Chợ Nón Trong Sương
Bạn,
Theo báo Sài Gòn, trên địa bàn tỉnh Bình Định, từ hàng chục năm qua, có một phiên chợ nón ở Gò Găng, xã Nhơn Thành, huyện An Nhơn đều đặn nhóm họp từ 3 giờ sáng mỗi ngày bất kể trời nắng hay mưa. Khi mặt trời ló dạng là lúc phiên chợ tan, người bán và người mua tất bật trở về với công việc đồng áng của một vùng quê thuần phác của miền đất võ Bình Định. Những người đi họp chợ hầu như không ai biết phiên chợ nhọc nhằn nhưng hết sức độc đáo này có từ khi nào. Họ chỉ biết nó đã xuất hiện thường xuyên mỗi sáng sớm mai từ thời ông bà của họ. Báo Thanh Niên ghi nhận toàn cảnh về phiên chợ này qua đoạn ký sự như sau.
Phiên chợ chỉ bán duy nhất mặt hàng nón lá và những nguyên vật liệu để chằm nón như: khuôn nón, bông nón, cước, lá nón, cây tre và cây giang...
Cảnh bán buôn diễn ra trong đêm tối trên một con đường nhỏ từ quốc lộ 1A dẫn vào chợ Gò Găng. Hai bên đường ken kín nhà dân nên những cuộc ngã giá bán mua chủ yếu giữa những người phụ nữ rất thầm lặng trong sương sớm. Có lẽ họ sợ tạo nên ồn ào sẽ ảnh hưởng đến giấc ngủ của các gia đình nằm liền kề điểm diễn ra phiên chợ.
Người bán nguyên vật liệu làm nón, đặc biệt là người mua nón thành phẩm thường mang theo một cây đèn dầu để thắp sáng lựa nón và trao đổi tiền. Cây đèn khá nhỏ được độ chế từ chai thuốc bằng thủy tinh có gắn tim đèn. Nó vừa tiết kiệm dầu vừa ít khi bị tắt bởi gió lùa. Nếu người bán người mua lật đật sơ ý làm bể đèn thì cũng không gây thiệt hại bao nhiêu. Một số ít người thị lực yếu có mang thêm đèn pin, nhưng những ngọn đèn vàng hiu hắt dường như đã tạo nên một nét rất riêng của phiên chợ.
Mỗi chiếc nón có giá chỉ từ 5 ngàn - 7 ngàn đồng. Thương lái thu mua rồi thuê xe tải chở vào Sài Gòn Nha Trang... phục vụ du khách; có khi lại chở ngược lên các tỉnh Tây Nguyên bán cho nông dân làm nương rẫy đội che nắng che mưa...
Người chằm nón tận dụng lúc nông nhàn chằm mỗi ngày chỉ được từ 2 - 3 cái. Thức dậy sớm đi bán nón trong sương, lúc tờ mờ sáng họ lại vào chợ Gò Găng (lúc này mới bắt đầu nhóm họp) mua thức ăn cho gia đình trong một ngày rồi trở về nhà đi làm công việc đồng áng. Ngày này sang ngày khác, lịch trình vất vả này đối với rất nhiều người vẫn không có gì thay đổi.
Bạn,
Cũng theo báo Thanh Niên, Gò Găng vừa được công nhận làng nghề truyền thống về nón lá. Số phụ nữ nơi đây theo nghề chằm nón lá ngày một nhiều hơn. Phiên chợ vì thế cũng ngày càng sầm uất hơn và nó đã lưu giữ bền chắc một nét văn hóa rất đặc trưng trên quê hương Bình Định.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình