Bạn,
Theo báo quốc nội, trên địa bàn quận Ninh Kiều của thành phố Cần Thơ, có một khu phố được dân địa phương gọi là phố viết đơn. Hiện nay, phần lớn những người viết đơn, đánh máy đơn thuê tại phố này là những người đứng tuổi, nhiều năm trong nghề, tiếp xúc với nhiều thành phần khách hàng cũng như nhiều loại đơn khác nhau nên câu chuyện của họ đầy cảm xúc nghề nghiệp. Báo Sài Gòn Tiếp Thị ghi nhận toàn cảnh về phố này qua đoạn ký sự như sau.
Phố viết đơn Trần Quốc Toản, phường Tân An, quận Ninh Kiều còn gọi là phố "kêu oan". Phố hiện có khoảng 13 người hành nghề, vài tấm bạt tạm bợ, vài bộ bàn ghế bên bức tường cũ thế là thành phố viết đơn. Ông Trần Hoà Hưng, một lão niên 64 tuổi cho hay: "Tui hành nghề từ năm 1983 nên cùng vui, cùng buồn với biến động của nghề. Kỷ niệm của chúng tôi là nhiều lần xách máy chạy từ phố này qua phố nọ vì bị giải toả hoài. Trước kia "hội" viết đơn thuê đóng trước toà án Thành phố Cần Thơ. Sau đó họ đuổi đi, chúng tôi chạy qua nhà trẻ Ngô Quyền... Cứ thế, từ đó đến nay, nhóm hành nghề phải chuyển chỗ đến năm bảy lần, thế mà "quân số" vẫn không đổi".
Đây là một nghề khá tỉ mỉ. Trước hết khi nhận đánh một đơn từ, người viết phải phân biệt đúng sai của sự việc, đặt mình vào vị trí của người làm đơn. Điều đó cũng nói lên mức độ "mẫn cảm" với những chuyện cảm động: "Có lần nhập tâm vào hoàn cảnh người ta mà mình cũng rướm nước mắt", ông Hiếu tâm sự. Lúc rảnh họ đem văn bản luật ra đọc. Ngay cả khi làm đơn, việc đánh máy chữ cũng khiến người làm đơn động não. Nhất là làm đơn cho người ít học hoặc khả năng diễn đạt sự việc không tốt. Niềm vui của người làm đơn là thấy đơn của mình giúp ích được cho "thân chủ". Ông Phan Xứng kinh nghiệm mười năm, tâm sự: "Đôi lúc gặp những tình huống éo le như hai bên nguyên đơn, bị đơn cùng đến nhờ tôi bảo vệ quyền lợi của họ. Cả hai cùng kêu oan chẳng lẽ ai cũng đúng, lúc đó tôi đành phải làm công việc của một "phiên toà", đi "điều tra" sự tình để biết đường phân biệt đúng sai. Nhiều lúc người viết đơn nghèo, mang bệnh... cần giảm "học phí, viện phí" tôi giúp được họ, thấy đời có ý nghĩa". Ông Hiếu, 60 tuổi, thương tật ở chân, cái nạng gỗ gác một bên, thế mà làm việc không vắng bữa nào. Ông ngồi một chỗ mà nghe không biết bao nhiêu câu chuyện xúc động từ khách hàng đổ vỡ gia đình muốn làm đơn ly hôn, hoàn cảnh của người làm đơn nhận con, hay nạn nhân của bạo hành gia đình... Ông xởi lởi: "Chỉ hai ngàn đồng cho một nỗi oan nhưng nhiều lúc ế lắm. Ế là "điếc" với gia đình mình. Tui là trụ cột phải kiếm tiền nuôi vợ con".
Bạn,
Cũng theo báo SGTT, khi tâm tình về cuộc mưu sinh khốn khó hiện nay, ông Hiếu nói với phóng viên: "Cái máy đánh chữ của tôi còn hơn tuổi tôi nữa nhưng vẫn dùng tốt, có điều khách hàng càng ngày càng vắng dần. Người đến ngồi hành nghề không bằng người xách máy ra đi. Họ già cả, về hưu, hoặc chuyển nghề khác bảo đảm kinh tế gia đình hơn."
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình