Năm 2000, Bạch Ốc cũng dùng Air Force One làm mồi nhử để bảo vệ Tổng Thống Bill Clinton trên đường đến Pakistan. Nhưng khi ấy, đại diện báo chí được báo trước về kế hoạch và những nguy hiểm có thể xảy ra. Trong chuyến bay của Tổng Thống Donald Trump hồi Tháng Bảy vừa qua, các ký giả vẫn ngồi trên chiếc phi cơ mồi nhử mà hoàn toàn không hề hay biết.
Theo Washington Post tường thuật sáng nay, ngày 8 Tháng Bảy, khi chuẩn bị rời Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, giới an ninh Hoa Kỳ nhận được một mối đe dọa đáng tin cậy từ Iran nhắm vào Tổng Thống Donald Trump hoặc chiếc máy bay chở ông.
Kế hoạch đối phó được thực hiện hết sức kín đáo.
Trước ống kính báo chí, ông Trump bước lên Air Force One như thường lệ và còn quay lại vẫy tay chào.
Nhưng ông không bay trên chiếc máy bay ấy.
Chỉ ít phút sau, ở phía bên kia Air Force One, một xe tiếp tế thực phẩm đã chờ sẵn. Ông Trump cùng một số phụ tá chui vào thùng nâng của chiếc xe, trốn khỏi tầm nhìn bên ngoài, rồi được chở sang một chiếc C-32A nhỏ hơn của Không Quân.
Cùng lúc ấy, các ký giả Bạch Ốc vẫn lần lượt bước lên Air Force One. Họ không biết Tổng Thống vừa trốn khỏi chiếc phi cơ bằng xe tiếp tế thực phẩm, cũng không biết chiếc máy bay mình đang bước lên sắp được dùng làm mồi nhử.
Các ký giả chỉ được lệnh kéo kín màn cửa sổ. Không ai giải thích rằng mối đe dọa từ Iran đã nghiêm trọng đến mức giới an ninh phải cho Tổng Thống chui vào thùng xe tiếp tế và lén chuyển sang một phi cơ khác.
Rồi Air Force One cất cánh. Tổng Thống đã đi nơi khác. Các ký giả vẫn ở lại trên chiếc phi cơ mồi nhử mà hoàn toàn không hay biết.
Đó cũng là chỗ câu chuyện thời Trump khác hẳn một kế hoạch nghi binh tương tự của Tổng Thống Bill Clinton hơn 25 năm trước.
Tháng Ba năm 2000, trong chuyến đi Pakistan, Bạch Ốc Clinton cũng dùng Air Force One làm mồi nhử. Một chiếc máy bay mang đầy đủ dấu hiệu Air Force One đáp xuống Islamabad trước mắt báo chí; một nhân viên Sở Mật Vụ có vóc dáng giống ông Clinton bước ra. Sau đó, chiếc máy bay không mang dấu hiệu chở Tổng Thống thật sự mới đáp xuống.
Nhưng trước chuyến bay, Susan Page, lúc ấy là thông tín viên USA Today và chủ tịch Hội Ký Giả Bạch Ốc, đã được gọi riêng để nghe giải thích về kế hoạch.
Bà được báo rằng Tổng Thống Clinton sẽ không ở trên chiếc Air Force One làm mồi nhử, đồng thời được thông báo về những nguy hiểm có thể đe dọa không chỉ Tổng Thống mà cả đoàn báo chí.
Còn Megan Messerly của Politico, người phụ trách bản tường trình chung cho đoàn báo chí hôm tháng Bảy vừa qua, chỉ biết chiếc máy bay rời Ankara lúc 8 giờ 43 tối và tất cả phải giữ màn cửa sổ đóng kín.
Một nhiếp ảnh viên vừa hé màn cửa đã lập tức bị nhân viên Bạch Ốc yêu cầu đóng lại, nói rằng đó là lệnh của Sở Mật Vụ.
Sau khi hạ cánh, Messerly còn tường trình rằng chuyến bay “không có gì bất thường.”
Ông Trump đã tới Anh trên chiếc C-32A khác. Sau đó, ông lại xuất hiện từ Air Force One, khiến bên ngoài vẫn có cảm tưởng rằng ông vừa bay trên chiếc phi cơ ấy suốt chặng đường từ Thổ Nhĩ Kỳ.
Vài giờ sau, khi một ký giả hỏi vì sao màn cửa trên Air Force One phải đóng kín, ông Trump nói chuyến bay có thể đã nguy hiểm và còn nói thêm:
“Nếu tôi đi, quý vị cũng đi. Phải không?”
Garrett Graff, ký giả kiêm sử gia chuyên nghiên cứu các đời tổng thống Hoa Kỳ, cho rằng việc toàn thể đoàn báo chí bị giữ trong bóng tối về nơi Tổng Thống thực sự có mặt có thể là điều chưa từng xảy ra trong lịch sử tổng thống hiện đại.
Vấn đề không đơn thuần là Bạch Ốc giữ bí mật. Nếu mối đe dọa đủ đáng sợ để Tổng Thống phải trốn trong thùng xe tiếp tế thực phẩm, rời Air Force One và sang một máy bay khác, thì rõ ràng giới an ninh đã xem chiếc Air Force One ấy là nơi có thể bị nhắm tới.
Thế nhưng các ký giả vẫn bị để lại trên đó mà không hề được báo trước.
Barbara Starr, cựu thông tín viên Ngũ Giác Đài của CNN, nói giới báo chí hiểu rằng nghề nghiệp có những nguy hiểm và cũng hiểu nhu cầu bảo vệ Tổng Thống.
Một ký giả Bạch Ốc nói với Washington Post rằng nhiệm vụ của báo chí là theo dõi Tổng Thống, không phải bảo vệ Tổng Thống.
Chấp nhận nguy hiểm vì đi làm báo là một chuyện. Bị chính tổng thống của họ lừa lại là chuyện khác.
Nguyên Hòa tổng hợp
Tham khảo: Scott Nover; Dan Lamothe, John Hudson, Andrew Ba Tran và Joyce Sohyun Lee, The Washington Post, 10–11 Tháng Tám, 2026.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình