Trên thế gian nầy, ngoại trừ các bậc hiền thánh, những bậc quên mình vì người, không ai không nghĩ đến và thương yêu chính bản thân mình. Có những kẻ âm mưu hãm hại người khác để xây dựng hạnh phúc cho mình.
Con người thường lo cho hạnh phúc của mình, rồi mới nghĩ đến hạnh phúc của kẻ khác. Nhiều kẻ bên ngoài có vẻ như lo cho hạnh phúc của vợ, chồng, con, cháu, lo cho quốc gia đại sự, lo cho quê hương đất nước, lo cho lý tưởng tối thượng, v.v... song, bên trong, thực sự, họ chỉ lo cho hạnh phúc của riêng bản thân. Đây là một sự thật có thể nhận thấy một cách dễ dàng.
Chúng sanh thường cố chấp bản ngã. Nói cách khác, vì cố chấp bản ngã cho nên mới thành chúng sanh. Tuy nhiên, chúng ta có thể thương yêu bản thân mình, gia đình mình, xã hội mình nếu sự thương yêu nầy không tổn hại cá nhân, gia đình, xã hội người khác.
Bởi có nhiều người trên thế gian vì thương yêu bản thân mình, gia đình mình, xã hội mình mà làm hại cá nhân, gia đình, xã hội người khác, cho nên Đức Phật dạy: "Con người phải xem sự sống và quyền sống của người khác ngang với sự sống và quyền sống của mình". Bởi vì tất cả chúng sanh là bình đẳng, cho nên Phật mới khuyên: "Yêu mình thì chớ hại người".
Hại người có thể bằng hành động phi nhân, bằng lời nói vu khống cáo gian chụp mũ xuyên tạc, hoặc bằng ý nghĩ, nghĩ xấu về người khác mà thực sự mình chưa biết rõ, hay chỉ nghe tin đồn!
Đạo lý "Yêu mình thì chớ hại người" rất là hợp tình hợp lý trong mọi xã hội, không có gì khiến chúng ta không thể thực hành được. Chúng ta muốn sống an vui, thì cần nên tôn trọng sự an vui của người khác. Rất là đon giản và dễ thương biết bao nhiêu!
Trong kinh Pháp Cú, Đức Phật có dạy:
Làm tổn hại sanh linh
Đâu phải là hiền thánh
Không hại mọi chúng sanh
Mới xứng danh hiền thánh
(Pháp cú 270)
Cầu mong mọi người Việt chúng ta, dù ở bất cứ nơi nào trên trái đất, xin hãy mở lòng thương yêu chính mình, cũng như mọi người Việt khác, trước khi nói đến thương yêu nhân loại, cầu cho thế giới hòa bình, chúng sanh an lạc!
Cơ-sở Phật-học Tịnh-Quang Canada
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình