Bạn,
Người miệt vườn Bến Tre từ lâu đời có thói quen câu cá bống dừa. Cá bống dừa là loài có vảy, đen kịnh, sống chui nhủi trong mấy rặng dừa nước ven sông, ven rạch. Nước ròng, bống dừa trốn vào hố bom, mương vườn. Chờ khi nước lớn, lục tục rủ nhau ra sông, ra bãi kiếm ăn. Thông lệ nhà bống bị dân vườn "bắt bí", hễ tiếng chim bìm bịp gọi bầy, báo hiệu con nước nhửng lớn, dân đi câu khăn gói lên đường. Báo Lao Động viết về những điềm hên, xui, may rủi của nghề câu cá bống dừa tại Bến Tre như sau.
Từ lúc nước ròng sát đáy mương, dân câu bống rột rẹt sửa soạn đồ nghề. Cần câu là một đọt trúc vót láng o. Từ mắc trúc này đến mắc trúc kia gọi là lóng. Khi vót, người ta bắt từ lóng trên cùng đếm xuống: Hên, xui, may, rủi, hên, xui, may - chặt cái bốp. Nếu lóng trúc dài thì chọn 5 lóng để được "hên". Còn quá ngắn thì đành chọn 7 để lấy "may", lỡ chặt con số chẳn coi như "xui bỏ mẹ". Dân câu bống rất "âm lịch" và những điều cấm kỵ ấy đã trở thành tiền lệ. Một dân câu bống nhà nghề cho biết thêm: "Bữa nào cần câu bị đàn bà bước qua, xui tận mạng. Chữa cháy bằng cách quơ lá chuối khô châm lửa, hơ cần câu lên ngọn khói đốt phong long". Kế đến là cục mồi dụ khị cái bống. Bữa nào câu thử bằng mồi bà chằn, ba khía, ngồi món đất cũng xách rổ về không. Mồi phải là một xâu trùng cơm, trắng hồng và dài nhằng.
Kinh nghiệm của dân câu bống, chỗ nào ẩm thấp rác rưởi, đất đùn lên thành dề, đích thị là ổ trùng cơm. Kỵ nhất xỏ trùng bằng nhợ nilon, nhợ lưới, mà phải là chỉ vải dùng may áo, may quần. Chặt một cọng lá dừa làm kim, cột chỉ vào đít, xỏ từng con trùng cơm như luồng tim đèn. Chừng 5 phân trùng, quành một vòng tròn, cột gút lại gọi là nộng mồi rồi xỏ tiếp. Nộng mồi phải vừa miệng cá, nếu không cá táp không mám, khi giựt cá đi đằng cá... mồi đi đằng mồi. Cái "mê tín" của dân câu bống còn ở chỗ, khi thả mồi mà bị cá lòng tong rỉa trước, coi như bị "tổ" trác, bữa đó đành treo rổ. Cái rổ đựng cá cũng rất âm lịch, hôm trước ai lỡ ngồi lên, trước khi câu phải quay vài vòng "xí bum bum" mới xả hết "tà ma, âm binh", rồi chấp tay vái vái mấy cái. Tư Tông cười khà: "Chỉ có đi câu mới bày ra nọ kia. Chứ bình thường tui chúa ghét dị đoan, mê tín. Làm kiểu để cho có tổ nghiệp, tổ nghề vậy mà".
Bạn,
Báo LĐ viết tiếp: dân câu bống ngó qua là biết ngay chỗ nào bống ở. Chỗ bập dừa rậm rạp, nước chảy liu riu, thả mồi xuống, nhịp nhịp cần câu vài cái, xâu trùng lủng lẳng mời gọi, mấy chú bống ngu muội trườn tới, đốp một cái rồi ghịt sợi chỉ căng ra. Chỉ cần một động tác nhấc cần câu lên, đưa rổ hứng, thế là đời bống nằm trên thớt. Bà Tư Khuy - một tay sát cá bống dừa, ngoáy ngoáy miệng trầu: "Có khi giựt một tăng tám chín con. Con nào con nấy bự tổ bố, đen như da trâu. Gặp khi trời ui ui, tự dưng lạnh tóc gáy, sợ cá ma". Có lần bà Tư bỏ của chạy lấy người cũng vì câu nhằm ổ "cá ma". Vừa thả mồi xuống, hai ba con "phập" một lượt, rồi ba bốn con cùng "phập", bứt chỉ, gãy cần câu. Tư bà điếng hồn nằm chết giấc trong bãi ô rô.
Người miệt vườn Bến Tre từ lâu đời có thói quen câu cá bống dừa. Cá bống dừa là loài có vảy, đen kịnh, sống chui nhủi trong mấy rặng dừa nước ven sông, ven rạch. Nước ròng, bống dừa trốn vào hố bom, mương vườn. Chờ khi nước lớn, lục tục rủ nhau ra sông, ra bãi kiếm ăn. Thông lệ nhà bống bị dân vườn "bắt bí", hễ tiếng chim bìm bịp gọi bầy, báo hiệu con nước nhửng lớn, dân đi câu khăn gói lên đường. Báo Lao Động viết về những điềm hên, xui, may rủi của nghề câu cá bống dừa tại Bến Tre như sau.
Từ lúc nước ròng sát đáy mương, dân câu bống rột rẹt sửa soạn đồ nghề. Cần câu là một đọt trúc vót láng o. Từ mắc trúc này đến mắc trúc kia gọi là lóng. Khi vót, người ta bắt từ lóng trên cùng đếm xuống: Hên, xui, may, rủi, hên, xui, may - chặt cái bốp. Nếu lóng trúc dài thì chọn 5 lóng để được "hên". Còn quá ngắn thì đành chọn 7 để lấy "may", lỡ chặt con số chẳn coi như "xui bỏ mẹ". Dân câu bống rất "âm lịch" và những điều cấm kỵ ấy đã trở thành tiền lệ. Một dân câu bống nhà nghề cho biết thêm: "Bữa nào cần câu bị đàn bà bước qua, xui tận mạng. Chữa cháy bằng cách quơ lá chuối khô châm lửa, hơ cần câu lên ngọn khói đốt phong long". Kế đến là cục mồi dụ khị cái bống. Bữa nào câu thử bằng mồi bà chằn, ba khía, ngồi món đất cũng xách rổ về không. Mồi phải là một xâu trùng cơm, trắng hồng và dài nhằng.
Kinh nghiệm của dân câu bống, chỗ nào ẩm thấp rác rưởi, đất đùn lên thành dề, đích thị là ổ trùng cơm. Kỵ nhất xỏ trùng bằng nhợ nilon, nhợ lưới, mà phải là chỉ vải dùng may áo, may quần. Chặt một cọng lá dừa làm kim, cột chỉ vào đít, xỏ từng con trùng cơm như luồng tim đèn. Chừng 5 phân trùng, quành một vòng tròn, cột gút lại gọi là nộng mồi rồi xỏ tiếp. Nộng mồi phải vừa miệng cá, nếu không cá táp không mám, khi giựt cá đi đằng cá... mồi đi đằng mồi. Cái "mê tín" của dân câu bống còn ở chỗ, khi thả mồi mà bị cá lòng tong rỉa trước, coi như bị "tổ" trác, bữa đó đành treo rổ. Cái rổ đựng cá cũng rất âm lịch, hôm trước ai lỡ ngồi lên, trước khi câu phải quay vài vòng "xí bum bum" mới xả hết "tà ma, âm binh", rồi chấp tay vái vái mấy cái. Tư Tông cười khà: "Chỉ có đi câu mới bày ra nọ kia. Chứ bình thường tui chúa ghét dị đoan, mê tín. Làm kiểu để cho có tổ nghiệp, tổ nghề vậy mà".
Bạn,
Báo LĐ viết tiếp: dân câu bống ngó qua là biết ngay chỗ nào bống ở. Chỗ bập dừa rậm rạp, nước chảy liu riu, thả mồi xuống, nhịp nhịp cần câu vài cái, xâu trùng lủng lẳng mời gọi, mấy chú bống ngu muội trườn tới, đốp một cái rồi ghịt sợi chỉ căng ra. Chỉ cần một động tác nhấc cần câu lên, đưa rổ hứng, thế là đời bống nằm trên thớt. Bà Tư Khuy - một tay sát cá bống dừa, ngoáy ngoáy miệng trầu: "Có khi giựt một tăng tám chín con. Con nào con nấy bự tổ bố, đen như da trâu. Gặp khi trời ui ui, tự dưng lạnh tóc gáy, sợ cá ma". Có lần bà Tư bỏ của chạy lấy người cũng vì câu nhằm ổ "cá ma". Vừa thả mồi xuống, hai ba con "phập" một lượt, rồi ba bốn con cùng "phập", bứt chỉ, gãy cần câu. Tư bà điếng hồn nằm chết giấc trong bãi ô rô.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình