Quái chiêu của Giáo chủ...
Tổng thống George W. Bush có thể đã hoàn lương và... thọ giới tửu. Từ hai chục năm nay, ông không uống rượu nữa. Cho nên, tối 27 ông không uống rượu ăn mừng những gì đã đạt được tại hội nghị quốc tế về hai nước Israel và Palestine được tổ chức tại Annapolis, thuộc tiểu bang Maryland.
Tại hội nghị mà mọi người đều cho là vô vọng và khó có kết quả, ông Bush đạt thành tích ngược đời là cả hai phe đối nghịch, Israel và Palestine, đều đồng ý là từ nay Hoa Kỳ sẽ là lực lượng duy nhất theo dõi, kiểm tra và thúc đẩy lộ trình tiến tới hoà bình cho dân Do Thái và Palestine. Xin đọc kỹ lại điều trên: Hoa Kỳ của ông Bush bị cả thế giới (chống Mỹ) lên án vì vụ Iraq, nay lại là trưởng tràng duy nhất có thẩm quyền hoà giải một vấn đề gai góc tại Trung Đông. Liên hiệp quốc (gồm có Liên bang Nga) hay Liên hiệp Âu châu, và Liên đoàn Á Rập xin cứ đứng ngoài giám trận!
Người khác mà gặp cảnh tứ bề thọ địch thì đã mau chân hòa giải để tháo chạy cho nhanh. Ông Bush thì không, vẫn cứ ôm rơm cho nặng bụng. Và còn có vẻ thích thú với những gì đã thực hiện - "nếu có phải làm lại (Tổng thống) tôi sẽ sẵn sàng". Một người điếc không sợ súng! Đã thế lại còn nhất định quần thảo với ngần ấy đòn phép của Quốc hội Dân chủ nhằm cắt lương đếm đạn cho lính để đòi ông rút quân tại Iraq.
Không sợ súng và lạc quan kinh niên, ông Bush mới triệu tập một hội nghị quy tụ mấy chục quốc gia, và hầu hết thế giới Hồi giáo, để cố giải quyết chuyện Palestine, một hồ sơ đã khiến hai Tổng thống Mỹ gãy răng tại Camp David, ông Carter và ông Clinton.
Và ông Bush có thể nâng ly ăn mừng vì hội nghị Annapolis lại có hy vọng thành hình. Không nâng ly tối 27, ông có thể thưởng thức hương thơm của cà phê buổi sáng hôm sau. Và tủm tỉm cười về chiêu pháp của Vladimir Putin nhằm phá vỡ hội nghị Annapolis.
Đó là món điểm tâm buổi sáng của ông Bush.
Chiêu pháp ấy là gì"
Ít người nhớ tới Yevgeny Promakov, một nguyên Thủ tướng của Boris Yeltsin, một tay tình báo kỳ cựu và chuyên gia về Trung Đông của Nga, người đã cố bay qua Baghdad để cấp cứu Saddam Hussein năm 1991, trước khi Hoa Kỳ nhập cuộc và giải phóng Kuweit.
Vào đầu tháng 11, nhân vật kỳ bí ấy bỗng tái xuất giang hồ và thăm viếng Syria với "tư cách riêng". Với một thông điệp riêng của Tổng thống Vladimir Putin. Nội dung lời nhắn này có thể là "nên bọc xuôi, và tham dự hội nghị Annapolis tại Mỹ còn hơn là tổ chức một hội nghị "chống Annapolis" tại thủ đô Damascus của Syria với sự tham dự của phe Hamas cực đoan". Sau chuyến đi của Primakov, Thứ trưởng Ngoại giao Nga và Đặc sứ về Trung Đông của Putin bay qua Israel nói chuyện.
Kết quả được phía Do Thái đưa ra ngày hôm qua là trong khi Israel dàn xếp với Palestine về lộ trình hoà bình giữa hai nước tại hội nghị Annapolis, Israel cũng được Nga đề nghị kế hoạch hợp tác với Syria, do Liên bang Nga bảo trợ, để giải quyết vấn đề Cao nguyên Golan (Golan Heights) mà Israel chiếm được của Syria năm 1967. Và với lợi thế đó, Syria sẽ đề cập tới vai trò của lực lượng Hamas hiện đang kiểm soát dải Gaza.
Vladimir Putin tất nhiên không có ý mưu tìm hoà bình tại Trung Đông, nhất là khi Hoa Kỳ tự đảm nhiệm vai trò gai góc và bạc bẽo ấy. Ông chỉ muốn lồng thêm cái gai Golan Heights trong mối quan hệ đã rối bù giữa các nước, điều ông Bush muốn gạt ra ngoài nghị trình của hội nghị Annapolis. Và qua Syria, Putin muốn đặt lại sức nặng của phe Hamas - mà ông Bush coi như không hiện hữu - vào bàn cân giữa Israel và Palestine.
Ly cà phê buổi sáng của ông Bush bỗng như thiếu đường! Liên bang Nga không thể không nhảy vào phá rối và kéo các nước liên hệ đi lòng vòng qua những ngả không có lối thoát. Và bế tắc từ sau hội nghị Annapolis sẽ là một thất bại - nữa - của Hoa Kỳ.
Nhưng không chỉ có Liên bang Nga mới muốn quậy cho nát cái nồi cháo heo tại Trung Đông. Các Giáo chủ của Iran cũng thế, và có đòn bẩy dài hơn rất nhiều. Đó là lực lượng Hezbollah tại Lebanon.
Hezbollah có nghĩa là "đảng của Chúa", và ở đằng sau, Iran mới là Chúa đảng.
Từ nguyên thủy, Iran đã thành lập lực lượng khủng bố này và trao cho Syria nuôi nấng để vừa gây rối tại Lebanon vừa làm sáng danh cái đạo lớn của hệ phái Shia trong thế giới Hồi giáo. Lực lượng này khét tiếng với các vụ bắt cóc tại Lebanon hơn 20 năm trước, đã tấn công Sứ quán Mỹ tại Beirut vào đầu năm 1983, đánh tan cao ốc của Thủy quân Lục chiến Mỹ tại Beirut năm1985 khiến Ronald Reagan phải ra lệnh triệt thoái khỏi Lebanon. Chính là công trạng chống Mỹ của Hezbollah đã khuyến khích Osama bin Laden, thuộc một hệ phái của phe Sunni, phải chơi bạo và lấy tiếng với vụ 9-11.
Thật ra, trong việc vận dụng lực lượng Hezbollah, hai nước Iran và Syria ở vào cảnh đồng hội mà không đồng thuyền.
Syria chỉ là tay trung gian muốn quậy phá Lebanon để gây rối cho Israel, chứ Iran mới là chủ chi và chủ quản lực lượng Hezbollah nhằm quậy cho nát khối Hồi giáo Sunni và hà hơi tiếp sức cho các nhóm Hồi giáo cuồng tín nhất. Các lãnh tụ Hezbollah, những tay đặc công đầy khả năng, coi các Giáo chủ tại Tehran là đồng đạo và đáng tin cậy.
Khi Tổng thống Bush cùng Ngoại trưởng Condoleezza Rice cố tổ chức hội nghị Annapolis thì cũng là lúc Tổng thống Emile Lahoud tại Lebanon mãn nhiệm, ngày 23 tháng 11 tuần qua. Emile Lahoud chỉ là con rối của Syria cấy tại Lebanon và nay đã bị cắt dây nên Lebanon hiện không có lãnh đạo, với lực lượng Hezbollah đang tìm cách khuynh đảo chính trường. Ai sẽ lãnh đạo Lebanon sau này thì còn tùy ở lực lượng Hezbollah và chúa đảng ở đằng sau là Iran.
Năm ngoái, do Tehran bật đèn xanh, Hezbollah đã mở màn khiêu khích Israel từ miền Bắc Lebanon, được tiến hành nhịp nhàng cùng đợt tấn công của Hamas từ dải Gaza. Liên hiệp quốc phải nhảy vào can thiệp để đạt thoả ước ngưng bắn giữa Hezbollah và Israel. Kết quả là một lực lượng mũ xanh của Liên hiệp quốc có nhiệm vụ lập ra vùng trái độn giữa Lebanon và Israel. Khu vực này nằm từ miền Nam sông Litani tới biên giới Israel, được 13.000 binh lính của Lực lượng Lâm thời của Liên hiệp quốc (UNIFIL) quản trị.
Thật ra, khu vực này của UNIFIL cũng lủng như tổ ong, bên trong là các nhóm đặc công du kích của Hezbollah đang tái lập cơ sở. Khoảng trống chính trị tại Beirut sau khi Tổng thống Lahoud ra đi sẽ sớm được Hezbollah tràn vào và gây ra nội chiến. Thế rồi, với sự điều động của Tehran, Hezbollah có thể lại tung quân khiêu khích Israel ở mạn dưới.
Tổng thống Bush có thể cố gắng rất nhiều với hội nghị Annapolis, và có khi sẽ tránh được đòn phá rối của Liên bang Nga qua lá bài Syria. Nhưng chưa chắc là Israel đã lại chịu đựng nổi một đợt khiêu khích mới của Hezbollah. Và lập trường thỏa hiệp của Thủ tướng Ehuh Olmert lại bị thách đố nữa.
Màn hai của hội nghị Annapolis có khi sẽ được Hezbollah trình diễn tại Lebanon, với sự cổ võ của Tehran. Hãy chờ xem!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình