Theo tự-điển “Bách-Khoa Toàn-Thư”: Giỗ là một buổi lễ, nghi thức rất quan-trọng của Việt-Nam; nhằm tưởng nhớ đến những người đã mất. Giỗ được tổ chức vào đúng ngày mất của người được thờ cúng. Ý nghĩa của giỗ là để nhắc nhở con cháu về những người đã đi trước; gắn kết tình cảm của các thành viên trong cùng một gia đình, dòng họ, đôi khi trong cùng nghề.
Đây là ngày để thể hiện tấm lòng thủy chung, thương xót của người đang sống với người đã khuất, thể hiện đạo hiếu đối với Tổ Tiên. Nhà giàu thì tổ chức làm giỗ linh đình, mời người thân trong dòng họ, bạn bè gần xa, anh em bằng hữu về dự giỗ. Nhà nghèo thì chỉ cần lưng cơm, bát canh, đĩa muối, quả trứng, ba nén nhang, một đôi nến và vài món ăn giản dị cúng bái để tỏ lòng thành kính, sự thủy chung, thương xót người đã khuất. Điều cần-thiết là việc con cháu phải nhớ ngày người mất để làm giỗ, không liên-quan đến việc làm giỗ lớn hay nhỏ .
Thân bằng, cố hữu của những người quá cố nếu thấy lưu luyến thì đến dự giỗ theo ngày đã định sẵn từ trước, không cần phải đợi đến thiệp mời như tiệc cưới, lễ mừng, không nên có chuyện hữu thỉnh hữu lai, vô thỉnh bất đáo, nghĩa là mời thì đến, không thì thôi.
Năm nay, cũng như mọi năm. Đúng giờ Ngọ (12 giờ trưa), đích-thân tôi dù bận thế nào cũng phải về nhà nấu nồi cơm, bát canh, nhang đèn, hoa quả, trà nước… Rất đơn-sơ, âm-thầm làm lễ Giỗ các anh-hùng-tử-sĩ; nhất là những vị Tướng Quân-Lực Việt-Nam-Cộng-Hòa đã anh-dũng tuẫn-tiết hy-sinh trong danh-dự, trách-nhiệm và bổn-phận của mình. Tôi cũng thắp nhang cầu-nguyện cho vong-linh của những người Việt-Nam trên bước đường đi tìm tự-do sau 30, tháng 4. 1975 đã bỏ mình trong rừng sâu, núi thẳm hoặc dưới lòng Thái-Bình-Dương tím thẳm, mịt-mù.
Những chiến-sĩ đã ngã gục khi bị đi đày trong các trại tù ngoài Bắc hoặc trong Nam. 37 năm rồi, tưởng rằng không còn nước mắt để bồi-hồi, xót thương. Thế mà những giòng lệ tôi cứ ràn rụa tuôn rơi. Chợt nhớ đến một bài thơ của Khê-Kinh-Kha. Xin viết lại đây với những chua xót, thương-tiếc, ngậm-ngùi trong mùa Tháng Tư Buồn:
30 tháng Tư là hôm nay
nhìn nhau, hoảng hốt, òa khóc
em khóc, anh khóc, chúng mình khóc
một ngày tổ quốc tả tơi rách
*
đúng rồi em, 30 tháng Tư là hôm nay
em hãy thắp cho anh chút nhang đèn
em khóc, anh khóc, chúng mình khóc
rồi mình quì cầu nguyện cho quê hương
*
một ngày hết chiến tranh mà lắm nước mắt
một ngày hoà bình mà nhiều tang tóc
tại sao quê hương mình đảo điên
em thấy không người cha vừa mất đứa con
em thấy không đứa em thơ vừa mất mẹ
em thấy không người chồng lạc mất vợ
em khóc, anh khóc, chúng mình khóc
*
em thấy không chiếc trực thăng cuối cùng vừa cất cánh
em thấy không bao dân mình chôn xác vào đại dương
một ngày, một trang sử mới bắt đầu
một ngày là mãi ngàn sau
em khóc, anh khóc, chúng mình khóc
*
đúng rồi em, hôm nay là 30 tháng Tư, 1975
bắt đầu cho một số kiếp lưu vong
của bao vạn dân mình
của đứa con sắp ra đời của mình
(tội cho con chưa ra đời đã làm người mất nước
chưa ra đời đã đội khăn tang cho tổ quốc)
đây là lá cờ vàng ba sọc đỏ
em hãy treo lên tường để tưởng nhớ
em khóc, anh khóc, quê hương oà khóc
*
ViệtNam ơi
ViệtNam của tôi
của tôi
của tôi
*
30 tháng Tư, bàng hoàng đứng khóc.
KhêKinhKha
Mass. đêm 30/4/1975
Chân-Quê Diamond Bích-Ngọc. 30, Tháng Tư, 2012.
Đây là ngày để thể hiện tấm lòng thủy chung, thương xót của người đang sống với người đã khuất, thể hiện đạo hiếu đối với Tổ Tiên. Nhà giàu thì tổ chức làm giỗ linh đình, mời người thân trong dòng họ, bạn bè gần xa, anh em bằng hữu về dự giỗ. Nhà nghèo thì chỉ cần lưng cơm, bát canh, đĩa muối, quả trứng, ba nén nhang, một đôi nến và vài món ăn giản dị cúng bái để tỏ lòng thành kính, sự thủy chung, thương xót người đã khuất. Điều cần-thiết là việc con cháu phải nhớ ngày người mất để làm giỗ, không liên-quan đến việc làm giỗ lớn hay nhỏ .
Thân bằng, cố hữu của những người quá cố nếu thấy lưu luyến thì đến dự giỗ theo ngày đã định sẵn từ trước, không cần phải đợi đến thiệp mời như tiệc cưới, lễ mừng, không nên có chuyện hữu thỉnh hữu lai, vô thỉnh bất đáo, nghĩa là mời thì đến, không thì thôi.
Năm nay, cũng như mọi năm. Đúng giờ Ngọ (12 giờ trưa), đích-thân tôi dù bận thế nào cũng phải về nhà nấu nồi cơm, bát canh, nhang đèn, hoa quả, trà nước… Rất đơn-sơ, âm-thầm làm lễ Giỗ các anh-hùng-tử-sĩ; nhất là những vị Tướng Quân-Lực Việt-Nam-Cộng-Hòa đã anh-dũng tuẫn-tiết hy-sinh trong danh-dự, trách-nhiệm và bổn-phận của mình. Tôi cũng thắp nhang cầu-nguyện cho vong-linh của những người Việt-Nam trên bước đường đi tìm tự-do sau 30, tháng 4. 1975 đã bỏ mình trong rừng sâu, núi thẳm hoặc dưới lòng Thái-Bình-Dương tím thẳm, mịt-mù.
Những chiến-sĩ đã ngã gục khi bị đi đày trong các trại tù ngoài Bắc hoặc trong Nam. 37 năm rồi, tưởng rằng không còn nước mắt để bồi-hồi, xót thương. Thế mà những giòng lệ tôi cứ ràn rụa tuôn rơi. Chợt nhớ đến một bài thơ của Khê-Kinh-Kha. Xin viết lại đây với những chua xót, thương-tiếc, ngậm-ngùi trong mùa Tháng Tư Buồn:
30 tháng Tư là hôm nay
nhìn nhau, hoảng hốt, òa khóc
em khóc, anh khóc, chúng mình khóc
một ngày tổ quốc tả tơi rách
*
đúng rồi em, 30 tháng Tư là hôm nay
em hãy thắp cho anh chút nhang đèn
em khóc, anh khóc, chúng mình khóc
rồi mình quì cầu nguyện cho quê hương
*
một ngày hết chiến tranh mà lắm nước mắt
một ngày hoà bình mà nhiều tang tóc
tại sao quê hương mình đảo điên
em thấy không người cha vừa mất đứa con
em thấy không đứa em thơ vừa mất mẹ
em thấy không người chồng lạc mất vợ
em khóc, anh khóc, chúng mình khóc
*
em thấy không chiếc trực thăng cuối cùng vừa cất cánh
em thấy không bao dân mình chôn xác vào đại dương
một ngày, một trang sử mới bắt đầu
một ngày là mãi ngàn sau
em khóc, anh khóc, chúng mình khóc
*
đúng rồi em, hôm nay là 30 tháng Tư, 1975
bắt đầu cho một số kiếp lưu vong
của bao vạn dân mình
của đứa con sắp ra đời của mình
(tội cho con chưa ra đời đã làm người mất nước
chưa ra đời đã đội khăn tang cho tổ quốc)
đây là lá cờ vàng ba sọc đỏ
em hãy treo lên tường để tưởng nhớ
em khóc, anh khóc, quê hương oà khóc
*
ViệtNam ơi
ViệtNam của tôi
của tôi
của tôi
*
30 tháng Tư, bàng hoàng đứng khóc.
KhêKinhKha
Mass. đêm 30/4/1975
Chân-Quê Diamond Bích-Ngọc. 30, Tháng Tư, 2012.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình