Thịt dê còn rất xa lạ đối với đa số người VN chúng ta. Thông thường, chỉ có dân nhậu mới thật sự chiếu cố đến món nầy mà thôi. Có lẽ vì thịt dê khó tìm, giá lại đắt, mùi vị lại không mấy hấp dẫn đối với một số người.
Tại Montréal, một vài nhà hàng Tàu hoặc Việt Nam thỉnh thoảng có bán món lẩu Dê. Thịt dê được thấy bán đầy rẫy trong các tiệm thịt của người Á Rạp. Cá nhân người viết cũng thường đến kiểm soát và khám thú y việc hạ thịt dê cừu tại một số nhà máy ở vùng ngoại ô Montréal.
Tại quê nhà, thịt dê rất được giới mày râu chiếu cố hết mình có lẽ là nhờ vào lời quảng cáo và đồn đại là nó có tính bổ dương. Đúng hay không thì khó mà biết được.
Quán chuyên trị thịt dê ở Viêt Nam thì nhiều vô số kể. Bên đó, thịt dê thường được dùng để chế biến thành những món rất đặc biệt với những danh xưng lạ kỳ, hấp dẫn và đôi khi còn có vẻ huyền bí nữa. Phổ thông là cari Dê; lẩu dê; chả dê ba lớp; dê nướng ngũ vị hương; dê xào lăn; dê xào sa tế, vú dê nướng; dê nướng mọi, né mọi; dê hấp cách thủy; gan dê hầm; tiết canh dê; dê con quay; rượu huyết dê; v.v...
Cầu kỳ hơn thì có ngọc dương hầm thuốc Bắc; chân móng dê hầm thuốc; dê tiềm thuốc Bắc gồm có những vị thuốc như kỳ tử, hoàn sơn, sanh địa, thục địa, nhản nhục, đảng sâm, v.v…Khỏi cần phải nói, chỉ nhìn vào toa thuốc cũng biết là quá bổ rồi chắc hổng thua gì Viagra!
Ở miền Bắc VN, nghe nói có món tái dê rất độc dáo. Món nầy mà chấm với tương bần thì chắc là hết xảy phải biết, bởi vậy dân gian mới có câu:
Tái dê chấm với tương bần,
Ăn vào một miếng bần bần như dê.
Đêm về vợ lạy tỉ tê,
Tối mai ta lại Tái dê tương bần.
Còn món dê Hà nàm nghe đâu cũng thuộc loại ngoại hạng và huyền bí lắm vì được chế biến từ thịt dê con còn trong bụng mẹ. Theo lời đồn của mấy tay nhậu, thì đây là món thần sầu quỷ khóc chỉ cần ăn thử một lần là trong người sẽ nóng lên rạo rực bừng bừng y như hồi mình 20 tuổi.
Qua thăm dò, các quán nhậu bên nhà cho biết đại khái là sau khi cắt cổ, dê phải được thui bằng lửa than, sau đó thì dùng nước sôi cạo sạch trước khi nấu thành món ăn… Riêng người Hoa, họ thích bỏ chung với các phụ liệu khác để thịt thêm phần thanh ngọt và để khử bớt mùi dê. Theo thông lệ bên nhà, cái gì được thiên hạ chiếu cố nhiều, cung không đủ cầu, thì sẽ có người tung ra hàng dỏm. Thịt dê dỏm chen chân với thịt dê thiệt không biết đâu mà rờ.
Tại Bắc Mỹ, thịt dê thường được dùng để nướng barbecue, làm saucisse, hoặc để chiên, v.v…
Dân Bắc Phi và Á Rạp rất thích món méchoui tức là dê hoặc cừu nguyên con được lụi qua thanh sắt và đem quay nướng trên lửa.
Có một điểm đặc biệt ở đa số đàn ông ViệtNam, hễ nói đến món thịt dê là họ liên tưởng ngay đến cái vụ kia. Có lẽ đây là tâm lý chung của bọn mày râu qua sự thán phục thành tích super của «sư phụ» hay «ông thầy» chăng"
Mỗi sáng, «ông thầy» đứng điểm danh ngay phía ngoài cửa chuồng. Hễ nường nào có dấu hiệu hot thì «ông thầy» phóng lên liền, khỏi cần phải mời mọc lâu lắc lôi thôi.
Nghe bạn bè ai nấy đều ca tụng món thịt dê quá cỡ thợ mộc nên người viết vì tánh tò mò cũng đã dùng thử đôi ba lần, nhưng sau mỗi lần ăn thì thấy nó cũng vậy mà thôi! Chắc có thể tại mình ăn không đủ liều chăng"
Thịt dê được sử dụng ở khắp mọi nơi trên thế giới. Mạnh nhất là khối Hồi giáo, Trung đông, dân Á rạp, Phi châu, Nam Mỹ, dân vùng biển Caribbean, Ấn độ, kế đến là Hy lạp, Ý, Thổ nhỉ kỳ và Trung quốc.
Riêng tại VN, mấy năm trước đây phong trào nuôi dê nuôi cừu đã nở rộ lên rất mạnh mẽ trên khắp cả xứ. Nhưng phải biết, cái gì cũng vậy, cần phải tuân theo luật cung cầu, bởi vậy cho nên đến năm 2007, thì nói chung tình hình nuôi dê bên nhà đang trên đà xuống dốc thảm thương và đã có nhiều nhà chăn nuôi đã bị phá sản rồi (Ảm đạm thủ phủ dê cừu. ViệtBáo.net 13/5/2007)
Tại Canada, thịt dê chủ yếu nhắm vào khách hàng Hồi giáo và dân Á rạp. Thị trường dê sống, được phân làm bốn hạng: 30lbs, 60lbs, 90lbs và 150lbs cân sống.
Đa số dê hạ thịt đều phải theo nghi thức Hồi giáo và thịt này được gọi là thịt halal.
Con vật bị chính tay người Hồi giáo cắt cổ thay vì bị bắn vào đầu như cách hạ thịt thường lệ ở tại lò sát sinh.
Thống kê năm 2001 cho biết Canada có một đàn dê vào khoảng 182.151 con. Nhu cầu thịt dê tăng rất mạnh nhân những ngày lễ hội tôn giáo như lễ Ramadan của Hồi giáo hay lễ Navadurgara của Ấn độ giáo.
Số lượng thịt dê không đủ cung ứng cho thị trường nên Canada phải cho nhập thêm thịt dê đông lạnh từ Úc châu và từ Tân Tây Lan.
Tính chất của thịt dê
Thịt dê, tiếng Anh gọi là chevon, đây là thịt dê tơ rất ngon ngọt. Thịt nhiều nạc, ít mỡ, ít cholesterol. Dê dưới một tuổi cho thịt ngon nhất. Nói chung thịt dê sau khi nướng, chứa ít chất béo bão hòa hơn thịt gà (đã được lột da) và cũng ít hơn cả thịt bò và thịt heo.
Trở ngại duy nhất là thịt dê có mùi khen khét, mùi dê nên nhiều người không ưa.
Các người bán thịt tại Canada có mách cách khử bớt mùi dê như sau: lấy một tí giấm, hoặc vắt hai trái chanh vào tô thịt dê, chế vô một ít dầu ăn, trộn đều và đem cất trong tủ lạnh trong vài giờ đồng hồ, mùi dê sẽ bớt đi.
Cách khác là chúng ta có thể dùng quế để khử bớt mùi dê, hoặc lúc nấu thịt cho sôi thì vớt bỏ bớt mỡ.
Ở Việt Nam, người ta thường khử mùi dê bằng cách bóp thịt với một tí rượu trắng có trộn gừng bằm nhuyễn. Sau đó xả lại bằng nước lạnh.
Có người dùng beer để khử mùi.
Một cách khác là có thể trụn sơ thịt trong nồi nước sôi có thêm vài tép sả hoặc một hai khúc mía.
Tác giả cũng có nghe nói, bên nhà có người rất tàn nhẫn. Họ đổ ba xị đế vào họng cho dê uống cho say, sau đó họ đánh con vật hay dần nó, bắt nó chạy tóe khói cho thật mệt lả để nó xuất mồ hôi mồ hám ướt hết cả lông cốt để đem bớt chất hôi ra ngoài rồi sau đó mới cắt cổ. Thấy sao dã man quá xá, tội mạt kiếp nghe hôn mấy cha! Nếu làm theo kiểu nầy mà ở Tây ở Mỹ thì đi ủ tờ là cái chắc về cái tội hành hạ súc vật.
Espèce Poids(g) Eau(g) Calories(kcal) Protéine(g) Gras(mg) Ca(mg) Fe(g) Gras saturé(g)
Chèvre 100 68,2 143 27,1 3,03 17,00 3,73 0,93
Bœuf 100 52,77 291 26,42 19,71 9,00 2,68 7,77
Porc 100 54,55 273 27,57 17,18 25,00 1,10 6,22
Agneau 100 55,82 271 25,51 18,01 16,00 1,93 7,45
Poulet 100 59,45 239 27,30 13,60 15,00 1,26 3,79
(USDA Agricultural Research Service Nutrient Data Laboratory)
Thịt dê qua cái nhìn của Đông y
Theo Gs Đỗ tất Lợi, thịt dê có tính nhiệt và có tác dụng trợ dương, bổ huyết, rất tốt cho phụ nữ mới sinh nở.
Hầu như tất cả bộ phận của dê đều có thể sử dụng để làm thuốc. Dái dê và thận dê có tính bổ dương. Xương thịt có thể sử dụng để nấu cao. Thịt dê có tác dụng giải độc, bổ huyết, chữa choáng váng, đau lưng, chóng mặt, nhức đầu, v.v…
Các loại thuốc Đông y được làm từ dê có thể kể các thuốc như Cao dê Tràn Tinh Quy Sinh Khương Dương Nhục thang và Nguyên Dương Đại bổ (câu lạc bộ thuốc dân tộc Tp Sài Gòn). Đúng là ăn gì bổ nấy!
Tình hình thịt dê tại Montréal
Tại Montréal, thịt dê chỉ được thấy bán trong một số tiệm thịt của người Hồi giáo mà thôi. Thịt dê, ngọc hành hay trái dứng sư phụ, dế bò và ngầu pín cũng có thể mua không mấy khó khăn. Ở Québec, muốn mua dái dê phải nói là mình muốn mua amourettes! Đó các bạn thấy không" Đâu phải chỉ có đám đực rựa Việt Nam mình mới chuộng mấy món ác liệt nầy đâu"
Thịt ngon nhất là phần đùi sau, gọi là gigot giá 12$/kg, các phần khác rẻ hơn chút đỉnh. Ngọc dương 9$/kg.
Mùa hè đẹp trời, tác giả đề nghị các bạn nào chịu chơi, mua đại nguyên một con dê (lối 12kg) đã được làm sẵn rồi. Đem về ướp theo kiểu VN sau đó đem ra sân nổi lửa lên quay theo lối méchoui. Làm sao có dụng cụ" Khỏi phải lo, bạn hãy đến các tiệm cho mướn dụng cụ, chẳng hạn như tiệm Lou Tec ở Montréal. Tại đây bạn có thể mướn dụng cụ gồm có một cái moteur và phụ tùng lỉnh kỉnh để quay méchoui. Tiền mướn dụng cụ lối 72$ cho một weekend. Nhớ rủ bạn bè và cũng đừng quên phone người viết đến tham dự cho vui và nhắn mỗi người phải nhớ xách theo rượu chát chẳng hạn như Porto loại trên 10 tuổi thì càng tốt. Bảo đảm sẽ vui lắm, tha hồ vừa đớp hít vừa đấu láo chuyện trên trời dưới đất. Sau buổi nhậu mình dám quên luôn cả đường đi lối về lắm!
Nói chơi cho vui vậy thôi chớ cũng đừng quên rằng “Please dont drink and drive” nghe các bạn già. Láng cháng dám bị giam mất bằng lái chớ chẳng chơi đâu!
Kết luận
Thật ra, tác giả cũng không biết được thịt dê thật sự có effet hay có bổ cho ba cái vụ kia hay không" Đây chẳng qua là kinh nghiệm riêng rẽ của mỗi cá nhân mà thôi. Một số bạn bè của người viết là dân ăn nhậu chuyên nghiệp, họ có tật hay nổ dữ lắm và cả quyết rằng thịt dê rất trợ dương, effet ít hay nhiều tùy cũng tùy thuộc vào tuổi của con vật, vào giống và vào cách biến chế thành món ăn (và cũng tùy theo tuổi tác của con dê hai cẳng nữa").
Có một điều chắc chắn là phần đông các đấng mày râu trên thế giới như Việt Nam, Trung Hoa, Thái Lan, Lào, Phi Luật Tân, Á Rạp, Phi Châu, v.v…ddều tin tưởng là vụ đó là chuyện có thật.
Đối với đa số đàn ông phe ta, thịt dê đã gắn liền với đệ tam khoái. Sự kiện hể mỗi khi nói đến chữ dê là tạo trong đầu một hình ảnh liên hệ xa gần đến vấn đề sex. Các nhà khoa học gọi đây là tự kỷ ám thị. Phải chăng hiện tượng nầy đã giúp phần nào cho tác dụng trợ dương.
Theo ý kiến của cơ quan Quản trị Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ FDA, thì không có thức ăn nào có tính trợ dương (aphrodisiac) cả. Món trợ dương thật sự chỉ có giữa hai cái lỗ tai của chúng ta và đây chỉ là yếu tố tâm lý mà thôi.
Khoa học gọi đây là effet placebo!
Còn các bà, tuy ngoài mặt, ngoài miệng thì nói ăn làm chi ba cái thứ đồ quỷ đó, nhưng mà trong bụng lại mở cờ, hăng hái móc hầu bao đưa anh hai cho các ông đi mua thịt dê về nhậu cho đã đời, rồi sau đó thành quỷ để được các bà…khen! Sướng chưa! Chuyện khó hiểu thiệt./.
Tham khảo:
- Commercial Meat Goat Industry Canada.
http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/agdex1363"opendocument
- T. Nordenberg. Looking for a libido lift. The fact about aphrodisiacs.FDA
Consummer magazine Jan-Feb 1996
http://www.fda.gov/fdac/features/196_love.html
- Gs Trần Thúy. Dê-Bài thuốc dân gian bổ dưỡng ,trị bệnh. Vietnam.net 6/02/2003
http://vietnamnet.vn/suckhoe/2003/2/2982/
- Lê Trường. Ảm đạm “thủ phủ”dê, cừu. ViệtBáo.vn 13/5/2007
http://vietbao.vn/Kinh-te/Am-dam-thu-phu-de-cuu/40200856/87/
Montreal, October 07, 2007
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình