Bạn,
Trong thời gian qua, mỏ đá xaphia Trường Xuân nằm trên địa bàn tỉnh Darlac được báo chí trong nước nhắc đến rất nhiều vì những vụ thanh toán đâm chém thường xảy giữa các băng nhóm khai thác đá xaphia. Ở đây, dân làm thuê phải chấp nhận luật rừng của các tay trùm mà họ gọi là sếp, và các tay trùm chia nhau cai quản mỏ đá như tiểu giang sơn dù ở đây có một công ty quốc doanh khai thác.
Trong thời gian qua, mỏ đá xaphia Trường Xuân nằm trên địa bàn tỉnh Darlac được báo chí trong nước nhắc đến rất nhiều vì những vụ thanh toán đâm chém thường xảy giữa các băng nhóm khai thác đá xaphia. Ở đây, dân làm thuê phải chấp nhận luật rừng của các tay trùm mà họ gọi là sếp, và các tay trùm chia nhau cai quản mỏ đá như tiểu giang sơn dù ở đây có một công ty quốc doanh khai thác.
Trình bày tổng lược về mỏ Trường Xuân, báo Người Lao Động cho biết mỏ này trải dài trên một diện tích thuộc bốn xã của huyện Đắc Nông gồm: Trường Xuân, Đắc Ntao, Đắc Nhu, Đắc Kha. Trong đó, xã Trường Xuân có trữ lượng lớn nhất. Ngày 20 tháng 4/1996, chính phủ CSVN giao cho Tổng công ty Đá quý và Vàng VN quản lý. Đến giữa năm 1999, do khai thác không có hiệu quả, đầu tư 3 tỉ đồng nhưng thu được chỉ hơn 1 tỉ đồng, nên công ty này đã nhờ công an cơ động CSVN tỉnh Đarlac bảo vệ ngăn ngừa nạn khai thác chui. Thế nhưng từ đó đến nay đã có ba lần công an CSVN đến giải tỏa và cứ mỗi lần rút đi, là mỏ đá xaphia Trường Xuân lại sôi động trở lại.
Đến thăm khu mỏ, phóng viên báo Người Lao Động ghi nhận rằng từ Quốc lộ 14 vào mỏ xaphia Trường Xuân, đội quân “bãi bờ” dùng đủ loại phương tiện, nhưng phổ biến nhất vẫn là xe thồ. Rừng núi hoang sơ lại bị đánh thức bởi dòng người ngược xuôi với cuốc, xẻng, máy bơm, bàn đãi, lương thực. Không chỉ có dân bãi bờ, cò đá, mà cả đội quân dịch vụ hàng quán, bao, bạt, xăng dầu...cũng ùn ùn đổ vào theo. Về địa bàn, Mỏ đá xaphia Trường Xuân có diện tích trên 300 hecta, được chia thành 4 bãi. Mỗi bãi có hơn chục sếp, riêng có hai bãi có trữ lượng nhiều, nên các sếp bự tập trung đông nhất. Ngoài các sếp còn có đội bốc xốp là những người sang lại các bãi của sếp. Thành phần bốc xốp này tuy mang tiếng là làm chủ, không phải làm thuê cho ai, nhưng không được quyền tự do chọn bãi mà đều phải chấp nhận một thứ luật do các sếp quy định như nộp thuế 10% tiền sang bãi, nếu trúng đá đẹp phải chia 30%, không được lôi kéo người của sếp, di chuyển sang bãi khác phải xin phép. Còn các sếp bãi thực sự là dân đào đãi chuyên nghiệp tận Nghệ An, Yên Bái, Ninh Bình, Bình Thuận trôi dạt về.
Mỗi sếp quản lý một máy bơm với hơn chục kẻ làm thuê chuyên nghiệp. Đội quân chuyên nghiệp này bám chặt các sếp bởi phần lớn nghiện ma túy khó có thể dứt ra được. Tiền lương của họ bị trừ hết vào tiền ăn, tiền chơi gái, tiền hút, tiền quần áo, tiền tiêu vặt và tiền thuốc men khi ốm đau. Họ chỉ biết làm, không được tính toán giờ giấc, sếp bảo nghỉ mới được nghỉ, có khi giữa giá rét mưa dầm, đêm tối vẫn phải dầm mình giữa dòng nước để đào đãi. Tại các bãi đá, còn có các em nhỏ tuổi từ 13 đến 15. Một người làm thuê kể cho phóng viên này nghe trường hợp của ba em người H’Mông đều cùng 15 tuổi đã bị một sếp bãi dụ dỗ nói đi làm cà phê, nhưng đã đưa vào bãi làm nô lệ. Chịu hết xiết, một em đã tìm đường trốn thoát về báo cho đội tuần tra huyện đến giải vây. Ở đây, mại dâm và ma túy là hình thức giải trí, 80% dân làm thuê ở đây đều ném tiền kiếm được vào ma túy. Các sếp bãi đều có gái vừa lo phần cơm nước, vừa phục vụ bất cứ ai khi sếp gật đầu.
Bạn,
Cũng theo báo quốc nội, cùng với ma túy và mại dâm, ở mỏ Trường Xuân không thiếu bất cứ tệ nạn nào, từ đâm chém, giành bãi, giành gái, trộm cướp, giật dọc, đến lừa lọc, đặc biệt là nạn “xin đểu”, một hình thức cướp giật công khai đến mức các chủ bãi cũng phải chừa chỗ để thành phần này làm ăn. Đó là những kẻ nghiện nặng bị các chủ bãi thải ra do không chịu làm việc, cứ vật vờ hết bãi này đến bãi khác, cướp cả trên tay những người làm công khi vừa đãi được viên đá, và họ đành chào thua luật rừng.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình