Điển, được in trong tạp chí Neuroimage, đã tìm ra câu trả lời cho những điều đó.

Rick Macias, một thanh niên ngồi xe lăn, khoác áo mưa, đang trả lời phỏng vấn trong hành lang Quốc hội. Anh đến từ Kansas City và đã cùng tổ chức vận động cho người khuyết tật ADAPT tới thủ đô để phản đối việc cắt giảm Medicaid. Medicaid – chương trình bảo hiểm y tế dành cho người thu nhập thấp và người khuyết tật – từ lâu vốn đã được công chúng ưa chuộng. Tuy nhiên, mức độ ủng hộ gần đây còn tăng mạnh hơn, khiến các nhà khảo sát ngạc nhiên.

Điều gì đang diễn ra trong suy nghĩ của những người da trắng ở miền Nam Hoa Kỳ, một khu vực vốn được xem là tâm điểm định hình nên bản sắc và đặc quyền của người da trắng trên toàn quốc? Một nghiên cứu đã đưa ra những góc nhìn đa chiều, vượt xa các khuôn mẫu thường thấy. Năm 2011, nhà sử học Nell Painter từng nhận xét rằng: “Ngày nay, làm người da trắng không còn như xưa nữa.”

Ngày 18 Tháng Sáu, 2026, công tố liên bang tại Minneapolis bất ngờ xin bãi bỏ truy tố đối với Paul Johnson, một nhà hoạt động cấp tiến lâu năm, sau khi ông tố cáo các nhân viên liên bang đánh ông, bắt giữ ông trong một cuộc biểu tình chống ICE, rồi để ông bị còng vào giường bệnh nhiều ngày trước khi chính thức truy tố. Johnson bị bắt hồi Tháng Giêng, trong lúc theo dõi xe của các nhân viên di trú tại Minneapolis để báo cho cộng đồng di dân biết sự hiện diện của ICE. Theo hồ sơ tòa, ông nói các nhân viên liên bang đã chặn xe ông, đập cửa kính, đánh ông nhiều lần, rồi đưa ông tới bệnh viện Hennepin County Medical Center.

Theo một nghiên cứu mới được công bố trên Nature Communications, lượng khí phát thải từ ngành du lịch trên toàn thế giới (global tourism emissions) đang tăng vọt và tập trung chủ yếu ở 20 quốc gia. Nhưng những nỗ lực nhằm kiểm soát tình hình vẫn chưa đạt hiệu quả. Nghiên cứu này được đánh giá là toàn diện và nghiêm ngặt nhất từ trước đến nay về vấn đề khí phát thải du lịch. Nhóm nghiên cứu đã tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn, bao gồm báo cáo chính thức của 175 chính phủ trong suốt 11 năm (2009-2020). Đồng thời, nghiên cứu còn áp dụng “khung đo lường du lịch bền vững” (measurement of sustainable tourism) được Liên Hiệp Quốc (LHQ) chuẩn thuận, và sử dụng dữ liệu về chi tiêu du lịch cũng như cường độ phát thải từ các từ các báo cáo tài chánh quốc gia.

Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Communications vào ngày 5 tháng 12 , tập trung vào một dạng xáo trộn nhiễm sắc thể gọi là hội chứng mất đoạn 22q11.2 (22q11.2 deletion syndrome), bị thiếu một đoạn nhỏ của nhiễm sắc thể số 22. Hội chứng này xảy ra với tỷ lệ khoảng 1 trên 2,150 trẻ sơ sinh, có thể ảnh hưởng đến nhiều bộ phận khác nhau trong cơ thể, gây ra những vấn đề như bất thường bệnh tim mạch, các vấn đề về miễn dịch, bị chẻ môi (sứt môi, cleft palate) và chậm phát triển. Đáng chú ý, các nghiên cứu trước đây cho thấy người bị mất đoạn 22q11.2 có nguy cơ từ 25% đến 30% phát triển bệnh tâm thần phân liệt khi bước vào tuổi thanh thiếu niên hoặc vừa mới trưởng thành.

Với việc ban hành gói luật chi tiêu và thuế vào ngày 4 tháng 7 năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã chính thức bắt đầu một chuỗi cắt giảm ngân sách y tế của chính phủ liên bang trị giá hơn 1,000 tỷ MK trong thập niên tới. Do tiến trình được đẩy nhanh qua cả Thượng Viện và Hạ Viện, nên khi đạo luật được thông qua với tỷ số phiếu sít sao, các ước lượng về số người có thể mất bảo hiểm y tế vẫn chưa kịp hoàn tất.

Ở Hoa Kỳ, có rất nhiều người thường phải chật vật với các hóa đơn y tế, nên họ thậm chí không dám đi bác sĩ hoặc lỡ có đi bác sĩ thì đành phải chịu cảnh giật gấu vá vai. Nhìn vào các hóa đơn y tế, rất khó để hiểu rõ chúng ta đang bị tính tiền cho những cái gì, bởi vì ngay cả các chuyên gia trong nghề có khi phải vò đầu bứt tai để giải thích những mục ghi trên hóa đơn và quyền lợi bảo hiểm. Trong nghiên cứu Understanding America Study được công bố gần đây của khoa học gia Erin Duffy từ Đại học Southern California, một cuộc khảo sát được thực hiện với trên 1,135 người lớn ở Hoa Kỳ để tìm hiểu cách giải quyết khi họ gặp phải các hóa đơn y tế rắc rối và phiền toái. Kết quả cho thấy việc tự bảo vệ quyền lợi của mình, chẳng hạn như liên lạc trực tiếp với phòng tài chính của bệnh viện, có thể mang lại lợi ích đáng kể khi giải quyết các hóa đơn y tế.