Biệt Thự Thành Hang
Bạn,
Theo các nhà nghiên cứu, thành phố Đà Lạt từ lâu đã được giới kiến trúc công nhận là đô thị di sản với kiến trúc cổ châu Âu thế kỷ XIX. Thế nhưng, hiện nay nhiều biệt thự cổ có giá trị, bỗng dưng bị "mất giá", biến thành hang bởi cách "quy hoạch" hệ thống đường sá của chính quyền CSVN địa phương. Báo SGGP ghi nhận thực trạng này qua đoạn ký sự như sau.
Những ai đã từng đến thành phố du lịch Đà Lạt hàng chục năm về trước đều không khỏi trầm trồ trước những đóa hoa kiến trúc biệt thự nằm ẩn mình dưới tán rừng thông. Có thể kể ra vài con đường tiêu biểu như: Hùng Vương, Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Nguyễn Du, Phan Chu Trinh... được xem là một nửa hồn đô thị Đà Lạt với hàng trăm biệt thự Tây xinh xắn nằm dọc 2 bên đường. Trong số đó, có khá nhiều biệt thự cổ, được xây dựng trong thời kỳ đầu kiến thiết Đà Lạt. Thế nhưng, chỉ trong vòng vài năm, khi Đà Lạt bắt đầu công cuộc chỉnh trang chuẩn bị cho kỷ niệm 100 năm Đà Lạt hình thành và phát triển, thì nhiều biệt thự giá trị, đẹp lộng lẫy bỗng dưng bị "mất giá" thảm hại bởi cách nâng cấp đường sá theo kiểu "mì ăn liền" của chính quyền địa phương.
Chỉ sau 2 lần nâng cấp, mở rộng (từ 2 chiều thành 1 chiều), mặt đường mới nhiều tuyến đường đã cao hơn mặt đường cũ gần 1 mét và nhiều biệt thự bị biến thành những cái... hang. Ông Trịnh Khiết (ở số 6 đường 3-4) cho biết, sân nền nhà ông đã bị thấp hơn mặt đường khoảng 80cm, ngày trước taluy chỉ cần 2 hàng đá đã cao hơn mặt đường, giờ phải xây thêm 5 hàng nữa vẫn chưa "thấm tháp" gì so với mặt đường hiện hữu. Với chủ nhân nhiều biệt thự trên đường 3-4 (hiện đang chuyển qua làm nhà nghỉ), tình trạng "biệt thự... hang" còn ảnh hưởng không nhỏ đến việc kinh doanh vì xe ô tô ra vào, xoay trở rất khó khăn bởi dốc cao, chật hẹp. Không chỉ làm méo mó cảnh quan kiến trúc, việc thiết kế nâng cấp đường sá không phù hợp đã làm giảm giá trị của các ngôi biệt thự. Ngoài ra, tiếng ồn tăng quá mức đã ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe mà trực tiếp là giấc ngủ của người dân và du khách. Không ít khách du lịch đã than phiền Đà Lạt ngày càng nóng và ồn ào hơn trước. Không chỉ bị biến thành... hang, các khu biệt thự còn đối mặt với tình trạng bị "xà xẻo", nhất là các biệt thự loại 1 trên đường Trần Hưng Đạo. Vì tự cơi nới, xâm lấn mà giờ đây đã có 1 khu nhà "mọc lên" ngay sau các biệt thự chính và người ta đã làm hẳn con đường mới để... "hợp thức hóa". Trong đó, có không ít nhà đã được cấp giấy chứng nhận cho cán bộ hưu trí và đương chức.
Bạn,
Cũng theo báo SGGP, một nhà nghiên cứu nhận định rằng sau năm 1975, do những "tác động cơ học", người dân chen nhau ở khu trung tâm nên xảy ra tình trạng khai phá, sang nhượng tràn lan. Họ xây dựng tự phát, tự vẽ ra nhiều kiểu đã khiến bức tranh kiến trúc Đà Lạt vốn hài hòa, đẹp đẽ trở nên loang lổ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình