Bạn,
Theo báo Sài Gòn, nằm trong hệ thống những di tích của triều Nguyễn để lại ở Đà Lạt, còn có một di tích lịch sử văn hóa là Lăng mộ Nguyễn Hữu Hào, thân phụ của Hoàng Hậu Nam Phương (vợ của cựu hoàng Bảo Đại). Di tích này đang bị tàn phá từng ngày, trước sự thờ ơ vô trách nhiệm của các ngành chức năng. Báo SGGP ghi nhận thực trạng này qua đoạn ký sự như sau.
Nguyễn Hữu Hào là thân phụ của Hoàng hậu Nam Phương. Sau khi qua đời, lăng của ông được xây dựng cuối năm 1939, tọa lạc trên đỉnh một đồi thông thoáng đãng rộng 16ha, cách thác Cam Ly khoảng 150m. Di tích này mang đậm sắc màu phương Đông. Đầu tiên là cổng lăng có 4 trụ biểu lớn, trên đỉnh có trang trí hai bông hoa sen và hình hai con chó ngao cách điệu. Sau .cửa giữa là nhất chính đạo thẳng tắp, gồm 36 lần bậc đá và chiếu nghỉ (mỗi lần bậc từ 9- 13 bậc đá xi măng) dẫn thẳng lên mộ. Trước khi vào nhà mộ phải đi qua một sân tế rộng, có thành lan can bao quanh. Toàn bộ phần nhà mộ được xây bằng gạch trát đá rửa, mái đúc bê tông cốt thép và tán xòe rộng. Công trình này hoàn toàn không sử dụng gỗ tre. La phông được đổ theo kiểu dàn hoa, mái được lợp bằng ngói hoàng lưu ly. Trong nội thất có hai ngôi mộ bằng đá xanh lộ thiên hình chữ nhật cao khoảng 30cm, một hương án cũng bằng đá xanh đặt chính giữa là nơi cúng tế. Nếu nhìn từ xa công trình này có thể liên tưởng như một bông hoa sen đang hé nở.
Với kiến trúc độc đáo, hài hòa và tọa lạc trên một đồi thông bạt ngàn, khu di tích Lăng Nguyễn Hữu Hào nằm trong tổng thể quy hoạch của khu du lịch thác Cam Ly và đã được Sở Du lịch - Thương mại Lâm Đồng xếp vào danh sách 150 khu, điểm có tiềm năng khai thác du lịch. Nhưng hiện nay, toàn bộ khu di tích lăng đang trở thành phế tích.
Trên đỉnh của 4 trụ cổng có dấu hiệu gãy đổ. Lối đi của 36 lần bậc giờ đây cây cối mọc um tùm, hai bên của các lần bậc có các trụ xi măng nhưng cũng bị gãy đổ. Lan can bao quanh sân lăng đã bị hư hỏng nặng, tường lăng bị viết, vẽ bậy, nứt nẻ, những con lân thì lơ chơ lỏng chỏng, sứt đầu bể đuôi, hương án bằng đá cũng không còn nữa, bình cắm hương đã bị đập nát, phía ngoài nền móng có dấu hiệu bị đào bới. Một cảnh tượng tan hoang bao trùm nơi đây.
Bạn,
Cũng theo báo SGGP, năm 2001, Uỷ ban tỉnh Lâm Đồng đã cho Công ty Dịch vụ du lịch Đà Lạt (Dalat Toserco) lập dự án đầu tư, quản lý, bảo vệ và tôn tạo khu vực Lăng Nguyễn Hữu Hào nhưng cho đến nay dự án này vẫn "ngủ yên" trên giấy. Lăng Nguyễn Hữu Hào giờ đây đang bị tàn phá, và thành phố Đà Lạt đang có nguy cơ mất đi một di tích lịch sử đáng quý.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình