Một trong những nan đề lớn của Việt Nam hiện nay là hoang phí chất xám. Không chỉ là hiện tượng nhiều sinh viên tốt nghiệp cử nhân thất nghiệp, mà ngay cả các công trình nghiên cứu ở cấp quốc gia rồi cũng nhét ở xó tủ.
Thất nghiệp là ảnh hưởng đa số ở hàng trung niên và thanh niên, nhưng hoang phí chất xám ở cấp quốc gia sẽ cản trở bước tiến của mọi ngõ ngách kinh tế.
Thất nghiệp cứ mỗi năm mỗi thê thảm hơn.
Thông tấn VOV trong tháng 12-2011 loan tin:
“Cử nhân thất nghiệp vì… không biết xin việc ở đâu...
Trong số cử nhân đã đi làm có tới 61% khiến nhà tuyển dụng vất vả vì phải đào tạo lại.
Trung tâm Nghiên cứu và phân tích chính sách, thuộc Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia Hà Nội) vừa đưa ra công bố kết quả khảo sát cho thấy, 26,2% số cử nhân tốt nghiệp chưa hoặc không tìm được việc làm. Khảo sát này cũng cho thấy, các cử nhân không kiếm được việc có tới 58,2% gặp lý do rất “ngớ ngẩn” là không biết xin việc ở đâu, 42% còn lại buồn bã vì bị nhà tuyển dụng từ chối do không đáp ứng được nhu cầu...”
Báo Dân Trí hôm 24-2-2013 loan tin về tình hình riêng ở tỉnh Nghệ An đã có tới hơn 3.000 cử nhân, hơn 4.000 tốt nghiệp cao đẳng, và gần 4.500 tốt nghiệp trung cấp công nghiệp thất nghiệp:
“Sở GD-ĐT tỉnh Nghệ An vừa thực hiện khảo sát tình hình việc làm của sinh viên (SV) sau khi tốt nghiệp. Kết quả cho thấy đến đầu năm 2013, trong số 19/20 huyện, thành, thị (trừ huyện Anh Sơn) có 11.569 người đã tốt nghiệp từ TCCN trở lên chưa tìm được việc làm. Trong đó có một thạc sĩ, 3.047 người tốt nghiệp ĐH, 4.042 người có trình độ CĐ và 4.479 người có trình độ TCCN.”
Nhưng hoang phí không chỉ ở viêc làm. Báo Người Đưa Tin hôm 1-4-2013 đăng bài phỏng vấn một vị giáo sư:
“GS Nguyễn Lân Dũng: Chất xám đang bị 'ném' vào kho lưu trữ...
GS.TS Nguyễn Lân Dũng cho rằng, rất nhiều tìm tòi, sáng chế - kết quả của các đề tài nghiên cứu khoa học trong nhiều năm qua, chỉ nằm trong kho lưu trữ mà không được khai thác.
Theo ông, lãng phí chất xám còn là ở trong một cơ quan, có nhiều người có trình độ cao, chuyên môn giỏi nhưng không được bố trí công việc đúng với khả năng. Đó là chưa kể các nhà khoa học làm quản lý, rất nhiều năm không có công trình khoa học nào, dù hàng ngày đối diện với không ít những vấn đề đáng trăn trở.
Nhiều dự án, đầu tư bằng tiền Nhà nước thì nông dân làm, hết tiền đầu tư dự án cũng chấm hết. Đó là không ít dự án dành cho nông dân như trồng nấm, làm bể khí sinh học, trồng rau an toàn...
Chương trình nghiên cứu khoa học chỉ chạy theo cái mình học được từ nước ngoài, không bắt nguồn từ sự đòi hỏi của thực tiễn đời sống. Nhiều dự án không thiết thực, chẳng hạn khi nghĩ đến sự thay đổi nông thôn bằng công nghệ sinh học, vậy là tỉnh nào cũng có phòng nuôi cấy mô. Chả biết nuôi cái gì, đành trồng Phong lan(!). Nhưng chẳng bao lâu thì một loạt phòng nuôi cấy mô cũng đã đóng cửa gần hết...”
Nan đề vậy. Thấy rõ là lỗi hệ thống vậy.
Thất nghiệp là ảnh hưởng đa số ở hàng trung niên và thanh niên, nhưng hoang phí chất xám ở cấp quốc gia sẽ cản trở bước tiến của mọi ngõ ngách kinh tế.
Thất nghiệp cứ mỗi năm mỗi thê thảm hơn.
Thông tấn VOV trong tháng 12-2011 loan tin:
“Cử nhân thất nghiệp vì… không biết xin việc ở đâu...
Trong số cử nhân đã đi làm có tới 61% khiến nhà tuyển dụng vất vả vì phải đào tạo lại.
Trung tâm Nghiên cứu và phân tích chính sách, thuộc Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia Hà Nội) vừa đưa ra công bố kết quả khảo sát cho thấy, 26,2% số cử nhân tốt nghiệp chưa hoặc không tìm được việc làm. Khảo sát này cũng cho thấy, các cử nhân không kiếm được việc có tới 58,2% gặp lý do rất “ngớ ngẩn” là không biết xin việc ở đâu, 42% còn lại buồn bã vì bị nhà tuyển dụng từ chối do không đáp ứng được nhu cầu...”
Báo Dân Trí hôm 24-2-2013 loan tin về tình hình riêng ở tỉnh Nghệ An đã có tới hơn 3.000 cử nhân, hơn 4.000 tốt nghiệp cao đẳng, và gần 4.500 tốt nghiệp trung cấp công nghiệp thất nghiệp:
“Sở GD-ĐT tỉnh Nghệ An vừa thực hiện khảo sát tình hình việc làm của sinh viên (SV) sau khi tốt nghiệp. Kết quả cho thấy đến đầu năm 2013, trong số 19/20 huyện, thành, thị (trừ huyện Anh Sơn) có 11.569 người đã tốt nghiệp từ TCCN trở lên chưa tìm được việc làm. Trong đó có một thạc sĩ, 3.047 người tốt nghiệp ĐH, 4.042 người có trình độ CĐ và 4.479 người có trình độ TCCN.”
Nhưng hoang phí không chỉ ở viêc làm. Báo Người Đưa Tin hôm 1-4-2013 đăng bài phỏng vấn một vị giáo sư:
“GS Nguyễn Lân Dũng: Chất xám đang bị 'ném' vào kho lưu trữ...
GS.TS Nguyễn Lân Dũng cho rằng, rất nhiều tìm tòi, sáng chế - kết quả của các đề tài nghiên cứu khoa học trong nhiều năm qua, chỉ nằm trong kho lưu trữ mà không được khai thác.
Theo ông, lãng phí chất xám còn là ở trong một cơ quan, có nhiều người có trình độ cao, chuyên môn giỏi nhưng không được bố trí công việc đúng với khả năng. Đó là chưa kể các nhà khoa học làm quản lý, rất nhiều năm không có công trình khoa học nào, dù hàng ngày đối diện với không ít những vấn đề đáng trăn trở.
Nhiều dự án, đầu tư bằng tiền Nhà nước thì nông dân làm, hết tiền đầu tư dự án cũng chấm hết. Đó là không ít dự án dành cho nông dân như trồng nấm, làm bể khí sinh học, trồng rau an toàn...
Chương trình nghiên cứu khoa học chỉ chạy theo cái mình học được từ nước ngoài, không bắt nguồn từ sự đòi hỏi của thực tiễn đời sống. Nhiều dự án không thiết thực, chẳng hạn khi nghĩ đến sự thay đổi nông thôn bằng công nghệ sinh học, vậy là tỉnh nào cũng có phòng nuôi cấy mô. Chả biết nuôi cái gì, đành trồng Phong lan(!). Nhưng chẳng bao lâu thì một loạt phòng nuôi cấy mô cũng đã đóng cửa gần hết...”
Nan đề vậy. Thấy rõ là lỗi hệ thống vậy.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình