KAMPONG THOM -- Lâu nay, du khách đến Campuchia chắc hẳn sẽ được mời dùng thử một món đặc sản xứ Chùa Tháp mà quí bà, quí cô mới nghe đã phát ớn, đó là các loại như côn trùng, như: dế, nhện, bò cạp, cà cuống, ve, niềng niễng…, đem chiên xả, ớt dòn dụm.
Trên đường quốc lộ 1 của Campuchia, chỗ bán tập trung mấy con tám chân này là một địa điểm dừng chân, gồm vài quán ăn bên đường ở gần tỉnh lỵ tỉnh Kampong Thom. Người dân địa phương đem côn trùng, cá khô, hột vịt, trái và nước thốt nốt… đến họp chợ tự phát ở khu vực này để bán cho khách du lịch, các guider gọi tắt là chợ côn trùng.
Rẻ nhất là dế than, dế nhủi, cứ một lon sữa bò là 1 đô la Mỹ, còn dế cơm lớn con hơn thì 10 con 1 đô. Cà cuống cũng 10 con 1 đô. Nhện thì 10 con giá 2 hay 3 đô tùy con nhỏ hay lớn, đặc biệt có nhện sống, vô tư bò tới bò lui trong thúng, giá là 10 đô lấy 30 con, thường được bán kèm với rượu đế để quý ông mua về ngâm làm món rượu thuốc được quảng cáo là tráng dương. Riêng về con cà cuống mà một số người ăn thử cho là ngon nhất trong các món côn trùng thì 2 đô một chục con.
Loại bẫy đơn sơ này chỉ gồm một miếng nylon trắng (thường rộng chừng trên dưới 1m2) căng rộng bằng một bộ khung tre, giống như một tấm màn thả trên một cái mâm đựng nước, kèm theo là một bóng đèn neon được treo đứng ngay giữa tấm nylon. Khi chiều tối và ban đêm, các loại côn trùng có cánh bay ngoài trời như dế, cà cuống, niềng niễng…, thấy đèn sáng thì bay tới và vướng vào tấm nylon, rơi xuống mâm hứng (hầu hết làm bằng nylon dày cho rẻ, hiếm khi là loại mâm làm bằng gỗ hay tôn thiếc), chúng chết đuối nhưng không thối vì nước có pha muối. Sáng ra, người đặt bẫy ra thu hoạch côn trùng, tháo cất đèn neon và cuốn tấm nylon lại cho khỏi rách bởi gió mạnh.
Campuchia đang mùa mưa, côn trùng sinh sôi nẩy nở nên được biết là hàng ngày, với loại bẫy này mà người dân nghèo có thể cung cấp đều đặn hàng tấn tấn nguyên liệu còn tươi cho các lò chế biến thức ăn từ côn trùng. Do ngoài ruộng, đồng mới có nhiều côn trùng nên chỉ thấy loại bẫy này xuất hiện ở vùng thôn quê dọc theo hai bên quốc lộ, nhất là trên địa bàn Kampong Thom, tỉnh nghèo nhất nước Campuchia. Khi xe du lịch vừa đến cửa ngõ của những thị trấn, hương trấn có nhà cửa san sát thì không còn bóng dáng của những cái bẫy bắt côn trùng giống như những vệt trắng xóa, mờ ảo trên nền cỏ xanh, đất đỏ nữa.
Trên đường quốc lộ 1 của Campuchia, chỗ bán tập trung mấy con tám chân này là một địa điểm dừng chân, gồm vài quán ăn bên đường ở gần tỉnh lỵ tỉnh Kampong Thom. Người dân địa phương đem côn trùng, cá khô, hột vịt, trái và nước thốt nốt… đến họp chợ tự phát ở khu vực này để bán cho khách du lịch, các guider gọi tắt là chợ côn trùng.
Rẻ nhất là dế than, dế nhủi, cứ một lon sữa bò là 1 đô la Mỹ, còn dế cơm lớn con hơn thì 10 con 1 đô. Cà cuống cũng 10 con 1 đô. Nhện thì 10 con giá 2 hay 3 đô tùy con nhỏ hay lớn, đặc biệt có nhện sống, vô tư bò tới bò lui trong thúng, giá là 10 đô lấy 30 con, thường được bán kèm với rượu đế để quý ông mua về ngâm làm món rượu thuốc được quảng cáo là tráng dương. Riêng về con cà cuống mà một số người ăn thử cho là ngon nhất trong các món côn trùng thì 2 đô một chục con.
Dế, cà cuống, nhện chiên xả, ớt bán ở chợ côn trùng bên lề quốc lộ 1 của Campuchia, gần tình lỵ tỉnh Kampong Thom. (Photo VB)
Cũng dọc theo hai bên quốc lộ 1, luôn có một hình ảnh lạ mắt là vô số những cái bẫy bắt côn trùng lớn, nhỏ được người dân đặt trên các bãi cỏ, bờ ruộng hay trên mặt đất, cạnh bờ ao trước những cái nhà sàn chông chênh kiểu truyền thống của người Khmer.Loại bẫy đơn sơ này chỉ gồm một miếng nylon trắng (thường rộng chừng trên dưới 1m2) căng rộng bằng một bộ khung tre, giống như một tấm màn thả trên một cái mâm đựng nước, kèm theo là một bóng đèn neon được treo đứng ngay giữa tấm nylon. Khi chiều tối và ban đêm, các loại côn trùng có cánh bay ngoài trời như dế, cà cuống, niềng niễng…, thấy đèn sáng thì bay tới và vướng vào tấm nylon, rơi xuống mâm hứng (hầu hết làm bằng nylon dày cho rẻ, hiếm khi là loại mâm làm bằng gỗ hay tôn thiếc), chúng chết đuối nhưng không thối vì nước có pha muối. Sáng ra, người đặt bẫy ra thu hoạch côn trùng, tháo cất đèn neon và cuốn tấm nylon lại cho khỏi rách bởi gió mạnh.
Campuchia đang mùa mưa, côn trùng sinh sôi nẩy nở nên được biết là hàng ngày, với loại bẫy này mà người dân nghèo có thể cung cấp đều đặn hàng tấn tấn nguyên liệu còn tươi cho các lò chế biến thức ăn từ côn trùng. Do ngoài ruộng, đồng mới có nhiều côn trùng nên chỉ thấy loại bẫy này xuất hiện ở vùng thôn quê dọc theo hai bên quốc lộ, nhất là trên địa bàn Kampong Thom, tỉnh nghèo nhất nước Campuchia. Khi xe du lịch vừa đến cửa ngõ của những thị trấn, hương trấn có nhà cửa san sát thì không còn bóng dáng của những cái bẫy bắt côn trùng giống như những vệt trắng xóa, mờ ảo trên nền cỏ xanh, đất đỏ nữa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình