Sau đợt đàn áp mới khởi đầu vào ngày Tết Nguyên đán vừa qua, dư luận trong và ngoài nước xôn xao với một số nhận định đối nghịch nhau. Người bi quan thì nhìn sự kiện gần mười người cột trụ trong hàng ngũ Dân chủ bị CSVN bắt giữ như là một thất bại và tổn thất lớn. Ngược lại, người lạc quan thì thấy rằng đó là chỉ dấu của một sức mạnh đối trọng, mà nhà cầm quyền CSVN đương nhiên phải đàn áp một cách thô bạo hòng ngăn chận làn sóng đấu tranh đang đe dọa sự tồn tại của chế độ độc tài đảng trị. Dù nhìn từ góc cạnh nào, mọi người cũng không thể phủ nhận giá trị và ảnh hưởng của các nỗ lực đấu tranh ôn hòa song quyết liệt trong những năm tháng gần đây.
Nhìn lại những lời cáo buộc đối với Linh mục Nguyễn văn Lý, Mục sư Hồng Trung, Luật sư Nguyễn văn Đài và Luật sư Lê thị Công Nhân, người ta thấy rằng ngoài các luận điệu chụp mũ, xuyên tạc và mạ lỵ hạ cấp thông thường, nhà cầm quyền Hà Nội đã không thể đưa ra được bằng chứng nào mang tính chất bạo động của những người liên hệ. Ngược lại, tính vũ lực bạo động của phía nhà cầm quyền CSVN đã được ghi nhận trong hầu hết những cuộc vây bắt đã xảy ra, ngay cả đối với những nhà đấu tranh nhân quyền ôn hòa có xuất xứ là người lãnh đạo tôn giáo, điển hình là Linh mục Nguyễn văn Lý và Mục sư Hồng Trung. Cả hai vị này đều bị đàn áp một cách thô bạo, với lực lượng trên 50 công an ở mỗi nơi, cho dù họ hoàn toàn không có bất cứ vũ khí hay thái độ kháng cự nào. Nhà cầm quyền CSVN tất nhiên đã thành công kế hoạch bắt người, nhưng thực tế thì thái độ ôn hòa song quyết liệt của những nhà dân chủ ôn hoà này đã chinh phục được trái tim của vô số người yêu chuộng dân chủ tự do ở cả trong và ngoài nước. Vậy, Ôn Hoà đã thắng bạo lực ở keo này!
Nhìn vào góc cạnh khác, việc đàn áp và bắt giữ hàng chục nhà đấu tranh nhân quyền càng nói lên sự bất ổn định chính trị của một xã hội, khi mà nhà cầm quyền với hàng triệu công an trang bị dùi cui, súng đạn lại phải lo sợ làn sóng tranh đấu ôn hoà của chỉ hơn chục người hoàn toàn không có binh lính hay vũ khí! Có phải chăng sức mạnh có chính nghĩa của phong trào dân chủ tự do, đã làm cho những người bảo thủ CSVN phải kiêng dè và tìm cách tiêu diệt bằng mọi giá" Nếu vậy, rõ ràng là Ôn Hòa có sức mạnh riêng của nó! Mặc dù nó mềm và loãng như nước. Nhưng những quả đấm thô bạo của CSVN chỉ làm cho mặt nước bị dao động trong nhất thời, nhưng bàn tay sắt đó không làm nó bị tiêu tan.
Sự xuất hiện công khai của các cá thể, phong trào, tổ chức… chủ trương đấu tranh đối lập công khai đang từng bước trưởng thành và mang tính thuyết phục nhiều hơn. Với hoàn cảnh chính trị phức tạp hiện nay, sự đối lập công khai được thử thách bởi nhiều phía khác nhau, từ nhà cầm quyền độc tài đến những khuynh hướng chống Cộng bảo thủ và sự nghi ngại thường tình của một số quần chúng. Nào là những cá nhân, tập hợp hay tổ chức nào thật, ai là giả, là “cuội”" Mọi nhận xét khách quan đối với hiện tượng mới là cần thiết, nhưng bất kỳ sự kết luận nào trong lúc này đều có thể sẽ là một sự võ đoán vô trách nhiệm; bởi lẽ, ngoại trừ cơ quan an ninh Cộng sản, không ai có thể biết chắc được cá nhân nào hay tổ chức nào là dân chủ cuội. Do vậy, những ai chưa đủ niềm tin về chủ trương tranh đấu ôn hòa vẫn có quyền tiếp tục nghi ngờ, theo dõi, nhưng bất cứ một sự chính thức chụp mũ nào gán cho những người đang đem chính thân mệnh mình để làm viên gạch lót nền dân chủ, sẽ là một thái độ thiếu liêm sĩ.
Dân chủ hóa đất nước từ sự độc tài toàn trị của Cộng sản, là một cuộc đấu tranh phức tạp nhất của lịch sử Việt Nam. Với tính biến thiên vô chừng của thời cuộc, không một tổ chức nào đã có thể khẳng định với toàn dân được rằng đường lối nào là hữu hiệu nhất! Thực tế cho thấy mỗi tổ chức đã đóng một vai trò nhất định nào đó trong quá trình tranh đấu vừa qua cho đến nay; chưa lực lượng nào quy tụ được đủ niềm tin và sức mạnh của toàn dân. Nói cách khác, với hoàn cảnh phức tạp của hải ngoại và cũng vô cùng nhiêu khê ở Việt Nam ngày nay, mỗi tổ chức đều phải có kế hoạch hoạt động để tồn tại và phát triển được một cách hiệu quả nhất. Riêng các tổ chức xuất phát từ thành phần “chân đất” chắc chắn sẽ không thể hoạt động như con đường của những tổ chức may mắn có sẵn tiềm lực uy tín, nhân sự hoặc tài chánh. Cho nên, mỗi tổ chức có quyền chọn một con đường đấu tranh thích hợp và khả thi nhất của mình, song cần tôn trọng những chủ trương, sách lược có ít nhiều cách biệt khác của những tổ chức bạn. Có như vậy chúng ta mới không dẫm chân lên nhau, không làm tiêu hao tiềm lực của nhau, và không vô tình làm lợi cho đảng CSVN.
Tóm lại, trong tinh thần tự do, mọi người có quyền nói lên ý kiến của mình cũng như có quyền thuyết phục người khác tin vào lý lẽ của mình. Tuy nhiên, sự tự do đó không có nghĩa là bắt buộc mọi người phải tin vào một sách lược đấu tranh nào đó, hay không được quyền đấu tranh bằng một sách lược ôn hòa nào đó.
Phong trào đấu tranh công khai đối lập một cách ôn hòa đã được thành hình bằng công sức, mồ hôi, nước mắt và những ngày tù tội nhục nhằn của vô số chiến sĩ dân chủ tự do, kể cả những người cho đến nay vẫn chưa hân hạnh được công luận biết đến tên tuổi. Chuỗi dấn thân và hy sinh đó đã, đang và sẽ tiếp diễn bởi những người dám tin vào sức mạnh của lý tưởng Dân chủ Tự do. Con đường dẫn đến Dân chủ sẽ có nhiều song mục tiêu dân chủ chỉ có Một. Vậy thì, có phải chăng thái độ đúng đắn nhất là tôn trọng lẫn nhau và cùng nhìn về một điểm đến, để mọi người, mọi tổ chức đều cùng dấn bước trong hướng đồng quy. Được như vậy thì quả đó là một điều đáng mừng cho chúng ta và cho lịch sử mai hậu./.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình