Những Tản Mạn Về Hậu Census 2010…
Nguyễn Đức Tuấn
Trong tuần trước vào ngày Thứ Tư 28 tháng 7, cơ quan Thống Kê Dân Số đã tổ chức một buổi họp mặt để bày tỏ sự tri ân của chính phủ liên bang đến tất cả những cơ sở thương mại, truyền thông và các tổ chức đoàn thể trong cộng đồng Việt Nam tại quận Cam, cùng với các cộng đồng sắc tộc khác như Hispanic, Iran, Trung Đông, và các đơn vị chính quyền địa phương như Garden Grove, Westminster… buổi lể vinh danh được tổ chức đơn giản nhưng không kém phần trang trọng tại hội trường của Garden Grove Community Center.
Hiện diện trong buổi lể người viết thấy có sự có mặt của một số đông những cơ sở thương mại, tổ chức hội đoàn các cộng đồng, các đại diện chính quyền các thành phố đã từng cộng tác chặt chẻ với Census 2010 trong suốt thời gian từ tháng Tám năm 2008 đến tháng 5 năm 2010… Một số đại diện báo chí Việt Nam tại quận Cam như báo Việt Báo, Viễn Đông, Việt Herald, Trẻ, Văn Hoá, và Người Việt, VNITV… Về phía các tổ chức cộng đồng gồm có các bà Huỳnh Kim Yến (chủ tịch Vietnamese American Census 2010 Complete Count Committee, bà Francis Nguyễn Thế Thủy (chủ tịch Phòng Thương Mại Westminster), Mục Sư Hồ Văn Nhi (Giáo Hội Phúc Âm Việt Nam), Hội Cộng Đồng Người Việt Orange County, ông Đỗ Sén (chủ nhân hệ thống Miss Donuts & Bakery). Cơ quan Census 2010 có sự hiện diện của các viên chức cao cấp đại diện cho Tổng Cục Thống Kê Dân Số từ Washington DC, các viên chức từ văn phòng cơ quan vùng Los Angeles và thêm một vài những viên chức phụ trách cộng đồng của mỗi riêng các sắc tộc. Các viên chức người Việt đã và đang làm việc cho Census 2010 như ông Hồ Văn Xuân Nhi (nguyên trưởng khối chuyên viên cộng đồng), ông Tuấn Nguyễn (nguyên thành viên hội đồng cố vấn Census bộ trưởng Thương Mại Liên Bang), ông Peter Nguyễn (chuyên viên phụ trách cộng đồng Việt Nam).
Tất cả các đại diện truyền thông và tổ chức cộng đồng nói trên đã nhận lời cảm tạ, bằng khen, và quà lưu niệm từ Tổng Cục Thống Kê Dân Số, cho sự đóng góp và hợp tác tích cực trong chiến dịch thống kê dân số 2010.
Trong phần phát biểu, bà Sneha Desai là viên chức cao cấp đại diện cơ quan Thống Kê Dân Số ngỏ lời chào mừng quan khách, và theo lời bà cho biết những kết quả thống kê dân số vùng quận Cam gồm có thành phố Garden Grove là 74%, Westminster 75%, Anaheim 73%, Irvine là 74%, đó là những con số được xem là cao hơn cả con số phần trăm thống kê dân số trên toàn quốc chỉ là 72%, còn riêng California là 73% và toàn vùng quận Cam là 73%.
Điều chú ý đáng khích lệ đối với cộng đồng Việt Nam đó là các con số trả lời bản thống kê thuộc các thành phố đông đảo cư dân gốc Việt như Garden Grove, Westminster Anaheim, đều tương đối khá hơn mức độ ở cấp tiểu bang và liên bang. Kết quả thành công của các khu vực đông dân cư người Việt có thể phản ảnh sự hưởng ứng của cộng đồng người Việt đối với chương trình thống kê dân số năm 2010 lần này. Điều này cho thấy sự hợp tác chặt chẻ của cộng đồng Việt Nam. Dấu hiệu tốt và sự trưởng thành về nhận thức tầm quan trong của vấn đề thống kê dân số đối với cộng đồng chúng ta. Suốt thời gian hơn 2 năm dài hoạt động của chương trình thống kê dân số, nỗ lực hổ trợ và giúp đở vận đ cộng đồng tham gia chương trình thống kê dân số một cách tích cực đã được kêu gọi bởi phần đông các cơ quan truyền thông Việt ngữ. Bà Sneha Desai và các viên chức cao cấp của Tổng Cục Thống Kê Dân Số đã đặc biệt đánh giá cao sự hợp tác tích cực của các cơ quan báo chí, truyền thanh, và truyền hình Việt Ngữ. Chính vì thế hầu hết các cơ quan truyền thông Việt Ngữ như báo Việt Báo, Viễn Đông, Việt Herald, Người Việt, SBTN, Sài Gòn TV, Little Sài Gòn TV, Little Sài Gòn Radio, Việt Weekly, VNCR, NVNR, Radio Bolsa, v.v..cùng với hàng trăm đơn vị và cá nhân trong cộng đồng, đã được đề nghị trao tặng các bằng cảm tạ, quà lưu niệm bởi cơ quan Thống Kê Dân Số.
Phải nói điểm son rất đẹp và những cành hoa tươi thắm mà cơ quan Kiểm Tra Dân Số xứng đáng trao gửi đến phải nói đó chính là giành cho các đơn vị truyền thông, báo chí nói trên. Hai năm chương trình thống kê dân số trôi qua mới thấy rỏ ràng các đài Radio, TV, báo chí cộng đồng chúng ta đã hổ trợ rất nhiệt tình cho Census 2010. Hai năm trôi qua để cộng đồng người Việt chúng ta được hảnh diện với kết qủa của các con số phần trăm tương đối khích lệ. Làm việc cho Census 2010 lần này, cá nhân người viết rất lấy làm hãnh diện về sự hợp tác rất nhiệt tình của giới truyền thông, và một số tổ chức trong cộng đồng cũng như từ các cơ sở thương mại trong những khu phố Việt Nam tại nam California.
Nhưng trong lúc có những sự yểm trợ tích cực đó, thì cũng có những sự hợp tác rất hời hợt hay tiêu cực từ một số tổ chức hay cá nhân, vì nhiều lý do chính trị. Thật ra con số tỉ lệ 73% đến 75% hưởng ứng trả lời thống kê dân số 2010 của các cộng đồng chúng ta không phải là con số lý tưởng hay là con số mà chính phủ liên bang đã hy vọng. Tuy là kết quả khả quan, nhưng không hoàn toàn. Cộng đồng chúng ta có thể đạt được các mức độ cao hơn, nếu có nhiều hơn sự hợp tác của các hội đoàn, nhất là nếu có sự vận động tích cực giúp đở của các vị dân cử gốc Việt tại Orange County. Theo sự đánh giá của nhiều người Việt đã làm việc cho Census 2010 đều đồng ý rằng đa số các viên chức dân cử gốc Việt lãnh đạo cộng đồng chúng ta vẫn còn thờ ơ vì lý do chính trị. Một số viên chức dân cử gốc Việt lại còn hoàn toàn im lặng, không hề lên tiếng kêu gọi cộng đồng tham gia Census 2010 như vai trò lảnh đạo của họ cần thiết phải làm. Nhiều người đều hiễu rằng, có sự tích cực hơn từ các vị dân cử bên đãng Dân Chủ so với các vị dân cử bên đãng Cộng Hòa. Phía các dân cử ủng hộ cho Census 2010 tích cực là các dân biểu Loretta Sanchez, Lou Correa, Ed Royce, các Thị Trưởng thành phố Westminster, thành phố Garden Grove, thành phố Fountain Valley, thành phố Irvine,.. Riêng ông thị trưởng thành phố Costa Mesa hiện là ứng cử viên chức vụ DBTB, cũng đã hoàn toàn bác bỏ Census 2010, từ chối thành phố Costa Mesa hợp tác với Census.
Phía cộng đồng Việt, thì chỉ thấy các Nghị Viên Trí Tạ, Nghị Viên Andrew Đỗ chịu khó đến tham gia ủng hộ Census 2010. Nhưng ngoài Trí Tạ và Andrew Đỗ tham dự một hai lần, thì hầu hết các viên chức dân cử gốc Việt khác đều không thấy đến tham gia các chương trình sinh hoạt với cộng đồng do cơ quan Thống Kê Dân Số tổ chức để kêu gọi cộng đồng người Việt tích cực trả lời các thư câu hỏi gửi về cho mỗi gia cư. Họ cũng ít lên tiếng nói lãnh đạo trong vấn đề này. Mặc dù suốt 2 năm qua, các viên chức Census 2010 đã tìm cách tiếp xúc và mời gọi các viên chức dân cử trong cộng đồng tiếp tay giúp đỡ.
Thậm chí đến khi tổ chức thành lập Census 2010 Complete Count Committee, trên nguyên tắc thì cơ chế này phải do vị dân cử cao cấp nhất trong đơn vị cộng đồng đứng ra thành lập và bổ nhiệm. Dân Biểu TB Trần Thái Văn và Giám Sát Viên Janet Nguyễn là 2 viên chức dân cử xem như cao cấp nhất trong cộng đồng người Việt tại quận Cam, đều đã được mời đứng ra thành lập cơ chế này, giúp thực hiện các công tác vận động với cộng đồng. Cuối cùng thì chị Huỳnh Kim Yến, anh Lý Kiến Trúc tình nguyện vai trò lãnh đạo Vietnamese American Complete Count Committee với sự đồng ý của hơn 50 hội đoàn cộng đồng. Nhiều vị dân cử hay chính trị gia trong cộng đồng lại không đánh giá cao tầm mức quan trọng của vấn đề thống kê dân số như thế nào. Người viết còn nhớ một kỹ niệm buồn, khi chúng tôi tổ chức đại nhạc hội Rock To Count tại trường Bolsa Grande để kêu gọi đồng bào sốt sắng ủng hộ trả lời việc thống kê dân số, chúng tôi đã đến gặp một doanh nhân tên tuổi đang là ứng cử viên chức vụ DBTB, đễ kêu gọi tiếp tay, nhưng ông đã thẳng thắng từ chối.
Tóm lại, đa số các vị dân cử gốc Việt chúng ta không tích cực cho lắm trong vấn đề Census này. Nếu như có sự vận động mạnh mẽ hơn của các vị dân cử gốc Việt thì chắc chắn cộng đồng chúng ta sẽ có những kết quả cao hơn. Nếu như tất cả các vị dân cữ gốc Việt chúng ta đều nổ lực kêu gọi đồng bào, cộng đồng mình tham gia việc này, như họ vẫn thường vận động sôi nổi mỗi khi mùa bầu cử… thì người viết tin rằng con số kết quả trả lời của các thành phố như Garden Grove, Westminster, Anaheim sẽ cao hơn 80% hoặc 90% hay hơn nữa…
Có vị dân cử còn dùng chức vụ quyền hạn mình để lợi dụng việc sử dụng ngân sách vận động cộng đồng do Tổng Cục Thống Kê Dân Số tài trợ riêng cho chính quyền tiểu bang và chính quyền cấp quận hạt, các thành phố để chi phí vào các cộng đồng sắc tộc còn khó khăn trong việc hưởng ứng Census. Một phần ngân sách này được sử dụng tài trợ ưu đãi nhiều hơn cho một hai cơ quan truyền thông đang có quan hệ cá nhân tốt với vị dân cử có thẩm quyền quyết định này. Sự việc này tạo nhiều ngộ nhận trong cộng đồng truyền thông Việt ngữ đối với cơ quan Thống Kê Dân Số, vì không hiểu sao có sự thiếu công bằng, có nơi được quá nhiều tiền quảng cáo, có nơi được quá ít tiền quảng cáo. Thực tế, có chương trình ngân sách riêng của đơn vị cấp quận hạt, tuy là tiền của chính phủ liên bang và tiểu bang, nhưng do sự quyết định riêng của cấp lãnh đạo địa phương để chi phí. Còn vấn đề quảng cáo qua truyền thông cho Census 2010, đều được cơ quan Thống Kê Dân Số giao cho công ty media IW Group quản lý và lựa chọn các đơn vị truyền thông để mua quảng cáo.
Cho nên, việc thống kê dân số là việc chung của quốc gia, của cộng đồng, nhưng vẩn còn nhiều người chưa nhận thức tầm mức quan trọng, hay đã có cái nhìn vấn đề này bằng chính trị. Một số chính trị gia, dân cử đã cho rằng Census 2010 đếm luôn cả những người dân cư đang trong tình trạng không có giấy tờ hợp pháp, như thế là không đúng. Nhưng thống kê dân số sẽ giúp mang thêm nguồn tài trợ từ liên bang về đến cho tiểu bang và các quận, thành phố. Thiếu sót một đầu người là mất đi một số tiền đáng kể mỗi năm trong ngân sách mà địa phương nào cũng thiếu hụt, cho dù người đó là ai, sắc tộc hay ngôn ngữ nào, công dân hay di dân bất hợp pháp. Đây là tiền để xây dựng, tu bổ và phát triển các nhu cầu địa phương từ thư viện, trường học, đường xá, cầu cóng, y tế, xã hội, v..v.. Chúng ta không muốn địa phương chúng ta đang sống bị thiếu hụt các ngân sách cho các công tác này. Cho nên chính là quyền lợi trực tiếp cho chúng ta, con cháu, và tương lai phát triển của cộng đồng.
Việc đã xong, chuyện đã qua. Có chuyện vui nhiều hơn chuyện buồn. Có lắm kỹ niệm giữa những ngày cùng nhau sinh hoạt làm việc cho công tác vận động Census 2010. Với tư cách là một cựu viên chức của Census 2010, và đã từng tham gia vai trò cố vấn cho bộ trưởng thương mại liên bang về vấn đề Census, cá nhân người viết muốn lần nữa ghi nhận sự đóng góp và hợp tác của truyền thông Việt ngữ, hầu hết đã rất tích cự giúp đở công tác chúng tôi có được kết quả tốt như thế này. Chúng tôi hơi thất vọng về sự thiếu vắng lãnh đạo của các viên chức dân cử gốc Việt.
Lời cảm ơn chân thành những người đã làm việc cho Census 2010, trong đó có hơn hàng trăm người Việt đủ các nhiệm vụ và chức vụ khác nhau, gửi đến tất cả các đơn vị truyền thông, báo chí, các cơ sở thương mại, hội đoàn nhất là những cô chú bác trong các hội đoàn, các cơ sở thương mại, các tổ chức tôn giáo, các trường học, rất nhiều khắp nơi vùng Nam Cali…đã hợp tác, tạo điều kiện dễ dàng cho chúng tôi được đến sinh hoạt với đồng bào để hiểu biết và hưởng ứng Census 2010 trong những tháng vừa qua.
NGUYỄN ĐỨC TUẤN
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình