Những dịp dể cho cả một dân tộc cùng nhau hướng về một tình cảm, một tư tưởngđể cùng rung động …thật là hiếm có. Thường phải có những sự xẩy ra khá quan trọng, có ảnh hưởng đến tính mạng cả một đoàn thê, để ai nấy đều phải để hết tâm trí vào.
Dân Việt Nam ta có cái may mắn, cái đặc ân là có một dịp vui chung cho tất cả các dân tộc, dịp ấy cứ đều đặn môĩ năm một lần vào ngày đầu xuân năm mơí. Về dịp này tất cả đàn con đất Việt, từ người giàu đến kẻ nghèo, từ người tân tiến cho đến kẻ thủ cựu đều một long một dạ cùng nhau hón hở đón Chuă Xuân, trong mấy ngày lễ long trọng, trang nghiêm mà cũng nặng nề náo nhiệt biết bao! Ngày âý là ngày Tết.
"Tết" chữ mầu nhiệm thay! Như đã chứa chất biết bao niềm vui mừng cuả cả một dân tộc vô tư, vui vẻ, cứ mỗi năm, đến muà xuân tới là quên cả hết thảy những nỗi lo lắng khó khăn cuả năm cũ để sẵng sang hoan hỉ bước vào năm mới với tràn đầy hy vọng.
Vậy thời ý nghĩa cuả ngày Tết cuả cái thật thể huyền bí ấy mà nười ta sùng bái như một vị thần thánh có sức mạnh đến nổi có thể khiến cho một dân tộc, trong khoảng mấy ngày tròn, đã cùng một tâm hồn, cùng một tình cảm, mà nhất là cùng một hy vọng tin tưởng ở ngày mai, hy vọng và tin tưởng mà nhiều khi họ rất cần phải có, dể đương đầu với một cuộc đơì vất vả bấp bênh…
Tết không phải chỉ là ngày đầu năm mà thôi, vì nếu kể những ngày sưả soạn linh đình trước và những cuộc vui đùa giải trí sau,thì Tết ít ra cũng phải kể tất cả là 3 tuần. Nhưng dù sao tâm trạng cuả người ta mà ngày Tết đã gây nên chưa dễ đã xoá nhoà trong chốc lát, và ta cũng nên thử nghiên cưú xem, để tìm hiểu giá trị đăc biêt cuả gày lể long trọng ấy…
Tết không phải hoàn toàn không có nghiã lý mà lại còn bao trùm cả môt " triết lý".
Trong một năm bốn muà lên tiếp nối nhau và đó là một hiện tượng tự nhiên rất quan trọng cho một dân tộc nông nghiệp. Theo như thuyết "Vũ trụ khai tịch" xưa, khoảng thời gian đông qua xuân tơí là đánh dấu một thơì kỳ hoàn toàn đổi mới, ngươì và vạn vật thiên nhiên như sống lại và cùng nhau thông cảm trước sự đổi mới vui tươi để hăng hái đón
2.
Mừng Xuân mới. Trong mấy ngày cổ truyền ấy, con người ta phải hoàn toàn đổi mới, lột hết những gì cổ hủ cuả con người củ đi mà tự tạo nên một tâm hồn mới mẻ, phải đuổi hết những tư tưởng yếm thế, phải tạo ra những ý vui, chỉ nới những lời yêu thương ngọt ngào, quên hết những hận thù, đê đối với ai - dù kẻ thù chăng nữa - cũng một lòng khoan hồng bác ái. Như thé là ta đã góp phần vào sự gây dựng vũ trụ điều hoà, và do đó gây dựng hạnh phúc cuả xã hội và đồng thời hạnh phúc cuả chính mình. Những lời nặng nhẹ những cử chĩ không hợp phép , những sự buồn bực, bất bình thỗ lộ ra trong những ngày Tết không những trái vơí lễ độ cỗ truyền cuã dân tộc Việt Nam chúng ta và rất kỵ trong những ngày tốt lành nhất cuả một năm ấy mà lại là một sự phản bội đối với vạn vật thiên nhiên, và như vậy kẻ phạm tội ấy sẽ bị tai hoạ.
Dị đoan lại khiến cho người ta tin rằng tất cả những gì xẫy ra trong mấy ngày đầu năm đều có ảnh hưởng huyền bí, hay, dở đến cả một năm. Vì vậy sáng sớm ngày đầu năm, người khách đầu tiên đến nhà có thễ coi như đã đem đến cho gia đình ấy hạnh phúc hay tai hoạ, tùy theo người ấy là một ngươì sướng hay khỗ, có chúc phận trong xã hội hay không, giàu hay nghèo, con chaú đông đúc hay hiếm hoi, tính nết tốt hay xấu, nhiều may măn hay không … Một người có tang vưà đau khỗ, một người rủi ro vưà bị thất bại trong công cuộc làm ăn … xin chớ nên thăm ai trong buỗi sang đầu năm vì viá nặng sợ có thễ sẽ đem lại rủi ro đến cho người ta. Đễ phải có những sự bất ngờ chẵng hay, người khách đầu tiên đến "xông đất" mỗi nhà, nghiã là người khách có thễ coi như đem lại sự may mắn hay rũi ro đến cho gia đình, đều được chủ nhà sắp đặt trước. Người ấy sẽ được lưạ trong bà con, bạn bè thân thiết và là người được coi như có hạnh phúc đầy đủ, vừa giàu sang phú quí lại con cháu đầy đàn để sáng sớm đầu năm làm "sứ giả" đem Hạnh Phúc đến cho cả gia đình bạn.
Hạnh Phúc! Hạnh Phúc là cái mộng đẹp mà hết thảy chúng ta ai cũng mong ước. Ở nước Nam này, mỗi năm muà Xuân đến, người ta kêu gọi, cầù khẫn, tìm kiếm hạnh phúc bằng đủ mọi cách. Họ ca ngợi hạnh phúc trên những câu đối đỏ chói treo trên tường bên những cánh cưả nhà. Màu đỏ là màu tượng trưng điêm lành, điềm tốt, vì vậy từ sân nhà đến bàn thờ mỗi gia đình, chỗ nào cũng rải rác đầy xác pháo đỏ, cùng những cành hoa Mai vàng.
3.
hoa Đào. Người ta cũng thế, ai cũng có thễ tạo ra một vẻ mặt sung sướng vui tươi, niềm nở như đễ quyến rũ cái hạnh phúc, nó như cái bong phảng phất khó lòng mà nắm được, tựa hồ như con chim hoàng anh cuả nhà thi sĩ nọ, rúi rít hót ca trên cành liễu này, rồi phút chốc lại bay qua cành liễu khác. Thật không gì cảm động bằng cái long nguyện vọng thiết tha cuả cả một dân tộc hơn 85 triệu người, nguyện vọng đến được một đời sống thanh nhàn, hạnh ph úc, mà tất cả đều mơ ước, nhưng dễ mấy ai đã tới được!
Vậy Tết là gì" Là lơì kêu thiết tha cuả cả một dân tộc Việt Nam trong nước và hải ngoại trong dịp vạn vật đỗi mới, nói lên lòng tin tưởng ở năm mơí sẽ đến và sự khát khao một đời sống thảnh thơi sung sướng.
Ngày Tết lại còn một ý nghiã khác nữa. Ngày Tết còn là sự Thánh hoá, sự ca tụng, tán dương chủ nghiã gia tộc và sự thờ phụng Tổ Tiên, Ông Bà Cha Mẹ (Hiếu - Đạo)
Với tư cách này Tết có thễ coi như một thiết lập có liên hệ mật thiết vơí sự thành lập Gia Tộc ở Nước Việt Nam ta.
Mấy ngày Tết chính là những ngày cả đại gia đình đông đủ sống quây quần, quấn quít bên nhau, tụ họp làm một. Gia đình Việt Nam thường có Ông Bà, Cha Mẹ, anh chị em, bên ngoaị có cậu, dì, cô chú bên nôi, có khi lại có cả Cu Nôi, Ngoại cùng ở một nhà. Những gia đình con cháu đi làm xa trong cả năm, đến kỳ Tết đến đều trở về đông đủ dưới mái nhà cuả Tổ Tiên.
Những hôm đó trên bàn thờ trang hoàng rực rỡ, những bài vị ghi tên tuỗi các vị Tổ Tiên đã mất, đều được mở ra trưng bày, những đèn, trầm, hương thắp lên nghi ngút. Những đồ mà tượng trưng nén vàng, nén bạc để cung hiến Tỗ Tiên được chất thành đống.
Tết không phải chỉ là ngày vui cho người sống, mà còn cả cho người chết nưã. Chính trong những ngày Tết, các vị Tổ Tiên, ông Bà đều về sống chung với gia đình, con cháu. Hôm ba mươi Tết, mỗi gia đình đều có một lễ thinh mời tổ tiên về. Rồi cứ mỗi ngày hai lần dâng lễ cúng cơm cùng nước trà, bánh trái. Dến ngày thứ ba là ngày cúng tiễn biệt, đễ rồi hòn cuả tổ tiên lại trở về nơi chin suối, mang theo lời chúc tụng cùng tâm sự cuả con cháu mà các Ngài vưà được chung sống trong mấy ngày Tết vưà qua, và tuy từ biệt ra về, tô tiên vẫn không quên phù hộ độ trì va che chở bảo bọc cho con cháu bằng một cách huyền bí.
4.
Trong mấy ngày Tết nguyên đán năm nay, ta sống với ngươì chết, ngươì sống và ngườì chết lẫn lộn chung sống dưới mái ấm gia đình. Bà con bạn bè thăm viếng nhau ngày Tết, trước hết không quên đến kính cẩn lễ trước bàn thờ Tổ tiên rồi mới cùng nhau chúc tụng năm mới.
Tết vơí những tượng trưng nghi lễ cuả ngày ấy, đã ghi vào đời sống cuả mỗi chúng ta một gia đoạn vui sướng, mà giai đoạn ấy chúng ta có cái may mắn là cứ mỗi năm ta lại được song lai một lần. Sống những ngày hoan hĩ thoải mái vui chung cả quốc dân trong nước và hải ngoại, tự thấy mình đã cùng chia sẻ sự vui sướng ấy vơí cả dân tộc mình và cùng thông cảm với tất cả những người đồng chung về một ý thức, một tư tưởng, đó là niềm vui lớn, niềm vui ấy, chính ngày Tết đã đem lại cho chúng ta, va chúng ta sẽ ghi lòng tạc dạ, mãi mãi không bao giờ quên ơn
Xuân Bính Tuất năm 2008
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình