Trần Thi Ca
(Tặng Dưa Hấu, N và những người bạn của tôi.)
Gần cuối năm, công việc cũng bộn bề như bao người nhưng lời hứa với một người bạn cùng lớp đại học đã cho tôi cơ hội về với Tân Uyên, huyện đất đỏ thuộc Bình Dương. Buổi sáng ngày 24, xốc lại balô sau mấy phút cà phê cà pháo, chiếc xe máy sẵn sàng cho một hành trình. Đồng hành là bạn N, người yêu cũ của người bạn dưới Tân Uyên nên tôi an tâm với lộ trình dù lần đầu về thăm, với lại chặng đường từ Sài Gòn đi đến đó cũng không xa lắm. Khí trời se se của ngày Noen dần thay thế cho niềm háo hức từ lời gọi hỏi thăm chân thành của chủ nhà đang chờ đón tiếp, còn dặn dò:"chạy xe cẩn thận nhen!". Xin nói ngoài lề một chút, tôi có cái sở thích là đi đó đây bằng xe máy, dù phương tiện này hơi nguy hiểm nhưng bù lại sẽ cho cảm giác hòa nhập và bình dân, lại cơ động: đi - mệt - lựa quán thường thường ven đường nghỉ ngơi - đi tiếp. Tôi đã lén gia đình từ hồi học đại học năm hai đi xe máy từ Sài Gòn về Bình Định mấy lần, nhiều kỉ niệm rất ấn tượng như đêm rét mướt cung đường Bình Thuận, đèo Cả biển núi hùng vĩ, những vịnh vắng người hay đơn giản là quán cà phê ăn sáng rất ngon ở một cái chợ không nhớ rõ tên. Lịch sử ham đi của tôi còn in dấu đến mảnh đất miền Tây hiền hoà sông nước, ngụp lặn trong dòng kênh đục và tình người chân chất, ở đâý, uống rượu cưa đôi ly đến quắc cần câu ... và chuyến đi Tân Uyên đầy hứa hẹn đang bắt đầu.
Giao thông đã tương đối thuận tiện, đường nhỏ trải nhựa, nhiều khúc quanh và vắng người chỉ vài mươi cây số khi bạn vượt qua "cuộc bao vây người - xe" nội thành thì đây: đất đỏ oa oa hai bên rìa đường với rải rác dốc lượn theo triền đồi chen kín cây cao su. Nắng ngày mới lan nhanh trên mặt đường vắng vẻ, dâng lên tán cây rừng thẫm phía xa, rớt từng lam xiên xiên kẽ lá, thỉnh thoảng một trảng rừng dày dừng lại để nhường chỗ cho khoảng cao su non đang vươn lên khỏe khoắn trong nắng.
Tân Uyên mến khách và dung dị của con người chất phát, họ đến đây lập nghiệp cũng từ hai bàn tay trắng, như câu chuỵên ba mẹ người bạn kể trong bữa cơm ấm cúng làm tôi thấy trân trọng nhường nào tình yêu của họ cho đất, cho cây và đất - cây đã không phụ lòng người. Ngôi nhà cấp bốn sáng đẹp với tiện nghi cần thiết cho cuộc sống với chủ trương không dựng tường rào xung quanh phần nào phản ánh sự phóng khoáng của gia chủ.
Buổi tối được chờ đợi đã đến, lần đầu tiên trong đời tôi sẽ đi cùng mấy người bạn đến nhà thờ địa phương vui lễ Noen. Được nhắc từ trước, tôi mặc áo ấm, từ nhà đi một đoạn trải nhựa, xe rẽ vào con đường đất đỏ đi cắt qua một khoảng rừng cao su tối thẫm. Lạnh, ngạc nhiên dồn đến khi cái lạnh đột ngột ập đến da mặt ta, luồn theo tay áo, ẩn hiện dưới mắt cá chân dù trời không mưa và không khí không đến nỗi có độ ẩm cao lắm. N ngồi sau lưng kể rằng từng nghe nói cây cao su về đêm sẽ toả khí lạnh, lại vào đêm Noen thì sẽ "cộng hưởng"lắm đây. Tôi hiểu tâm trạng của N, bạn về đây cũng một phần vì nể tôi, ngại tôi đi không có người dẫn đường và về nhà bạn là nữ thì cũng không tiện chứ N thế nào cũng buồn nhiều hơn vui trong đêm mừng chúa giáng sinh bởi người đi lễ thường từng đôi nép vào nhau chia sẻ hơi ấm và cầu mong những điều diệu kì sẽ đến với tình duyên của họ, còn N thì ...
Đêm thánh vô cùng bắt đầu bằng phần hội với những tiết mục cây nhà lá vườn ngoài sân khấu chính là khoảng hiên trước nhà thờ. Phần vì sau một chuyến đi dài và bản thân cũng ít thích sự ồn ào, tôi bứơc vào nhà thờ với những hàng ghế trống, chọn một chỗ gần cửa ở một góc hơi tối, ngồi lặng lẽ nghĩ về những điều đã qua trong một năm đầy sóng gió của đời mình, gia đình mình và ngoài xã hội. Nhà thờ với không gian tâm linh cao và ánh sáng dịu của hai ngọn đèn gần tượng chúa trên cây thập giá thật bình yên. Bên cạnh cữa ra vào là rừng cao su, tôi vô tình đưa mắt ra khoảng tối ấy, những thân cây thẳng, đứng lặng lẽ kể câu chuyện của mình theo cách riêng của cơn gió truyền tin, tôi cũng có câu chuyện của mình và N hình như đang ngồi trên một băng ghế phía xa. Bất giác tôi liên tưởng đời người với đời cây. Cao su cũng có những tháng năm yên bình dưới bàn tay chăm sóc. Đến tuổi trưởng thành, giai đoạn có ích nhất của cây lại luôn mang trong mình những vết thương cũ và mới, nhưng dòng nhựa trắng thì chảy mãi cho đời, giá trị của cây và của mỗi chúng ta phải chăng là khi đang mang những vết thương và biết tự làm liền nó, rồi bình thản chấp nhận vết cắt mới để tận hiến... Rừng cao su về đêm đứng cạnh nhau, tàng lá hoà vào nhau nhưng thân hình riêng biệt và chúng ta cũng thế, có những điều hoà nhập, cộng đồng và cả những điều giữ riêng chôn chặt vào gốc rễ làm động lực vươn lên.
Buổi lễ kết thúc với lời nói chân thành của cha bề trên: hãy là quà tặng của nhau trong cuộc sống này và giữ sự thanh thản thật sự trong tâm hồn mình chứ không chỉ là vẻ cố gắng bên ngoài. Lời nói ấy đã "cứu vớt" tôi rất nhiều bởi trong chuyến đi này tôi nhận ra giá trị của nỗi đau mà mỗi người trải nghiệm. Rừng cao su đã lạnh suốt đêm nhưng không phải là cái lạnh oán hờn và chết chóc, đêm vẫn có biết bao người làm việc cần mẫn với cây để ngày mai luôn nồng nàn quay trở lại.
Trần Thi Ca - ngày cuối năm 2011
(Tặng Dưa Hấu, N và những người bạn của tôi.)
Gần cuối năm, công việc cũng bộn bề như bao người nhưng lời hứa với một người bạn cùng lớp đại học đã cho tôi cơ hội về với Tân Uyên, huyện đất đỏ thuộc Bình Dương. Buổi sáng ngày 24, xốc lại balô sau mấy phút cà phê cà pháo, chiếc xe máy sẵn sàng cho một hành trình. Đồng hành là bạn N, người yêu cũ của người bạn dưới Tân Uyên nên tôi an tâm với lộ trình dù lần đầu về thăm, với lại chặng đường từ Sài Gòn đi đến đó cũng không xa lắm. Khí trời se se của ngày Noen dần thay thế cho niềm háo hức từ lời gọi hỏi thăm chân thành của chủ nhà đang chờ đón tiếp, còn dặn dò:"chạy xe cẩn thận nhen!". Xin nói ngoài lề một chút, tôi có cái sở thích là đi đó đây bằng xe máy, dù phương tiện này hơi nguy hiểm nhưng bù lại sẽ cho cảm giác hòa nhập và bình dân, lại cơ động: đi - mệt - lựa quán thường thường ven đường nghỉ ngơi - đi tiếp. Tôi đã lén gia đình từ hồi học đại học năm hai đi xe máy từ Sài Gòn về Bình Định mấy lần, nhiều kỉ niệm rất ấn tượng như đêm rét mướt cung đường Bình Thuận, đèo Cả biển núi hùng vĩ, những vịnh vắng người hay đơn giản là quán cà phê ăn sáng rất ngon ở một cái chợ không nhớ rõ tên. Lịch sử ham đi của tôi còn in dấu đến mảnh đất miền Tây hiền hoà sông nước, ngụp lặn trong dòng kênh đục và tình người chân chất, ở đâý, uống rượu cưa đôi ly đến quắc cần câu ... và chuyến đi Tân Uyên đầy hứa hẹn đang bắt đầu.
Giao thông đã tương đối thuận tiện, đường nhỏ trải nhựa, nhiều khúc quanh và vắng người chỉ vài mươi cây số khi bạn vượt qua "cuộc bao vây người - xe" nội thành thì đây: đất đỏ oa oa hai bên rìa đường với rải rác dốc lượn theo triền đồi chen kín cây cao su. Nắng ngày mới lan nhanh trên mặt đường vắng vẻ, dâng lên tán cây rừng thẫm phía xa, rớt từng lam xiên xiên kẽ lá, thỉnh thoảng một trảng rừng dày dừng lại để nhường chỗ cho khoảng cao su non đang vươn lên khỏe khoắn trong nắng.
Tân Uyên mến khách và dung dị của con người chất phát, họ đến đây lập nghiệp cũng từ hai bàn tay trắng, như câu chuỵên ba mẹ người bạn kể trong bữa cơm ấm cúng làm tôi thấy trân trọng nhường nào tình yêu của họ cho đất, cho cây và đất - cây đã không phụ lòng người. Ngôi nhà cấp bốn sáng đẹp với tiện nghi cần thiết cho cuộc sống với chủ trương không dựng tường rào xung quanh phần nào phản ánh sự phóng khoáng của gia chủ.
Buổi tối được chờ đợi đã đến, lần đầu tiên trong đời tôi sẽ đi cùng mấy người bạn đến nhà thờ địa phương vui lễ Noen. Được nhắc từ trước, tôi mặc áo ấm, từ nhà đi một đoạn trải nhựa, xe rẽ vào con đường đất đỏ đi cắt qua một khoảng rừng cao su tối thẫm. Lạnh, ngạc nhiên dồn đến khi cái lạnh đột ngột ập đến da mặt ta, luồn theo tay áo, ẩn hiện dưới mắt cá chân dù trời không mưa và không khí không đến nỗi có độ ẩm cao lắm. N ngồi sau lưng kể rằng từng nghe nói cây cao su về đêm sẽ toả khí lạnh, lại vào đêm Noen thì sẽ "cộng hưởng"lắm đây. Tôi hiểu tâm trạng của N, bạn về đây cũng một phần vì nể tôi, ngại tôi đi không có người dẫn đường và về nhà bạn là nữ thì cũng không tiện chứ N thế nào cũng buồn nhiều hơn vui trong đêm mừng chúa giáng sinh bởi người đi lễ thường từng đôi nép vào nhau chia sẻ hơi ấm và cầu mong những điều diệu kì sẽ đến với tình duyên của họ, còn N thì ...
Đêm thánh vô cùng bắt đầu bằng phần hội với những tiết mục cây nhà lá vườn ngoài sân khấu chính là khoảng hiên trước nhà thờ. Phần vì sau một chuyến đi dài và bản thân cũng ít thích sự ồn ào, tôi bứơc vào nhà thờ với những hàng ghế trống, chọn một chỗ gần cửa ở một góc hơi tối, ngồi lặng lẽ nghĩ về những điều đã qua trong một năm đầy sóng gió của đời mình, gia đình mình và ngoài xã hội. Nhà thờ với không gian tâm linh cao và ánh sáng dịu của hai ngọn đèn gần tượng chúa trên cây thập giá thật bình yên. Bên cạnh cữa ra vào là rừng cao su, tôi vô tình đưa mắt ra khoảng tối ấy, những thân cây thẳng, đứng lặng lẽ kể câu chuyện của mình theo cách riêng của cơn gió truyền tin, tôi cũng có câu chuyện của mình và N hình như đang ngồi trên một băng ghế phía xa. Bất giác tôi liên tưởng đời người với đời cây. Cao su cũng có những tháng năm yên bình dưới bàn tay chăm sóc. Đến tuổi trưởng thành, giai đoạn có ích nhất của cây lại luôn mang trong mình những vết thương cũ và mới, nhưng dòng nhựa trắng thì chảy mãi cho đời, giá trị của cây và của mỗi chúng ta phải chăng là khi đang mang những vết thương và biết tự làm liền nó, rồi bình thản chấp nhận vết cắt mới để tận hiến... Rừng cao su về đêm đứng cạnh nhau, tàng lá hoà vào nhau nhưng thân hình riêng biệt và chúng ta cũng thế, có những điều hoà nhập, cộng đồng và cả những điều giữ riêng chôn chặt vào gốc rễ làm động lực vươn lên.
Buổi lễ kết thúc với lời nói chân thành của cha bề trên: hãy là quà tặng của nhau trong cuộc sống này và giữ sự thanh thản thật sự trong tâm hồn mình chứ không chỉ là vẻ cố gắng bên ngoài. Lời nói ấy đã "cứu vớt" tôi rất nhiều bởi trong chuyến đi này tôi nhận ra giá trị của nỗi đau mà mỗi người trải nghiệm. Rừng cao su đã lạnh suốt đêm nhưng không phải là cái lạnh oán hờn và chết chóc, đêm vẫn có biết bao người làm việc cần mẫn với cây để ngày mai luôn nồng nàn quay trở lại.
Trần Thi Ca - ngày cuối năm 2011
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình