Hôm nay,

Giếng Đá Cổ Làng Quê

14/08/201100:00:00(Xem: 5490)

Bạn,
Theo các nhà nghiên cứu nhân văn, tại miền Trung, từ xa xưa, giếng nước đã hình thành ở nhiều làng quê Phú Yên cùng với tiến trình hình thành những đơn vị cư trú của các cộng đồng cư dân. Giếng nước gắn bó với tình cảm con người và trở thành biểu tượng của văn hóa. Báo điện tử Phú Yên ghi nhận về những giếng đá cổ tại tỉnh này như sau.
Khu giếng đá cổ xóm Vườn thuộc thôn Xuân Dục, xã An Phú, TP Tuy Hòa, nằm trong khu vực có vết tích cư trú lâu đời. Và nằm về phía đông núi Đồng Nai (núi Thơm), phía bắc có lạch Bầu Ngòi bắt nguồn từ khu vực núi Đồng Nai và núi Hùng chảy về hướng đông, thông ra biển tại Long Thủy, phía đông có núi Hòn Tháp, nơi đã phát hiện dấu tích gạch Chăm. Đất đai ở đây thuộc loại đất cát được phủ một lớp phù sa mỏng trên mặt, với địa hình khá bằng phẳng. Trước kia những vườn cau được trồng thẳng hàng và một hệ thống mương nhỏ được vét đến từng gốc cau. Nước được đưa lên từ những giếng rồi tự chảy theo hệ thống mương tưới để nuôi sống cho những vườn cau. Do đặc điểm thổ nhưỡng nơi đây có khả năng giữ nước thấp nên người xưa đã đào rất nhiều giếng. Hiện khảo sát trên những khu vườn tại đây cho thấy mật độ giếng khá dày đặc. Trong một khoảnh vườn rộng 2000m2 có đến 10 giếng. Thống kê trong toàn khu vực xóm Vườn có trên 30 giếng. Trong đó có những giếng hiện nay đã được sửa sang và đang được các hộ gia đình sử dụng nước sinh hoạt. Nếu tính cả những giếng hiện đã bị vùi lấp, sụp lở thì số lượng còn cao hơn.

Đặc điểm của hệ thống giếng cổ ở đây là dạng giếng tròn, có độ sâu từ 3m-4m, đường kính miệng giếng dao động từ 0,9m đến 1,8m, bên trên miệng giếng thường không làm bọng. Những giếng cổ ở đây thường chỉ được xếp đá một đoạn từ khoảng giữa độ sâu của giếng lên đến miệng giếng. Khi khảo sát, chúng tôi nhận thấy phần dưới là một loại đất cát màu trắng đục pha nhiều sạn nhỏ. Đây là loại đất rất cứng và có độ ổn định cao. Do vậy, khi đào giếng đến lớp đất này người ta không cần dùng đá để kè thành giếng mà vẫn đảm bảo thành giếng không bị sụp lở. Thực tế, hầu như không có trường hợp nào xảy ra hiện tượng sạt lở thành giếng ở lớp đất này. Thông thường một giếng được đào với độ rộng từ miệng xuống đáy bằng nhau (tức thành giếng là một đường thẳng). Nhưng cũng có trường hợp ở đáy giếng được đào mở rộng ra xung quanh. Những giếng dạng này có mạch ngầm rất mạnh. Có lẽ đây là một sáng tạo trong kỹ thuật đào giếng của người xưa. Điều đặc biệt là những giếng ở đây tuy được đào cạn, song nước giếng lại rất trong và quanh năm không đứt mạch.
Bạn,
Báo Phú Yên cho biết, cũng tại khu vực xóm Vườn còn hiện diện những ngôi mộ cổ dạng hình yên ngựa được xây đắp bằng đá và vôi cát mà người địa phương gọi là mả Hời. Người địa phương dùng cách gọi nàyđể khẳng định những di tích này là không phải do tổ tiên của mình để lại. Nhưng đối với những giếng đá cổ, mặc dù không ai có thể xác định được có từ khi nào, song tất cả đều khẳng định đó là di tích của ông bà, tổ tiên họ...