Bạn,
Theo báo Đồng Nai, trên địa bàn nội ô thành phố Biên Hòa, trong khu vực phường Quang Vinh, hiện còn những dấu tích của một thành cổ với bờ thành bằng đá ong, toà kiến trúc hằn lên những vết tích của thời gian. Những gì còn sót lại chỉ là một phần nhỏ của một thành Biên Hòa được xây dựng từ thời nhà Nguyễn, trải qua bao biến thiên lịch sử với nhiều tên gọi: thành Cựu, thành Kèn, thành Săn - đá... Báo Đồng Nai viết về thành cổ này như sau.
Sử liệu cho thấy thành Biên Hòa được xây dựng năm 1834 dưới thời vua Minh Mạng và được mở rộng vào năm 1838. Vị trí thành được xây dựng trên vị trí thành bằng đất của vua Gia Long, sau đó xây bằng đá được mô tả: "Chu vi dài 338 trượng (khoảng 1.350m), cao 8 thước 5 tấc (khoảng 3,4m), dày 1 trượng 5 thước (trên 4m), hào đào rộng 3 trượng (12m), sâu 6 thước (2,4m), có 4 cửa thành. Ngoài ra còn có nhiều công trình khác như kỳ đài, cầu đá...".
Ngoài chức năng của một trung tâm hoạt động nhiều mặt xã hội đương thời, thành Biên Hoà có những đóng góp quan trọng trong việc bố phòng an ninh của nhà Nguyễn ở miền Đông Nam bộ nói chung và Biên Hòa - Đồng Nai nói riêng. Thành cổ Biên Hòa được xây dựng là một thành quả có sự đóng góp sức người rất lớn của các thế hệ tiền nhân Biên Hòa. Trong thời kỳ thành xây dựng bằng đất có 1 ngàn người và khi xây bằng đá ong có đến 4 ngàn người tham gia.
Trong diễn trình lịch sử của Biên Hòa - Đồng Nai, thành cổ Biên Hòa gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử: nhà Nguyễn dẹp cuộc khởi binh của Lê Văn Khôi, cuộc chiến đấu chống quân Pháp lần thứ nhất vào nửa cuối thế kỷ 19. Trải qua nhiều biến cố, thành Biên Hòa có nhiều thay đổi. Tổng thể quy mô của thành lúc nguyên khởi không được bảo vệ mà đầu tiên là từ năm 1861 quân Pháp chiếm đóng, thu hẹp lại chỉ bằng 1/8 so với trước.
Bạn,
Cũng theo báo Đồng Nai,so với những di tích thành cổ ở Nam phần, thành cổ Biên Hòa với những dấu tích còn lại là một điều may mắn cho vùng đất này. Bởi lẽ, trải qua hơn 170 năm được tạo dựng, trải qua bao biến cố thời cuộc, xã hội đã làm thay đổi và mất đi nhiều di sản vật thể thì công trình kiến trúc cổ Biên Hòa này vẫn còn những dấu tích rõ nét, hiện diện trong đời sống hiện tại.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình