Bạn,
Trong một lá thư trước, chúng tôi có kể cho bạn nghe đời sống khốn khổ của những người nhặt rác ở bãi rác Đông Thạnh, huyện Hóc Môn, một bãi rác lớn nhất của thành phố Sài Gòn. Cuối tuần qua, ủy ban chính quyền CSVN Sài Gòn đã ra lệnh không cho dân vào bãi này để lượm rác, thế là hàng trăm gia đình kiếm sống nhờ rác phải thất nghiệp. Theo ghi nhận các phóng viên báo quốc nội, trong đêm cuối cùng trước thời hạn bãi rác đóng cửa, số người đến lượm rác trong “chuyến tàu chót” rất đông so với ngày thường.
Trong một lá thư trước, chúng tôi có kể cho bạn nghe đời sống khốn khổ của những người nhặt rác ở bãi rác Đông Thạnh, huyện Hóc Môn, một bãi rác lớn nhất của thành phố Sài Gòn. Cuối tuần qua, ủy ban chính quyền CSVN Sài Gòn đã ra lệnh không cho dân vào bãi này để lượm rác, thế là hàng trăm gia đình kiếm sống nhờ rác phải thất nghiệp. Theo ghi nhận các phóng viên báo quốc nội, trong đêm cuối cùng trước thời hạn bãi rác đóng cửa, số người đến lượm rác trong “chuyến tàu chót” rất đông so với ngày thường.
Trong một phóng sự về đêm cuối cùng ở bãi rác này, một nữ phóng viên báo Phụ Nữ cho biết: Tại bãi rác Đông Thạnh, không kể cư dân của Sài Gòn, thì có gần 300 gia đình với 1,190 người, trong đó có gần 500 trẻ em. Họ là dân từ các tỉnh miền Tây và miền Đông Nam phần đến đây, thuê những căn phòng dựng tạm bằng tre nứa quanh bãi rác để ở và kiếm sống tại bãi rác. Nhiều người cho biết họ sẽ về lại quê, nhưng một số người quê ở xã Tân Quới, Đồng Tháp nói: “Về quê thì lấy gì mà sống”. Một người quê ở xã này tên là Lam nói rằng anh đã “tranh thủ” lượm sáng đêm để hôm sau có tiền góp cùng bà con thuê xe đưa về quê, còn anh thì phải ở lại để kiếm việc khác làm, về quê đất đai không có thì lấy gì để sống. Vợ anh tay dắt đứa nhỏ 3 tuổi, nói: Em về chắc qua Tết lên. Chứ ở quê biết làm gì bây giờ.
Cũng theo báo Phụ Nữ, trong 300 gia đình với 1,190 người của các tỉnh thì riêng Đồng Tháp đã chiếm đến 148 gia đình với 528 người (200 là trẻ em), đông nhất là dân Tân Quới với 83 gia đình, gần 300 người. Năm ngoái, các tổ chức xã hội ở Sài Gòn đã hỗ trợ cho các gia đình này 70 triệu đồng để giúp họ về quê, thế nhưng chỉ mấy tháng sau, những người được hỗ trợ đó lại có mặt gần như đầy đủ ở bãi rác Đông Thạnh. Dân ở xã Tân Quới rất nghèo, những người phải bỏ quê hương đi làm cái nghề mà chính họ nói là tận cùng của xã hội, hầu hết là những người không có một tấc đất để canh tác, ở quê nhà không biết làm gì để sống. Một chị quê ở xã cho biết vợ chồng chị và 6 con dắt díu nhau lên bãi rác đã 5 năm. Năm ngoái chẳng may ổ chuột thuê nhà của chị bị giông thổi đổ, khiến người chồng bị gãy xương sống phải nằm liệt giường đến nay. Suốt mấy đêm rồi, chị cùng các con thức sáng đêm để bới rác, mong kiếm chút ít tiền về quê. Một chị khác than về tiền xe, chị cho biết gia đình chị đã đóng chốt ở bãi rác đã 4 năm, nhà có 6 người, tính toán thì cứ 50 ngàn đồng/người cho trọn chuyến xe, vị chi hết 300 ngàn đồng, khó khăn lắm nhưng tiền thì không có.
Bạn,
Ghi lại cảnh tượng của những giờ cuối của ở bãi rác Đông Thạnh, nữ phóng viên báo Phụ Nữ đã viết như sau: 18 giờ xe rác bắt đầu đổ, trời càng tối, lượng người càng đông, gần 1,500 người chen chúc nhau trên một bãi rác. Một nhân viên bảo vệ nói: Đêm cuối cùng mà. Một cô bé khều tôi nói: Con là cái đứa gần Tết năm ngoái cô đã nói chuyện đó. Đó là thằng Hùng, dân tỉnh Đồng Nai, năm ngoái đã khoe với tôi có lần mùng 3 tết nhặt được nguyên cái bánh chưng, cả nhà xúm lại ăn. Thằng bé nói: Chắc con và mấy anh không về. Ở đây vô thành phố đi lượm bọc gửi tiền về cho ổng bả. Nhà Hùng có năm anh em, nghèo rớt mồng tơi. Hùng là đứa con thứ tư trong gia đình. 14 tuổi vóc người nhỏ xíu, ốm nhom, nhưng Hùng đã lặn lội trên bãi rác này đã ba năm. Cùng với Hùng còn có hai chị em Hồng, 15 tuổi, Hương 14 tuổi ở tỉnh An Giang, đang bới rác gần đấy. Cả hai nói: Ba má mắc nợ ngập đầu ở quê, về lấy gì trả nợ. Nhìn các em mà chạnh lòng, trên bãi rác này hàng đêm có gần 600 trẻ em bới rác, nhiều tai nạn thương tâm do xe rác chẹt đã xảy ra trên bãi, tất cả cũng vì nghèo đói. Đứng trước bãi rác khổng lồ, mùi hôi thối xông lên nồng nặc, mới cảm nhận hết nỗi cùng cực của nghề nhặt rác.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình