Con sông Hoàng Hạ chảy xuyên qua trấn Hoàng Hoa quanh năm xanh biếc, nước từ miền tuyết lãnh tan ra nên tinh khiết vô cùng. Khúc quanh qua trấn nước laị có màu như ngọc lưu ly, đứng trên cầu Hoàng Hương nhìn xuống dòng sông thì cứ ngỡ bồng bềnh. Mây trắng lững lờ không biết là trên trời soi bóng xuống hay là từ đáy nước hắt lên? Hai bên bờ cao lâu, tửu điếm san sát nhau, những bồn hoa bốn mùa khoe sắc… Khách du từ bốn phương tìm đến thưởng thức cái đẹp cũng như cái ẩm thực nổi danh của trấn, giai nhân mặc khách nhiều nhưng phàm phu tục tử cũng không ít. Khách thô ấy vậy mà nhiều tiền, cũng nhờ thế mà trấn ngày càng hưng thịnh hơn
Quán Hoàng Vân nằm sát mép sông, thuỷ tạ của quán xìa ra ngoài mặt nước, bàn ghế bằng sắt sơn đen với hoa văn kiểu phục hưng trông xinh xắn, những lẵng hoa viền quanh lan can đủ màu sắc trông đẹp mắt vô cùng, quả thật đây là một điểm lý thú để ngồi ngắm cảnh. Khách ra vào khá tấp nập, ở một góc sát lan can có hai người đang ngồi với một nậm Hoàng Hoa tửu danh tiếng của trấn này. Họ lặng lẽ như chìm đắm trong một thế giới nào đó, thỉnh thoảng nâng chén cụng nhẹ làm vang ra một âm thanh keng như tiếng pha lê cũng rất mơ hồ chứ không ồn ào sôi động như những thực khách của mấy bàn bên trong.
- Này Tú, tớ tôn trọng sự lựa chọn của cậu nhưng thật sự tớ thấy thật uổng khi cậu quyết định bỏ ăn thịt! đời có bao nhiêu đâu? Sao không cứ hưởng đi, vả laị thịt cá và thức ăn trên đời này đều do thượng đế ban cho, kể cả mạng sống của chúng ta cũng do chúa tạo ra. Chúng ta có quyền hưởng những gì chúa cho, vả laị vạn vật sinh ra rồi nó cũng phải chết kia mà! Đoan vừa chiêu ngụm rượu vừa nói
Tú nhìn Đoan cười mỉn:
- Tớ cảm ơn cậu, tớ cũng tôn trọng đức tin của cậu nhưng tớ thấy con vật nó cũng biết đau, cũng tham sống sợ chết như mình, nó cũng có gia đình và biết quyến luyến…Khi mình bị một vết thương, vết bỏng…thì đau xót lắm phải không? vậy mà con vật bị đập chết, bị thiêu đốt, bị giết thịt… thì nó đau đớn biết dường nào! Con vật nó nào có cam tâm chịu chết dâng máu thịt cho mình ăn, cái tâm oán hận của nó sẽ sâu lắm! về mặt khoa học thì ăn thịt hiện nay rất không tốt, vì toàn được nuôi trong traị với các chất tăng trưởng, chất kích thích… nếu tích tụ nhiều sẽ gây ung thư hoặc các triệu chứng khác. Còn về mặt tâm linh, nếu đã bảo vạn vật và sự sống do thượng đế tạo ra lẽ nào thượng đế laị tàn nhẫn vô tâm đến độ cho phép giết mạng sống này để bồi bổ mạng sống kia? cậu nghĩ thử xem có hợp lý không ?
Đoan còn chưa nói gì thì lúc ấy có hai cô gái xinh đẹp đến mời rượu:
- Em xin chào hai anh đẹp trai, mời hai anh thử rượu của chúng em. Đây là danh tửu của lò Hoàng Hộ: nào là cửu xà thần công, hải cẩu xung quan, ngọc dương thiết trụ, huyết tửu lưu tinh…rất sung sức, giúp các anh ăn chơi xả láng mà không biết mệt; ngoài ra chúng em còn làm đaị lý cho các nhãn hiệu rượu Tây như: ông già chống gậy, nhân mã, sương mù, nước mắt gấu Bắc Cực…cực kỳ bốc. Hiện chúng em có khuyến mãi, chai lớn tặng chai nhỏ.
Miệng nói tay rót rượu mẫu mời hai người, tuy cười cầu tài nhưng quả thật hai em xinh đẹp và vóc dáng rất hấp dẫn. Đoan xiêu lòng:
- Mình mua ủng hộ hai em chứ? đồng thời lâu lâu chơi xả láng đêm nay đi, còn chuyện gì thì để mai tính!
Tú không trả lời Đoan mà nói với hai em tiếp thị:
- Cảm ơn hai em, bọn anh đã có nậm Hoàng Hoa tửu trứ danh này rồi!
Hai cô vẫn ưỡn ẹo nài nỉ mấy bận nữa rồi mới bỏ sang bàn khác. Đoan càm ràm;
- Cậu sống khắc khổ để làm gì? cứ như ông cụ non ấy, hay là cậu muốn thành thánh?
- Tớ thấy mình sống rất thoải mái, an lạc chẳng có gì khổ cả! Tú trả lời
Đoan laị tiếp tục:
- Cái thuyết sắc sắc- không không của nhà Phật sao thấy mơ hồ, hư vô như phủ định hết tất cả! quan điểm gì mà nhìn đâu cũng thấy khổ, toàn nói khổ…làm cho cuộc đời này trở nên nặng nề và u ám quá!
Tú nhìn xuống dòng sông, bóng hoàng hôn rực đỏ chảy dài theo dòng nước, tay cầm chén rượu xoay xoay trông rất thư thả:
- Thật sự là thế! nhưng nói khổ, biết khổ để đi đến hết khổ chứ không phải để u ám! Mẹ cậu cũng như bao người mẹ khác trên thế gian này mang nặng đẻ đau có khổ không? Mưu sinh vất vả có khổ không? rồi đau yếu bệnh tật, chết chóc…có khổ không? mới hôm nào người yêu của cậu bỏ cậu, cậu vật vã dở sống dở chết có khổ không? rồi thân tâm cậu ngày đêm mong muốn cái này cái kia mà không được có khổ không? rồi có những người cậu không ưa nhưng có phải đối diện hoài có khổ không? Cậu thấy nhà Phật nói khổ nhưng mới chỉ biết có một nửa, còn một nửa sự thật thì cậu không biết! đó là con đường thoát khổ, cách thoát khổ! Cậu thấy đấy, tớ bỏ ăn thịt cũng vì tôn trọng sự sống. Tớ quyết bỏ rượu thịt, gái gú, nói xạo hay trộm cắp… cũng là cách thoát khổ, đi những bước đầu tiên trên con đường thoát khổ. Đây là những bước căn bản nhất, thấp nhất trong muôn ngàn cách mà nhà Phật chỉ dạy! đừng nói gì Phật tử hay không Phật tử, nếu tất cả mọi người trên thế gian này cùng thực hiện những điều căn bản trên thì thế giới này sẽ bớt khổ, sẽ an hoà từ aí, sẽ đẹp đẽ và đáng sống biết bao!
Đoan ngồi tựa lưng vào ghế một cách thoải mái lắng nghe, có lẽ anh ta cũng thấy có lý nên không ý kiến hay phản bác gì. Lát sau thì anh ta lên tiếng:
- Nhưng cái luật nhân quả thì hay, gieo gì gặt nấy! nhưng cậu biết đấy, tớ vốn người ngoại đạo, không thọ giới nên tớ chẳng chịu sự ràng buộc hay chi phối của nó!
Tú lấy chân đá Đoan một cái, nâng chén cụng mạnh làm vang lên tiếng keng trong trẻo. Tú cười bảo Đoan:
- Cậu thấy không? Hai chén cụng nhau nhẹ thì âm thanh nhỏ, nếu cụng mạnh thì tiếng vang to và dài hơn, còn như không va chạm nhau thì sẽ không có âm thanh. Tiếng vang của việc cụng nhau nó chẳng can hệ gì đến nhãn hiệu của cái chén cả, dù chén kiểu hay chén sành!
Đoan cãi:
- Tớ không đồng ý! Chén kiểu tiếng thanh và trong hơn chén sành.
Tú vỗ lên tay bạn:
- Cậu nói đúng! tiếng vang ngoài việc phụ thuộc vào lực va chạm mà còn ảnh hưởng bởi chất liệu và tay nghề của người làm ra. Cái đó trong nhà Phật gọi là duyên, giữa nhân và quả còn có cái duyên; đôi khi cái duyên nó laị làm cho cái quả tốt hơn hoặc tệ hơn. Ví như cậu gieo lúa mà thiếu nước, phân, chăm sóc, thời tiết… thì lúa sẽ mất mùa, cầm bằng ngược laị thì sẽ được muà!
Đoan thôi không nói gì thêm, cả hai nhìn xuống dòng Hoàng Hạ đang loang loáng ánh hoàng hôn. Phố xá hai bên bờ bắt đầu lên đèn, những dây bóng đèn đầy màu sắc để trang trí in bóng xuống nước cứ như những chuỗi trân châu đầy màu sắc. Đặc biệt những trụ đèn sáng trắng hai bên bờ in dài theo con nước, nhìn xa xa cứ như một chuỗi ngọc nước khổng lồ.
Bất chợt Đoan khích:
- Cậu thánh thế! cậu chơi với tớ không ngại sao?
Tú đạp Đoan một cái thật mạnh tưởng chừng như ngã cả ghế:
- Cậu nói nhảm, tớ với cậu là bạn từ nhỏ đến giờ, gần nhà chung lớp… Đừng nói là bạn của hôm nay, của kiếp này mà còn có thể là anh em, thân nhân trong quá khứ! Mỗi người chúng ta đến thế giới này đều có mối liên hệ gắn kết với nhau cả, đến để đền ơn báo ơn hoặc đến để báo oán trả oán, tuỳ theo duyên nợ mà có những mối quan hệ thân hay sơ. Cậu có thể không tin hoặc chưa tin, nhưng một lúc nào đó thì cuộc đời cũng sẽ chứng minh cho cậu thấy!
Đoan cười ngặt ngẽo:
- Nói chơi vậy thôi chứ cậu là bạn thân nhất của tớ, dù thế nào cậu vẫn là bạn của tớ. Tớ hy vọng chúng ta không phải vì oán mà đến với nhau!
Cả hai nghe nhiều bước chân nện trên sàn gỗ và tiếng nói oang oang rất quen, quay laị nhìn thì thấy bọn thằng Tùng, Minh, Phước… kéo đến. Thằng Tùng la toáng lên:
- Hai thằng chơi mánh lẻ, không hú anh em một tiếng!
Tú nói:
- Cậu xem laị điện thoại của cậu trước đi, tớ nhắn tin ba lần không trả lời mà còn trách!
Thằng Vân nhanh nhảu:
- Nghe nói cậu bỏ ăn thịt rồi sao còn đến quán này?
Giọng tú chắc nịch và tự tin:
- Thì tớ có ăn thịt đâu?
Vân vẫn tiếp tục trêu:
- Cậu laị uống rượu nữa kià!
- Thỉnh thoảng tớ nhâm nhi tí chút với bạn hữu cho vui vẻ hoà thuận với anh em chứ không phải uống lún luôn cho say xỉn, dù gì tớ cũng là cư sĩ taị gia cần hài hoà giữa lý tưởng và thực tế cuộc sống chứ không thể nhất nhất giới luật như tu sĩ. Hồi nào giờ cậu có thấy tớ ham ăn nhậu hay say xỉn lần nào chưa? Tú phân trần.
Cả bọn nhao nhao:
- Thôi đi Vân! đừng có trêu cậu ấy nữa, không chừng cậu ấy xuất gia thì tuị mình mất thằng bạn dễ thương nhất đấy!
Thằng Vân áp sát ghế Tú và cù lét làm cho Tú cười ngặt nghẽo không thôi, cả bọn sà vào bàn và gọi người mang thêm chén đũa ra. Tiếng cười đùa, tiếng chuyện trò vang động một khúc sông.
Tiểu Lục Thần Phong
Ất Lăng thành, 4/2019
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình