Lễ Hội ‘Bà Thu Bồn’
Bạn,
Theo báo Sài Gòn, trên địa bàn tỉnh Quảng Nam,hàng năm vào ngày 12 tháng 2 âm lịch (năm nay nhằm vào ngày 27 tháng 3 dương lịch), tại làng Thu Bồn, xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên, có một lễ hội độc đáo và thu hút hàng chục ngàn người đến dâng hương. Lễ hội này có tên là lễ hội "Bà Thu Bồn” mang ý nghĩa tôn vinh "bà mẹ xứ sở". Báo Sài Gòn Tiếp Thị ghi nhận toàn cảnh về lễ hội này qua đoạn ký sự như sau.
Các bô lão của làng Thu Bồn cho biết: sự tích về "Bà Thu Bồn" có nhiều truyền thuyết. Nhưng thuyết phục hơn cả là câu chuyện lưu truyền trong dân gian ở làng Thu Bồn như sau: Bà Thu Bồn hay còn gọi là bà Bô Bô, một vị nữ tướng của nhà Lê bị giặc truy đuổi đến làng Thu Bồn thì bị ngã ngựa do tóc bà bị quấn vào chân ngựa, sau đó bà bị giặc giết. Bà đã được các vua triều Nguyễn sắc phong là Bô Bô phu nhân, là thượng đẳng thần. Có lẽ chính vì vậy mà những người dân nơi đây truyền tụng những truyền thuyết về bà mẹ xứ sở mang sắc màu thần bí nhưng luôn là biểu tượng của cái đẹp, của khát vọng thái bình. Cư dân ở đây cảm phục lập lăng thờ ngay trên mộ bà và mở hội tế lễ hàng năm vào ngày 12 tháng 2 âm lịch. Việc tổ chức lễ hội Bà Thu Bồn là để tỏ lòng thành kính biết ơn sự che chở của bà cho dân làng sống trên bờ cũng như trên sông nước được bình an, ấm no. Trong những ngày diễn ra lễ hội, từ đường làng, sân vận động, lăng Bà đến bãi sông Thu Bồn đều tấp nập rừng người kéo về đây trẩy hội.
Từ 3 giờ sáng, tiếng trống giục mọi người chuẩn bị ghe thuyền ngược dòng sông Thu lên Phường Rạnh lấy nước. Đến 5 giờ thuyền đến lăng Bà thuộc thôn Trung An, Quế Trung (Nông Sơn). Tại đây, các vị bô lão tiến hành cúng tế rồi cùng phường bát âm ra giữa dòng Thu Bồn lấy nước. Thuyền lại xuôi dòng. Đúng 8 giờ thuyền về bến, trên bến dưới sông đã đông nghẹt người chờ đón đám rước với năm chiếc kiệu "ngũ hành tiên nương" và năm mâm ngũ quả đẹp nhất do năm người con gái đẹp nhất bưng theo. Đám rước nước với khoảng 500 người từ người già đến các em thiếu niên trong trang phục sắc màu đẹp mắt đi từ bãi cát bờ sông lên làng vào trước lăng Bà. Và kết thúc ở lễ đại tế tại lăng Bà. Đặc biệt, phần tế có một con trâu đực nghé đã làm sạch lông mà da ngoài được phết máu trâu có màu đỏ, hai bên sừng có cặm hai cây đèn cầy, trông rất huyền bí và ấn tượng.Trong ngày lễ hội, có hơn 500 người trong trang phục truyền thống sắc tộc, mang cờ ngũ sắc, với những kiệu ngũ hành tiên nương, dân vũ Chăm tiến ra bờ bãi. Chuẩn bị lễ cúng tiên thường, chức sắc cử người chèo thuyền ra giữa sông Thu Bồn để lấy nước rồi đặt lên kiệu, có đầy đủ các đồ nghi trượng, rước về lăng để tắm rửa thần vị và làm nước cúng.
Bạn,
Báo Sài Gòn Tiếp Thị mô tả rằng trong khu vực lăng Bà, có các trò chơi như cờ người, hát bài chòi với lời ca dân dã xứ Quảng. Kết thúc lễ hội là cuộc đua ghe truyền thống của các đội nam, nữ mặc áo quần nhiều màu sắc đẹp mắt in trên làn nước trong xanh.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình