Bạn,
Theo báo quốc nội, trên địa bàn tỉnh Bến Tre, có một khúc sông rộng 150hecta mặt nước, dài khoảng 3km, mỗi năm mang lại hơn chục tấn ốc gạo cung cấp cho cả vùng. Ốc gạo thịt vàng, trong, mềm và có vị cát bùn được "nuôi" từ đáy cồn Phú Đa, sông Cổ Chiên.Hằng năm, từ tháng 4 - 9 là thời gian ốc gạo sinh sản rền đáy sông, và nhiều dân nghèo kiếm sống bằng nghề cào loại đặc sản này. Báo Sài Gòn Tiếp Thị ghi nhận về cuộc "hành trình" của ốc gạo trên sông qua đoạn ký sự như sau.
Ghé thăm "trụ sở hợp tác xã ốc gạo" là một nhà chồ xiêu vẹo. Những bậc cầu thang rã mục. Gió sông thổi lồng lộng, toang hoác cửa nẻo. Gió máy vậy mà trong ngôi nhà ấy, đêm ngày luôn có người canh gác nguồn đặc sản quý nằm đâu đó dưới đáy sông. "Chuyên gia cào ốc gạo", ông Ba Ngói (tức Trần Văn Tặng) đưa phóng viên xuống con xuồng ba lá rồi chèo ra giữa sông. Mặt nước buổi chiều không chảy xiết. Chiếc cào rộng 1,2m có răng như bồ cào và có lưới lọc để tự sàng cát. Phóng viên bủa một đường cào thả xuống mặt sông kéo vệt dài chừng 100m đã thấy nặng tay, kéo lên có thể vớt được 5 - 10kg ốc gạo sạch. Ông Ba Ngói cho biết: "Năm rồi, hợp tác xã chúng tôi cào được ốc gạo cũng khá, giá mỗi kg 10 -15 ngàn đồng. Thương lái đến mua tại chỗ để cung ứng cho các nhà hàng đặc sản trên Sài Gòn.Mùa khai thác, chỉ cần vài chiếc xuồng ba lá chạy ngược xoay xuôi vài vòng là có vài bao tải cung cấp cho thương lái phương xa".
Mùa này, đến Chợ Lách cũng có thể thấy cảnh bày bán ốc gạo ngổn ngang và những quán ốc gạo thì treo bảng mà liếc qua đã có thể thòm thèm: ốc gạo hấp sả, ốc gạo chấm mắm gừng, ốc gạo chiên mỡ hành... Những quán nhậu đặc sản ốc gạo thơm lan ra tới cả mặt sông!
Món đặc sản địa phương ấy, tưởng chỉ để mấy anh bạn giang hồ miền Tây lai rai trên mui ghe cùng đờn ca tài tử, hoá ra du khách cũng có nhu cầu tìm đến khám phá hoạt động khai thác ốc gạo sông và chế biến để biết gốc gác lai lịch và thưởng thức món ngon "nhà quê" đặc sản ở cồn Phú Đa này.
Người dân kể về hành trình con ốc gạo cứ như thể than phận của mình: những tháng còn lại trong năm, loài ốc này tản ra đi mần ăn, khoảng tháng 4 - 9 là theo con nước ròng mà về trên bãi sông này kết bạn, sinh đẻ. Có khi lặn xuống, nước trong, chỉ lấy tay lần xuống lớp cát mịn dưới đáy là thấy cả ốc gạo nằm xếp lớp bên dưới. Trời càng nắng, nước trong, thịt ốc trong, ngọt. Về cuối mùa, trời trở những đợt sa mưa giông đầu tiên, nước đục hơn, thịt ốc chuyển sang mùi bùn non. Nhắc đến đã nghe râm ran nóng đầu lưỡi...
Bạn,
Báo Sài Gòn Tiếp Thị ghi nhận rằng hình như không chỉ người dân Phú Đa, mà ở đâu người ta sống chung và yêu quý thiên nhiên, môi trường nơi mình sống, thì đều thấu hiểu và tìm thấy "linh hồn" của đặc sản quê hương mình đến thế.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình