Xứ bắc Chiêm dạo này vui đáo để, không biết các quan ăn phải môn làng hay cái giống gì ấy, nói câu nào ra cũng bốc mùi, khiến dân chúng chửi không kịp vuốt mặt. Nhiều vị cứ như đứt dây mắc cỡ, phát biểu tỉnh bơ, làng nước cười như mếu. Ông già tám bó cười rụng răng… giả, con nít lên ba cười sún răng… sữa, đàn bà mang thai cười muốn bể bầu non luôn! Cụ bá nhà ta mà sống dậy chắc cũng cười sằng sặc văng nước bọt ngập phố phường như bỡn.
Có kẻ ngoài nớ cũng tài ba lắm nhưng ngặt không có ai bảo kê, lý lịch laị không thuộc diện quy hoạch, thủ tục đầu tiên cũng không nên cả đời cứ làm anh công chức quèn. Một hôm anh ta tưng tửng:
- Bố khỉ các anh, ơn vua lộc nước thuế dân ăn ngập mặt chưa đủ sao? Đi tranh chi cái giải “Đệ nhất ngu” cho chúng chửi, còn tớ thì ngứa cả buồí
Lâu nay anh bộ giao cứ loanh quanh nay phí mai giá, anh bộ dục cũng bắt chước đổi học giá luôn. Kẻ sĩ có người tức khí viết lên tường của sở:
Phí quá phá quí của tiền dân với nước
Giá đủ giú đã đồ chơi của quan to
Bọn dân Nam cười lăn bò càng ra đất, cười lật vỏ lãi, cười đái ra quần…
- Tụi tui đâu có phân biệt được: d, v, gi…vú, giú, dú cũng là một thôi ông ơi!
Chuyện giá, phí còn chưa nguôi, một bà lớn ở thành đô cũng cỡ sồn sồn không biết động gì tuyên bố tuyên mẹ rằng:
- Con cháu quan làm quan là phúc lớn cho dân!
Trời đất thiên địa quỉ thần ơi, dân chúng thiếu điều muốn xỉu luôn
- Mình mẹ đã ngán tới cổ rồi, giờ mẹ kéo cả con cháu leo lên đầu ngồi, dân nào chịu thấu!
Ông già Tàu chợ lớn xưa nay hiền lành, ngày đêm rao: chế mà phủ, lục tào xá, xính xuỷ…thôi , vậy mà cũng phát giận lầu bầu:
- Ấy da, đừng có nhạo ngộ, ngộ tả lị xị là nị hui nhị tì đó!
Tiếp theo đấy cũng một bà lớn khác, thấy người ta quảng cáo nước ngọt, không biết đầu óc bà ấy nghĩ sao mà bất chợt nổi cơn thịnh nộ, giãy nảy lên, vén váy vỗ lạch bạch, mồn tru tréo:
- Ối giời cao đất dày! ối tiên nhân hậu quả, ối làng nước ơi! bọn cờ cờ cờ lờ bố náo, chúng đòi mở lon, thế có chết bỏ bu không? mả bố lon nhà nó hay sao mà nó đòi khui với chả mở. Lon bà nào phải là lon cồn lon cợn mà đòi mở? nhỡ quân phản động nó bỏ mũ thêm dấu vào thì còn gì là lon nữa!
Tay trợ lý lanh chanh:
- Bọn chúng náo thật! mà chúng đòi mở bằng gì nhỉ? Hay chúng giở trò “làm sương cho sáo” hay “ tôi may ngón tóc” của cụ trạng Quỳnh năm xưa? Nếu không cấm, chúng khui lon chị mà ngỡ lon cồn, chúng nốc cả thì còn gì đời gái già cuả chị tôi!
Một chị đồng viện can gián:
- Bọn rỗi hơi đấy mà! việc gì phải giận ló nên máu tăng xông thì khốn! lon chúng mình cũng chả còn là lon sông lon sẹo, mà chúng mở thế lào được cơ chứ? nếu chúng có thêm dấu vào thì đằng lào cũng nà lon dồn lon dộng, lon mộng lon mồn, lon đồn lon đạch, lon hạch lon hồn, lon phồn lon phạch, lon lạch lon lèo….
Thế rồi dân dưới đất, dân trên mạng, làng nước trong ngoài rần rần cả lên, chuyện vào tận chốn lầu xanh, cung vàng, gác đỏ… Chị em ta xưa nay hành nghề cũng lắm chuyện vui. Nay thêm chuyện lon làm chị em ta cũng hứng lây:
- Muốn khui hay mở lon thì tuỳ mấy anh, cứ tiền trao thì cháo múc, mở thì mở nhưng đừng bỏ dấu vào đấy nhé! chị cả nhà em ứ chịu nhưng bọn em thì nhất trí rằng: muốn thêm dấu thì cứ thêm nhưng phải giả thêm tiền là ok tuốt tuồn tuột! bọn em cũng biết thân phận mình, chẳng phải là lon sồn lon sông, lon hồng lon bống, lon cống lon rồn nên chả sợ gì ai.
Riêng đám giang hồ bảo kê từ thằn lằn, cắc ké cho đến đầu gấu, đaị bàng… đang nhậu bỗng nghe lon mà sanh bực:
- Con bà nó, đầu óc bã đậu, ăn trên ngồi trốc, nghĩ suy vớ vẩn! Mả bố cái lũ lon bồn lon bộng, lon cộng lon còi, lon phòi lon phộng, lon xộng lon xồn…
Đàn em có đứa mới vào nghề, nghe thế sợ vãi cả đái:
- Em cắn cơm cắn cỏ lạy đaị ca cả mớ mũ nón bị gậy, em sợ chị cả nghe đặng thì khốn, lon nào thì lon, đừng để động đến lon vộng lon vồn, lon xồn lon xộng, lon nhộng lon nhồn… Em xin kiếu!
(Tớ nghe người ta kháo nhau chứ chả phải tớ mở lon, dân mạng có đọc xong thì khui một lon, tợp một hớp cho đã khát nhé! )
Thằng Dân mở lon
2019
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình