Bạn,
Theo báo quốc nội, ở miền Tây Nam phần, nói đến Châu Đốc, tỉnh An Giang là người ta nhớ ngay đến nghề nuôi cá bè. Qua lời của các cư dân cao niên, nghề nuôi cá bè của tỉnh An Giang đã có tuổi đời trên 60 năm. Làng bè Châu Đốc còn được du khách quốc tế quan tâm đặc biệt vì coi đó là nét độc đáo của văn minh sông nước Việt Nam. Vậy mà chỉ trong ba năm gần đây làng bè An Giang tan tác vì nguồn cá bị tồn đọng, ngư dân nợ nần, phá sản, các bè cá bị ngân hàng tịch thu để xiết nợ. Báo Cần Thơ ghi nhận về thực trạng này qua đoạn ký sự như sau.
Sông Hậu mùa này nước trong xanh chảy lững lờ. Đứng dưới hân tượng đài tôn vinh cá ba sa ở công viên đường Lê Lợi (thị xã Châu Đốc) nhìn về hướng làng bè vẫn thấy hàng trăm mái tôn nhấp nhô bắt nắng sáng loáng trên sông. Nhưng ông Hai Nghiệp, một người nuôi cá bè kỳ cựu trên sông Hậu nay đã giải nghệ, nói giọng buồn buồn: "Làng bè Châu Đốc - An Giang đã hết thời. Bè còn đó nhưng bảy phần mười đã bị ngân hàng quản lý để xiết nợ. Số còn lại cũng không mấy người dám liều mình tiếp tục nuôi cá". "Cuốn phim" đầy những sự kiện buồn vui của làng bè đang chiếu chậm trong trí não ông Hai Nghiệp...
Ông Hai Nghiệp nói hồi thập niên 1970 của thế kỷ trước, lúc sông Hậu mới loe hoe vài chục chiếc bè thì dân làng bè chỉ nuôi rặt cá lóc bông. Sau đó họ chuyển sang nuôi cá mè vinh, cá he, cá hú... và sản phẩm chủ yếu tiêu thụ ở thị trường nội địa. Mãi đến đầu thập niên 1990 "quân số" làng bè Châu Đốc mới có 560 chiếc bè với sản lượng cá nuôi khoảng 2 ngàn 300 tấn. Nhưng chỉ trong mười năm từ 1990-2000, làng bè Châu Đốc "bùng nổ" với số lượng hơn 4 ngàn 200 chiếc lớn nhỏ, neo đậu chen kín bờ sông Hậu từ Tân Châu đến tận Long Xuyên. Đó là thời vàng son của nghề nuôi cá bè, vì lúc đó cá ba sa xuất cảng đang hút hàng nên mọi người đổ xô đóng bè nuôi cá. Những chủ bè có 1-2 chiếc thì gom vốn đóng thêm, người chưa từng nuôi cá cũng bằng mọi cách vay vốn ngân hàng, vay nợ lãi suất cao bên ngoài để đóng bè nuôi cá. Nhưng thời vàng son oanh liệt mau chóng lụi tàn. Năm 1996 cả làng bè tồn đọng 8 ngàn tấn cá ba sa, các chủ bè đành chịu lỗ, bán 4 ngàn-5 ngàn đồng/kg cá cho doanh nghiệp chế biến. Sau đó làng bè bỏ con cá ba sa, gượng dậy với nghề nuôi cá tra. Cuối năm 2000 đến lượt con cá tra điêu đứng, làng bè tồn đọng hơn 20 ngàn tấn cá tra phải bán đổ bán tháo. Và từ năm 2000-2003 cá tra nuôi bè bắt đầu lép vế trước con cá tra nuôi hầm vì mỡ nhiều, tỉ lệ phi lê thấp, chi phí nuôi quá cao, thường bị bệnh chết ồ ạt và bị doanh nghiệp chế biến thu mua với giá thấp hơn giá thành sản xuất 20-30%.
Bạn,
Cũng theo báo Cần Thơ, qua nhiều năm liền trắng tay, làng bè Châu Đốc - An Giang thật sự suy sụp và những tỉ phú một thời oanh liệt lâm cảnh chồng chất nợ nần. Hàng loạt nhà bè bị các ngân hàng quản lý, phát mãi đề trừ nợ vay, nhiều người phải rời bỏ quê nhà dắt díu gia đình tha phương cầu thực với hai bàn tay trắng vì tiền bạc, tài sản đã đội nón ra đi theo con cá tra bè.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình