Bạn,
Theo báo SGGP dẫn tài liệu của Ban quản lý Di tích và Danh lam thắng cảnh TP.SG, toàn Thành phố Sài Gòn hiện nay còn khoảng 10 ngôi nhà cổ dân gian truyền thống của người Việt. Những ngôi nhà này được xem là dấu ấn của Sài Gòn xưa còn sót lại rất quý giá. Thế nhưng, qua khảo sát, nếu các cơ quan chức năng không có những biện pháp bảo tồn thì nguy cơ những ngôi nhà cổ ấy sẽ mất, mất vĩnh viễn. Báo SGGP ghi nhận thực trạng này như sau.
Theo Ban quản lý Di tích và Danh lam thắng cảnh TP.SG, dựa theo tiêu chí của ngành bảo tồn di tích, để được gọi là nhà cổ dân gian truyền thống, ngôi nhà đó phải đạt được 2 yếu tố cơ bản: Trên 100 tuổi, phải mang phong cách kiến trúc dân gian truyền thống. Hầu hết các ngôi nhà cổ còn lại hiện đều mang kiến trúc dân gian truyền thống của kiểu nhà rường miền Trung. Những ngôi nhà cổ cũng chịu một số ảnh hưởng kiến trúc của Pháp, chẳng hạn như ban công, vòm cuốn hoặc một số mô típ trang trí hình con tiện..., nhưng bên trong mang đậm kiến trúc Việt.
Qua giới thiệu của một tiến sĩ văn hóa chuyên nghiên cứu về nhà cổ, phóng viên tìm đến căn nhà số 34/14, khu phố 5, thị trấn Nhà Bè, xây dựng năm 1864, được đánh giá là một trong những ngôi nhà cổ nhất và còn tương đối nguyên vẹn tại TPSG hiện nay. Khi phóng viên tới thăm ngôi nhà này, phải nói thật sự bất ngờ: từ kiến trúc bên ngoài đến nội thất bên trong khá đẹp. Nội thất bên trong gần như làm toàn bằng gỗ qua hơn 100 năm vẫn còn tốt. Bàn, ghế, tủ thờ đều bóng lên màu của thời gian làm cho người xem cảm nhận nét cổ kính. Đặc biệt, nhiều đồ trang trí như đèn treo được sản xuất từ thời Pháp, rồi hoành phi, câu đối, liễn, bao lam... được chạm trổ tinh xảo và còn tương đối nguyên vẹn. Chủ nhân căn nhà này cho biết, có nhiều đoàn làm phim đến mượn nơi đây chọn làm cảnh quay về cuộc sống của những địa chủ giàu có ở Nam bộ xưa.
Rồi hàng loạt ngôi nhà cổ khác mà căn cứ trên gia phả và theo lời kể của chủ nhân đang sống, có thể tìm ra số tuổi của chúng. Cụ thể như căn nhà số 407A/4 ấp 1, xã An Phú Tây, Bình Chánh (xây dựng năm 1899); hai căn 14/182 và 14/184, khu phố 3, Tân Nhơn Phú A, Q.9 (xây dựng năm 1883)... Những ngôi nhà này được xây dựng theo kiểu nhà ba gian hai chái, hoặc nhà có mặt chữ đinh, thảo bạt... với mái ngói âm dương, đầu ngói tráng men xanh, kết cấu vì chồng rường, xuyên trính, nội thất trang trí nhiều họa tiết bằng gỗ chạm lộng hay hoành phi, câu đối khảm xà cừ, tinh vi, khéo léo.
Bạn,
Cũng theo báo SGGP, phần lớn các ngôi nhà cổ hiện nay trong dân chưa có điều kiện để trùng tu, nên xuống cấp trầm trọng hoặc chủ nhà sửa chữa theo ý muốn của họ, nên đã làm biến dạng. Vì vậy "cái cổ" trong một ngôi nhà cổ không có sự đồng bộ. Nếu không trùng tu kịp thời và đúng nguyên tắc, sẽ có nguy cơ làm mất giá trị của ngôi nhà cổ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình