Bọn con trẻ đùa giỡn rần rần khắp vỉa hè, chúng vây quanh ông lão kỳ dị ăn mặc rách rưới te tua, đầu quấn khăn chéo trước trán, tay bị tay gậy… Chúng hò la:
- Ông già điên, ông già gân nhưng hiền lắm!
Chúng còn cù lét, giật bị gậy của ông, có đứa giật râu ông…nhưng ông vẫn cười hề hề thậm chí còn nhảy múa làm trò cho bọn chúng cười ngặt nghẽo. Có hôm ông móc kẹo trong đãy vải ra phân phát, bữa thì lôi ra mớ lá dừa rồi thắt chim, thắt bướm… cho bọn trẻ. Vì thế mà bọn chúng mến ông lắm, ngaỳ nào ông không đến gốc cây dầu ở con đường này thì bọn chúng buồn hiu. Hôm nay ông mới thắt xong một con công thật đẹp. Ông nói với bọn trẻ:
- Ông dạy các con bài đồng dao này, nếu ai thuộc lòng trước thì ông sẽ thưởng con công.
Nói xong ông hát trước một lượt, sau đó hát từng câu cho bọn trẻ nhẩm theo:
- Sơn hà một cõi
Thằng lỏi làm vua
Con cua có càng
Con gái có mang
Ông lang làm thuốc
Con chuột ăn tiền
Ông điên giữa chợ
Nhà thờ bỏ chúa
Nhà chùa chứa ma
Thằng Tèo vốn nhanh nhảu và sáng dạ nhất, mới qua ba lần hát là nó thuộc làu. Thế là nó lấy được con công lá dừa. Nó nhảy tưng tưng vừa hát vừa cầm con công xoay xoay tập cho nó bay. Ông già điên thích chí đứng dậy nhảy múa và hát cùng lũ trẻ làm rộn cả khúc đường. Người hiếu kỳ bâu laị đông đảo và bình phẩm. Lúc ấy tên mật vụ đi ngang nghe được bài đồng dao, y nổi máu côn đồ, gạt phắt đám đông chen vô nạt lớn:
- Đồ phản động! ông xỏ xiên gì đấy?”
Vừa nạt nộ vừa đấm đá túi bụi, bà sáu bán cà phê bên gốc dầu thấy thế bèn la toáng lên:
- Ông già điên nhưng hiền lắm, cả xóm này ai cũng biết mà, đừng có đánh nữa tội người ta!
Nhiều người cũng xì xào cười chê, tên mật vụ coi bộ cũng quê độ quá nên lảng ra, trước khi đi y còn đe nẹt:
- Ông mà hát nữa tui còng ông bỏ tù đấy!
Ông già điên vẫn ngây ngô ngồi ngơ ngác như chẳng biết người ta đang bâu quanh xem ông, vệt máu chảy từ mũi vẫn còn tươi mà ông cũng chẳng quẹt hay chùi đi. Bà sáu lấy cái khăn cũ xì lau vết máu cho ông, càm ràm:
- Ông đừng hát nữa, ăn miếng xôi này đi! không ăn uống gì mà cứ múa hát ngoài đường cả ngày chịu sao thấu!
Bà Sáu tuy nghèo nhưng bụng dạ rộng rãi lắm, miệng thì la oang oang như tâm thì tốt vô cùng. Ngày nào ông đi qua bà cũng cho ông ly nước, trái chuối; những bữa cúng ông địa thì dĩa xôi, cái đùi gà…những nhà hai bên đường thấy thế bèn hỏi:
- Bà với ông già điên đó có bà con hả?
Bà sáu cột chéo cái khăn trên đầu, miệng rổn rảng:
- Bà con gì đâu! thấy ổng vậy tội quá nên thương, thỉnh thoảng cho miếng ăn lót lòng chứ có đáng giá nhiêu đâu! Nghe người ta nói ổng ở đâu miệt ngoài, học giỏi lắm loạn chữ nên sanh ra vậy!
Có người tỏ vẻ rành chuyện hơn:
- Nghe hồi nẳm ổng tu ở chùa Pháp Thạnh, sau ngày hoà bình người ta cử người mới về ở chung trong chùa. Người mới cũng cạo đầu, đắp cà sa nhưng họ phá giới, làm loạn chốn thiền môn; quanh năm cầu cạnh quan quyền. Người mới thậm thụt làm chuyện bại hoại, phá đạo haị người… Ổng phẫn chí bỏ tu, suy nghĩ nhiều quá sanh ra cuồng trí, sau đó ổng lang thang khắp thành đô này.
Chú Năm xe ôm vẫn thường đợi khách ở gốc dầu này tỏ vẻ sáng:
- Ổng điên, ít khi nói nhưng hễ nói thì toàn là lời mà người tỉnh không biết hoặc giả biết mà không dám nói! Bữa kia tên chủ quán đầu hẻm mất dĩa bánh da lợn, y nghi ổng ăn cắp nên báo cho tụi dân phòng. Tụi nó chẳng cần đúng sai liền nhào vô đánh ổng túi bụi. Ổng nhổ ra toàn hạt táo nhơn, lục cái đãy vải của ổng cũng toàn mấy chùm táo nhơn. Ổng bị đánh đau vậy mà cũng chẳng phân trần gì, chỉ đọc bâng quơ câu ca dao:
- Mèo tha miếng mỡ thì la
Hùm tha con lợn cả nhà im ru
Đêm qua hàng xóm mở ti vi, người ta đưa tin lễ hội gì mà đông đảo và ồn ào lắm. Mấy ông thầy chùa ngồi dự tiệc với mấy ông quan. Ông già điên đang ngồi ở mép cữa nhìn vô thấy vậy bèn chạy laị trước ti vi chỉ vào nói tỉnh bơ
- Mấy ông thầy này thiệt tình! Chùa không ở cứ theo quan đi ăn nhậu miết, thịt chó có còn cho xin miếng coi!
Những người coi ti vi ké cười rần rần, chủ nhà tuy bực mình nhưng cũng cười theo:
- Ông già điên thiệt tình!
Ti vi laị chiếu cảnh mấy ông thầy chùa lon ton, xăng xái giới thiệu các quan và đaị gia viếng một ngôi chùa to lớn đồ sộ lắm, sơn đỏ khé, hai con sư tử nhe nanh dữ tợn, trong sân la liệt tượng La Hán Tàu đang khoa chân múa tay… Nhìn y hệt tử cấm thành trong phim Tàu vậy. Ông gìa điên bất chợt nổi cơn la ầm ĩ
- Chùa ta đâu, chùa ta đâu? đứa nào cắm chùa Tàu vậy?
Chủ nhà thấy phiền, phần e ngại tai vách mạch rừng thì mệt với quan quyền nên kéo ông ra khỏi cữa và đẩy đi một đọan xa mới quay về nhà. Ông già ngồi bệt xuống đất, đầu bù tóc rối, nước mắt chảy ròng ròng, khóc hu hu; bất chợt laị ngửa cổ lên trời cười sằng sặc hát
Sơn hà một cõi xênh xang
Chùa Tàu trước mắt ngai vàng sau lưng
Thằng điên khóc núi non rừng
Thằng khôn tưng tửng đón mừng vua Ngô
Ông hát khản cả gịong, khô nước mắt tự khi nào ngồi dựa gốc dầu ngủ ngon lành mặc dòng người xe nườm nượp ngược xuôi, bóp kèn inh ỏi; thỉnh thoảng người ở gần hai bên đường đi ngang qua ông ngoái nhìn chép miệng:
- Ông già điên thiệt tình!
Tiểu Lục Thần Phong
Ất Lăng thành, 2/2019
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình