Trong phiên xử kéo dài 4 tiếng vào ngày hôm nay 11/5/2007, Toà án Nhân dân Tp Hà Nội đã kết án luật sư Nguyễn Văn Đài 5 năm tù giam và luật sư Lê Thị Công Nhân 4 năm tù giam vì tội "Tuyên truyền chống Nhà nước CHXHCNVN" theo điều 88 của bộ luật Hình sự. Ngoài ra toà án đã phạt luật sư Đài thêm 4 năm và luật sư Công Nhân 3 năm quản chế. Phía bị cáo dự định sẽ kháng cáo bản án phi lý này vì cả hai luật sư đều phủ nhận các cáo buộc và cho rằng họ có quyền tự do ngôn luận và hội họp.
Đây là một phiên xử án chính trị khá điển hình vì các đương sự đã phải đương đầu với mọi chèn ép phi pháp. Phiên toà đã không diễn ra một cách công khai. Phòng xử đầy những người lạ mặt nhưng chỉ có 6 người thuộc phía bị cáo: 2 bị báo, 2 thân nhân, 2 luật sư. Bà Trần Thị Lệ, mẹ luật sư Lê Thị Công Nhân, và bà Vũ Minh Khánh, vợ luật sư Nguyễn Văn Đài đã chỉ được cho vào khi phiên xử đã bắt đầu được vài phút. Họ bị công an kèm chặt và đưa xuống ngồi hàng ghế cuối nên không theo dõi được diễn tiến một cách rõ ràng.
Tổng cộng có khoảng 10 nhà ngoại giao và phóng viên ngoại quốc bị đưa vào một phòng bên dưới phòng xử án để theo dõi phiên xử trên màn ảnh truyền hình. Âm thanh phát ra rất xấu nên họ nghe không rõ những lời phản đối của các bị cáo.
Bên ngoài toà án, đa số thân nhân và bạn bè của luật sư Đài và Công Nhân không được cho vào, không được phép đứng ngay trước toà nên phải đứng cách xa toà án. Ai không có giấy mời thì không được vào. Một nhóm tín hữu Tin lành đứng cầu nguyện chỗ xa xa. Nhóm dân oan kéo đến đứng trước Toà án Nhân dân Tối cao vì bị công an đuổi không cho đứng trước toà Hà Nội. Một bà nằm lăn ra đường để phản đối phiên toà bất công thì bị các công an chạy đến đưa lên xe chở đi. Công an đã phong toả các ngõ vào và phá sóng điện thoại di động của cả khu vực.
Trong khu vực toà án hôm nay có treo nhiều bảng cấm không cho quay phim và chụp ảnh. Khi xe chở tù nhân đến, hơn một chục ký giả ngoại quốc chạy đến định chụp ảnh nhưng bị chặn lại. Nên khác với phiên toà xử các đảng viên lãnh đạo của đảng Dân chủ Nhân dân vào hôm 10/5, phiên toà hôm nay hầu như không có hình ảnh nào.
Phiên xử đã không công bằng bởi chính quyền đã chèn ép các bị cáo ngay từ đầu: họ không được gặp luật sư trong gia đoạn khởi tố, luật sư của họ không nhận được bản kết luận điều tra của công an và bản cáo trạng của viện kiểm sát theo đúng luật định. Cho nên luật sư biện hộ đã chỉ còn 7 ngày để vừa xem hồ sơ và vào thăm 2 thân chủ. Luật sư chỉ kịp gặp thân chủ của họ có một lần. Họ không có thời giờ để hỏi các nhân chứng buộc tội và không đươc phép đưa nhân chứng gỡ tội. Vì sợ bị tước mất luôn quyền bào chữa nên họ đã không xin hoãn phiên xử. Trong hoàn cảnh vừa nêu người ta có thể hiểu được tại sao luật sư biện hộ đã bị lép vế rõ ràng.
Các bị cáo đã không được phép tranh luận. Dù việc tranh cãi trước toà chỉ là chút màu mè chứ không thể thay đổi một bản án đã được định sẵn. Viên thẩm phán chủ tịch phiên xử đã không cần nghe các lý luận của bên biện hộ mà chỉ tìm cơ hội để cắt ngang lời của họ. Nhiệm vụ của ông ta là phải tuyên án những người mà công an cho là có tội. Người bị bắt phải có tội, người có tội phải lãnh án, đó là lôgíc XHCN.
Trong trường hợp này truyền thông Việt Nam đã mở chiến dịch tuyên truyền ồ ạt để dọn đường dư luận cho sự lên án các luật sư Đài và Nhân. Việc truyền hình phỏng vấn 2 người này trong 2 bộ quần áo tù là đỉnh cao của sự vi phạm quyền được hưởng sự suy đoán vô tội trước phiên xử. Nhưng vở kịch trở thành lố bịch khi gia đình nạn nhân tìm ra những bằng chứng của bản án tiền chế. Hãng thông tấn AFP loan tin vào ngày 19/4/2007 rằng, một nhân viên toà án cho họ biết rằng các luật sư Đài và Nhân sẽ được đem ra xử vào ngày 11/5. Trong khi đó ngày 19/4 là ngày mà công an vừa kết thúc điều tra và chuyển hồ sơ sang cho viện kiểm sát để truy tố. Vì báo chí của nhà nước CSVN đều đăng tin rằng Viện Kiểm Sát Nhân Dân đã làm ra cáo trạng vào ngày 23/4 và ngay sau đó đã chuyển cho toà án nhân dân nên thông tin của hãng AFP đã tố cáo rằng ngày xử đã được định từ trước khi viện kiểm sát xem hồ sơ, xác định việc có tội và ra quyết định truy tố. Và tất cả có trước khi toà nhận được hồ sơ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình