Bạn,
Theo báo quốc nội, trên địa bàn huyện Tây Sơn của tỉnh Bình Định, có một ngôi làng mà ngày xưa dân làng kiếm sống bằng nghề bán trầm hương, và vị thủy tổ thành lập làng là một cô gái người Chàm (còn gọi là người Chăm) giỏi nghề tìm trầm, sau trở thành hoành hậu. Vì có công lập làng nên bà được tôn vinh là tiên nữ trời sai xuống cứu dân.Câu chuyện về vị thủy tổ của làng này được báo Bình Định ghi nhận như sau.
Xưa kia, vùng Tây Sơn hạ (huyện Tây Sơn-Bình Định), rừng còn lan rộng xuống đồng bằng, làng Thủ Thiện xã Bình Nghi ngày nay còn ở cạnh rừng già có nhiều trầm hương. Dân làng lấy trầm bán về xuôi để kiếm sống. Thuở ấy, làng có tên là Thủ Hương vì dân làng chuyên nghề lấy trầm. Theo thần phả miếu Bà Chúa Sơn Lâm ở làng Thủ Thiện thì vị thủy tổ thành lập làng lại là một cô gái Chăm giỏi nghề tìm trầm tên là Vương Ngọc. Đây là tên gọi về sau của người Việt để chỉ bà như viên ngọc quý của quốc vương Chăm thuở trước. Vì có công lập làng nên bà được tôn vinh là tiên nữ trời sai xuống cứu dân.
Bà là một cô gái vùng sơn cước xinh đẹp , cha mẹ giỏi nghề tìm trầm nhưng đã qua đời khi bà chưa đến tuổi cập kê. Sống mồ côi trong căn nhà lá cạnh bìa rừng tìm trầm kiếm sống, nhưng vốn có tấm lòng thương người nên bà đã dạy nghề tìm trầm cho những người nghèo khổ về đây kiếm sống, lập nên làng Thủ Hương. Thế rồi, một buổi sáng , vị vua Chăm dẫn cận thần vào rừng săn bắn vì mãi đuổi theo nai vàng khi ẩn khi hiện mà lạc vào rừng sâu. Nhà vua đang dừng ngựa tìm kiếm thì tình cờ gặp bà đi lấy trầm về. Sắc đẹp của bà làm cho nhà vua thẩn thờ nhìn ngắm. Hỏi rõ nguồn cơn, nhà vua ngỏ lời rước bà về cung. Nhờ tài trí hơn người, bà giúp nhà vua nhiều kế sách đưa vương quốc tới cảnh thái bình. Quý mến tài đức của bà, nhà vua lập bà làm hoàng hậu vương quốc. Đất nước đang yên vui thì được tin quốc vương Chân Lạp cho quân đánh vào biên giới phía nam. Nhà vua tức giận định tự mình cầm quân xuất chinh thì hoàng hậu quỳ xuống cần xin nhà vua ở lại giữ kinh thành để mình cùng đi với các tướng cầm quân đuổi giặc. Nhà vua ngạc nhiên, mới đầu không tin vào tài năng của hoàng hậu, sợ người vợ trời ban khó bảo toàn tính mạng giữa vòng gươm giáo nên khước từ. Về sau, những lời khẩn cầu tha thiết của hoàng hậu làm cho nhà vua đành phải chuẩn y, sai tướng giỏi cầm binh phò hoàng hậu ra trận., điều không ngờ, ngoài tài điều binh khiển tướng ai cũng phải thán phục, hoàng hậu còn đủ phép hô phong hoán vũ giữa trận tiền, nên mới giáp chiến mà tướng giặc kẻ đầu hàng người tháo chạy về bên kia biên giới.
Bạn,
Cũng theo báo Bình Định, khi bà qua đời, nhờ công ơn lập làng, giúp dân làm nghề tìm trầm, xin vua giảm nhẹ thuế hàng năm, nên dân lập miếu thờ trên nơi bà ở đầu cửa rừng thuở trước. Qua bao thế kỷ, miếu bị đổ nát dựng lại nhiều lần. Ngày nay dân làng Thủ Thiện quen gọi là miếu thờ Bà Chúa Sơn Lâm, còn cái tên Tiên nữ Vương Ngọc trong thần phả bị quên dần.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình