Giã Từ Năm 2010
Trần Củng Sơn
Năm 2010 sắp hết, ngày cuối năm dương lịch ở xứ người lòng cũng bồi hồi.
Có lẽ sự kiện đáng nhớ nhất của năm này là World Cup 2010, tổ chức tại Nam Phi từ 11 tháng 6 đến 11 tháng 7 qui tụ 32 đội tuyển các quốc gia. Đội Tây Ban Nha lần đầu đăng quang ngôi vô địch sau khi hạ Hòa Lan 1-0 trận chung kết và đội bóng màu da cam của xứ hoa tulip lại thua trận cuối cùng giống như năm World Cup 1974 , World Cup 1978. Thầy tiên tri là con mực tên Paul đã làm xôn xao thế giới khi tiên đoán chính xác kết quả các trận đấu quan trọng. Hai đội Nhật và Nam Hàn vào được vòng nhì nói lên sự tiến bộ của bóng đá châu Á, trong khi đó hai đội nhất nhì World Cup 2006 là Ý và Pháp bị loại tại vòng một.
Và FIFA đã chọn Nga tổ chức World Cup 2018 và Qatar Worl Cup 2022 mặc dầu Hoa Kỳ với cựu tổng thống Bill Clinton đã hết sức vận động.
Trong một thế giới lúc nào cũng nhiều biến động thì một tháng đam mê cùng bóng đá World Cup 2010 là niềm vui của hàng tỉ người.
Nói đến thiên tai thì đầu năm 2010 động đất tại Haiti làm 230 ngàn người chết, thiệt hại lên đến 50 tỉ đô la cho quốc gia nghèo này, được coi là trận động đất tàn phá lớn nhất trong lịch sử.
Về thành tích giải cứu thì việc 33 thợ mỏ Chile bị kẹt dưới hầm sâu 700 mét trong 69 ngày đã được đưa lên mặt đất sống sót ngày 13-10 là chuyện thần kỳ.
Liên quan đến Internet, nhu cầu không thể thiếu cho con người trong thời đại thông tin, chủ trang WikiLeads là Julian Assange đã tung ra khoảng 230 ngàn tài liệu mật của hậu trường ngoại giao Mỹ có dính dáng đến các nước khác làm rúng động thế giới. Có ai đó đã ăn cắp số tài liệu này và chuyển cho Wikileaks. Sự kiện này đặt ra nhiều vấn đề như bảo mật tài liệu, luật pháp quốc tế về mặt truyền thông...
Năm 2010 cũng là năm mà giải Nobel Hòa Bình gây sôi nổi với Lưu Hiểu Ba nhà đấu tranh dân chủ tại Trung quốc đang thọ án tù 12 năm được chọn. Và đế quốc con trời đã giận dữ nói là ban tổ chức giải đã can thiệp vào nội bộ nước họ, vận động một số nước không tham dự lễ trao giải. Xét phương diện khác thì dân tộc Tàu cũng hãnh diện là có một người được lãnh giải cao quí này, là lần đầu tiên người trong nước họ chứ không mang quốc tịch nước khác như Cao Hành Kiện.
Nhắc đến vấn đề này thì giáo sư toán Ngô Bảo Châu được trao giải Fields năm 2010, một giải cao quí về ngành toán, là một vinh dự cho dân tộc Việt Nam cũng giống như Đặng Thái Sơn đoạt giải dương cầm Chopin năm 1980. Nhưng cả hai đều không phải là sản phẩm thuần túy của Việt Nam, nếu Ngô Bảo Châu không đi du học tại Pháp, Đặng Thái Sơn không học tại nhạc viện Tchaikovsky thì không đạt được thành quả như vậy.
Điều này nói lên đầu óc thông minh của dân Lạc Hồng nhưng phải nhờ nền giáo dục của Tây Phương.
Năm 2010, nước Mỹ nơi có khoảng 2 triệu dân Việt Nam định cư vẫn còn ngập trong vũng lầy kinh tế. Tình hình suy thoái bắt đầu cuối năm 2008 cho đến nay vẫn chưa thấy khá hơn. Tỉ lệ thất nghiệp của Califonia tính đến tháng 12 khoảng 12%, một điều khó tin cho tiểu bang đông dân và trù phú nhất nước Mỹ có rừng có biển có đồng bằng màu mỡ, có kỹ thuật tiên tiến, có nhân sự tài giỏi và hình như có đủ điều kiện tốt nhất mà nhiều quốc gia mơ ước. Chính phủ Obama vừa in thêm 600 tỉ tiền mới để tung ra hầu kích thích nền kinh tế và vàng lên cao tới 1800 đô la một lượng, giá xăng dầu gần 100 đô la một thùng.
Có lẽ nước Mỹ phải thay đổi rất nhiều về sản xuất, thói quen tiêu dùng, luật lệ xã hội để thích hợp hoàn cảnh mới. Sẽ phải không còn tình trạng thức ăn thừa mứa đổ thùng rác vì giá thực phẩm bắt đầu cao, một tô phở ở San Jose là 7 đô la. Việc làm nào dành cho công nhân Mỹ khi mà vào các cửa tiệm thấy toàn đồ Made in China từ quần áo đến máy móc.
Năm 2010 Trung quốc chính thức vượt qua Nhật để trở thành quốc gia có tổng sản lượng hạng nhì sau Mỹ. Đế quốc này đã thức dậy sau nhiều năm, với số dân 1,5 tỉ chiếm ¼ dân số thế giới được coi là công xưởng của nhân loại sản xuất đủ các mặt hàng bán cho các nước.
Với khí thế đang lên Trung quốc đã hung hăng lên tiếng dành chủ quyền nguyên cả vùng biển phía nam của nước họ ( Việt Nam gọi là Biển Đông) bao gồm quần đảo Hoàng Sa Trường Sa, vùng biển này có đường di chuyển của các tàu buôn quốc tế. Và Hoa Kỳ đã nhập cuộc với lời tuyên bố của ngoại trưởng Hillary Clinton tại diễn đàn khối ASEAN cuối tháng 7 là Mỹ có lợi ích tại Biển Đông, Mỹ phản đối việc dùng vũ lực hoặc đe đọa dùng vũ lực để giải quyết tranh chấp giữa các nước về vấn đề này.
Lời tuyên bố của ngoại trưởng Hillary Clinton thổi một làn gió mới đầy hi vọng cho người dân Việt Nam trước sự đe dọa của đế quốc phương bắc. Một số báo chí trong nước bắt đầu được phép đăng những bài viết về Hoàng Sa Trường Sa.
Quan hệ giữa hai kẻ cựu thù Hoa Thịnh Đốn và Hà Nội trở nên khắng khít hơn. Tổng lãnh sự Mỹ tại Sài Gòn là Lê Thành Ấn, một người gốc Việt Nam, hạm trưởng Lê Bá Hùng gốc Việt đưa chiến thuyền Hoa Kỳ ghé thăm biển Đà Nẵng, sinh viên Việt Nam được du học tại Mỹ dễ dàng và nhiều hơn...
Dù vậy thế lực của Hoa Kỳ tại Việt Nam vẫn chưa đủ để cân bằng với ảnh hưởng của Trung quốc vì nước đàn anh này đã thấm sâu vào cơ cấu tổ chức của Việt Cộng mấy chục năm qua. May ra, chỉ có lòng yêu nước của người Việt Nam là sức mạnh duy nhất để chống lại sự đồng hóa của người Tàu và lòng yêu nước này cần sự hỗ trợ của Mỹ cùng các nước lớn khác như Nhật, Nga, Ấn độ.
Năm 2010 có nạn bùn đỏ bô xít tràn ra tại Hungary đổ xuống sông Danube dấy lên một sự lo ngại lớn của nước này và làm cho người dân Việt Nam cũng lo lắng theo vì đang có hai dự án khai thác bô xít nhôm tại Lâm Đồng và Đắc Nông thuộc cao nguyên miền Trung. Tiếng nói chống khai thác bô xít tại Tây Nguyên trở nên mãnh liệt, nhiều báo trong nước đăng bài và có sự vận động đưa ra bàn thảo tại quốc hội. Nhưng chỉ được mấy chục ngày thì câu chuyện chìm xuồng vì Bộ Chính Trị đã giữ nguyên quyết định. Từ năm 2000 tổng bí thư Nông Đức Mạnh đã ký kết văn bản với nước đàn anh cho phép nhà thầu và công nhân Trung quốc vào miền cao nguyên khai thác bô xít bất chấp các hậu quả nghiêm trọng về an ninh quốc phòng, thiệt hại môi trường.
Có một điều đáng suy gẫm, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa gặp đại tướng Võ Nguyên Giáp lắng nghe câu chuyện phản đối khai thác bô xít Tây Nguyên từ vị đại công thần thì lập tức trên tờ Tuổi Trẻ đăng một bài viết về bà Hai Tâm chị ruột của thủ tướng Dũng bị nhà nước cưỡng chế mấy chục mẫu đất vì bà này không chịu bán để nhà nước làm đường xá. Bài báo còn hứa là sẽ có bài kế tiếp với nhiều chi tiết hơn. Đòn dằn mặt của một thế lực nào đó đối với thủ tướng đương quyền quả là chuyện hiếm thấy trong một chế độ độc tài và vài ngày sau Nguyễn Tấn Dũng tuyên bố rằng bô xít là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Phải chăng có sự liên hệ nào giữa hai việc.
Không chỉ riêng bô xít cao nguyên, nhiều tỉnh miền Trung đã cho các công ty do người Tàu làm chủ thuê những mảnh rừng đầu nguồn có vị trí chiến lược dài hạn với giá rất rẻ. Rừng núi Việt Nam đã giúp dân tộc kháng chiến chống lại bao trận ngoại xâm từ ngàn năm trong lịch sử, thế mà bây giờ lại giao vào tay kẻ thù truyền kiếp thì là chuyện thật buồn, thật nguy.
Giã từ năm 2010, tình hình đấu tranh dân chủ nhân quyền và độc lập dân tộc vẫn u tối. Ngay cả luật sư Cù Hà Huy Vũ, con trai công thần của chế độ là Cù Huy Cận cũng bị bắt vì tội tuyên truyền chống lại nhà nước, Điếu Cày Nguyễn Văn Hải dù hết hạn tù vẫn chưa được thả... Người ta bảo là phải đợi xong kết quả đại hội đảng lần thứ 11 giữa tháng 1 năm 2011 thì mới biết ra sao.
Giã từ năm 2010, có đại lễ Ngàn Năm Thăng Long mừng Hà Nội tức Thăng Long tên cũ được 1000 tuổi kể từ khi vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về đây từ năm 1010. Tổ chức trong 10 ngày, khai mạc đúng thứ sáu 1-10 trùng với ngày quốc khánh của Trung Cộng làm cho dư luận chê bai vì trong hoàn cảnh Việt Nam bị ảnh hưởng quá nhiều bởi nước đàn anh này. Cuốn phim tốn mấy chục triệu nói về Lý Công Uẩn đem quay hình ở bên Tàu chưa công chiếu đã bị chống đối vì giống Tàu quá, là phim Tàu nói tiếng Việt, và kết cuộc là hủy bỏ.
Bản sắc dân tộc Việt Nam không thể hiện rõ ràng trong dịp đại lễ này, chỉ có triển lãm các cây cảnh được coi là tiết mục đặc sắc nhất. Tất cả tiềm năng, khả năng của Việt Nam được tung ra trong dịp đại lễ được kế họach cả mười mấy năm trước. Và kết luận một câu là nghèo nàn và tốn phí mấy tỉ đô la là dịp cho cán bộ tham nhũng bỏ túi riêng.
Giã từ năm 2010, cộng đồng Việt Nam tại Hoa Kỳ được coi là mạnh nhất hải ngoại cũng bớt đi các sinh hoạt vì bị ảnh hưởng của nền kinh tế èo uột. Năm nay theo thống kê chính thức có 8 tỉ đô la do Việt kiều gởi về trong nước. Người giàu trong nước bắt đầu tung tiền ra mua địa ốc tại California, một phần nhờ có người thân sinh sống tại đây. Một số đã đầu tư vào các cơ sở truyền thông tại Cali, có thể nằm trong kế hoạch tuyên truyền của nhà nước, có thể do quyền lợi di dân từ đầu tư và có thể kết hợp cả hai . Số người gốc Việt Nam trong cộng đồng từ thời di tản 1975 và những năm vượt biển không còn là đa số so với những người được bảo lãnh sang.
Giã từ năm 2010, sau hai năm kinh tế Mỹ suy sụp nặng kéo theo sự trắng tay của nhiều người Việt Nam từng dành dụm sau nhiều năm làm việc. Ngồi ngẫm nghĩ lại thì phải chăng những năm làm việc dành tiền giúp thân nhân quê nhà, hít thở trong bầu không khí tự do dân chủ là cái đã được hưởng thụ và nhìn đám con cháu trưởng thành bên này đạt một số thành quả cũng là điều an ủi.
Dù sao cả thế giới khốn đốn thì nước Mỹ vẫn đứng hàng đầu về chất lượng đời sống vì đất rộng tài nguyên dồi dào so với 300 triệu dân. Chỉ có giấc mơ quang phục quê hương của người Việt Nam hải ngoại đã không thực hiện được, 35 năm đã trôi qua, người già đã khuất bóng, giới trung niên thì cũng bắt đầu già và giới trẻ thì đã là người Mỹ đâu còn thiết tha chuyện quê nhà dân tộc.
Giã từ năm 2010, thập niên đầu của thế kỷ 21, kỹ thuật Internet đã trở thành một phần của đời sống mọi người trên khắp thế giới. Hình ảnh một nông dân Việt Nam đang cuốc đất bỗng dừng lại lôi cái phôn cầm tay nói chuyện với người ở xa hàng ngàn cây số trở thành bình thường.
Giã từ năm 2010, ngày cuối năm bỗng khang khác, có lẽ do lòng người chứ quả đất vẫn quay, mùa đông vẫn lạnh, trời khi nắng khi mưa. Có kẻ đề nghị Việt Nam nên ăn Tết theo dương lịch giống như Nhật nhưng chỉ là đề nghị mà thôi. Đêm giao thừa âm lịch có cúng bái tổ tiên gợi truyền thống thiêng liêng mà những người sinh trưởng tại Việt Nam không thể nào quên.
Trong lúc dân bản xứ rộn ràng đón giờ phút năm mới 2011 thì mình ngồi viết mấy dòng nhớ năm cũ sắp qua. Giã từ năm 2010, khi bạn đọc bài này không biết có chút bồi hồi nào giống như tôi "
San Jose 30-12-2010
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình