Ngôn ngữ Việt có đỉnh cao là thơ lục bát. Không gì tuyệt vời hơn là nhận ra nét thơ mộng trong tiếng Việt với lục bát.
Như trong ca dao, với lục bát:
Cách sông em chẳng sang đâu
Anh về mua chỉ bắc cầu em sang
Chỉ xanh, chỉ đỏ, chỉ vàng
Một trăm thứ chỉ bắc ngang sông này.
Thơ mà như thế, đời sau phải chắp tay, cúi đầu vậy.
Hay như các đỉnh cao lục bát trong thơ Nguyễn Du ở Truyện Kiều -- thiệt sự là hy hữu ngàn năm, như về mối tương tư, trích:
...Chàng Kim từ lại thư song
Nỗi nàng canh cánh bên lòng biếng khuây
Sầu đong càng lắc càng đầy
Ba thu dồn lại một ngày dài ghê
Mây tần khóa kín song the
Bụi hồng liệu nẻo đi về chiêm bao
Tuần trăng khuyết đĩa dầu hao
Mặt mơ tưởng mặt lòng ngao ngán lòng
Buồng văn hơi giá như đồng
Trúc se ngọn thỏ tơ chùng phím loan
Mành Tương phất phất gió đàn
Hương gây mùi nhớ trà khan giọng tình
Ví chăng duyên nợ ba sinh
Làm chi đem thói khuynh thành trêu ngươi...(ngưng trích Truyện Kiều)
Thơ hay như buộc người đọc ở lại với cõi này. Không biết làm sao để kiếp này giaỉ thoát nổi.
Vậy mà, may mắn có cụ Bùi Giáng. Thơ lục bát tuyệt trần, đầy sức mạnh giải thoát của thi ca...
Như cụ Bùi Giáng viết:
"Ngõ ban sơ hạnh ngân dài
Cổng xô còn vọng điệu tài tử qua
Ta về ngóng lại mưa sa
Giọt dài ly biệt nghe ra giọng chào
Chiên đàn đốt tạng chiêm bao
Diệu hoa lầu các đêm nào hóa sinh..."
Lời cụ Bùi Giáng không còn là cõi phiền não này nữa. Đó là cõi hoa tạng hóa sinh vậy.
Mới tuần trước, mình có đọc bản tin "Hồn Việt trong Lễ hội Lục bát 2013" trên báo Hà Nội Mới đề ngày 30-8-2013.
Tất nhiên, mình không tin rằng thơ lục bát của các cụ Hà Nội có gì là thơ mộng như ca dao, như Nguyễn Du, như Bùi Giáng...
Nhưng cũng phải trân trọng bày tỏ lòng quý mộ, đọa qua mấy dòng:
"Sáng nay (30-8), BTC chương trình Lễ hội Lục bát 2013 cho biết, lần đầu tiên trao giải thưởng bằng vàng và bạc thật cho các tác giả đoạt giải, đồng thời trong lễ hội sẽ tôn vinh nhiều giá trị ăn hóa truyền thống Việt Nam.
Lễ hội Lục bát được tổ chức từ năm 2009 do website Lục bát Việt Nam khởi xướng nhằm tôn vinh thể loại thơ Lục bát của Việt Nam và tiến tới việc đề xuất "Lục bát là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại". Các hoạt động liên quan đến Lễ hội Lục bát trong suốt 5 năm qua nhận được sự hưởng ứng đông đảo của những người yêu thơ Lục bát nói riêng và thơ ca Việt Nam nói chung.
Lễ hội Lục bát năm nay dự kiến tổ chức vào 2 ngày là 7 và 8-9, tại Trung tâm Văn hóa Thành phố (số 4 – Phùng Hưng, quận Hà Đông, Hà Nội). Người yêu thơ lục bát đến với Lễ hội năm nay sẽ được thưởng thức những vần thơ lục bát mới được cất lên tại những không gian mang đậm hồn quê dân dã mà nhiều người vẫn quen gọi là "lục bát quán".
Ngày hội sẽ có nhiều nghi lễ, nghi thức đặc trưng truyền thống mà chỉ trong Lễ hội Lục bát mới có như: Đánh trống khai hội, Lễ dâng hương và rước thơ lục bát, Lễ đọc "Chúc văn" cầu cho Quốc thái dân an, Lễ phát lộc của các cao tăng nhà Phật.
Điểm nhấn của chương trình năm nay là "Đêm hội Lục bát" với chương trình trình diễn thời trang dân tộc mang tên "Hồn quê và dáng Việt Quý Tỵ". BTC cho biết, hiện đã có 10 đoàn trình diễn thời trang tham gia trình diễn. Trong đêm trình diễn thời trang, BTC muốn tôn vinh vẻ đẹp của cô gái Việt trong trang phục yếm đào, những chàng trai trong trang phục áo the, khăn xếp.
Trong Lễ hội lần này còn có Lễ sơ kết và trao thưởng lần thứ Nhất cuộc thi thơ "Tổ quốc và Đạo pháp". 14 tác giả sẽ được vinh danh với bộ giải thưởng 6 giải Lục bát Trăng vàng và 8 giải Lục bát Trăng bạc. BTC cho biết, lần đầu tiên ở Việt Nam, các tác giả sẽ được nhận giải thưởng bằng vàng và bạc thật (có chứng nhận của công ty vàng bạc đá quý)...."(ngừng trích)
Thơ lục bát tất nhiên là thích hợp với yếm đào, với áo the, với khăn xếp... nhưng còn giải thưởng bằng vàng thật, bạc thật... dính vào thì mình nghi là chấm giải sẽ có thiên vị.
Ban Giám Khảo có chấm giảỉ thơ nghi là cuội" hay không?
Hỏi rằng lục bát chấm thi
Có ai chấm cuội điểm ghi bên lề
Thầy chùa cũng tới rồi về
Tụng kinh lục bát lạc đề sắc không...
Như trong ca dao, với lục bát:
Cách sông em chẳng sang đâu
Anh về mua chỉ bắc cầu em sang
Chỉ xanh, chỉ đỏ, chỉ vàng
Một trăm thứ chỉ bắc ngang sông này.
Thơ mà như thế, đời sau phải chắp tay, cúi đầu vậy.
Hay như các đỉnh cao lục bát trong thơ Nguyễn Du ở Truyện Kiều -- thiệt sự là hy hữu ngàn năm, như về mối tương tư, trích:
...Chàng Kim từ lại thư song
Nỗi nàng canh cánh bên lòng biếng khuây
Sầu đong càng lắc càng đầy
Ba thu dồn lại một ngày dài ghê
Mây tần khóa kín song the
Bụi hồng liệu nẻo đi về chiêm bao
Tuần trăng khuyết đĩa dầu hao
Mặt mơ tưởng mặt lòng ngao ngán lòng
Buồng văn hơi giá như đồng
Trúc se ngọn thỏ tơ chùng phím loan
Mành Tương phất phất gió đàn
Hương gây mùi nhớ trà khan giọng tình
Ví chăng duyên nợ ba sinh
Làm chi đem thói khuynh thành trêu ngươi...(ngưng trích Truyện Kiều)
Thơ hay như buộc người đọc ở lại với cõi này. Không biết làm sao để kiếp này giaỉ thoát nổi.
Vậy mà, may mắn có cụ Bùi Giáng. Thơ lục bát tuyệt trần, đầy sức mạnh giải thoát của thi ca...
Như cụ Bùi Giáng viết:
"Ngõ ban sơ hạnh ngân dài
Cổng xô còn vọng điệu tài tử qua
Ta về ngóng lại mưa sa
Giọt dài ly biệt nghe ra giọng chào
Chiên đàn đốt tạng chiêm bao
Diệu hoa lầu các đêm nào hóa sinh..."
Lời cụ Bùi Giáng không còn là cõi phiền não này nữa. Đó là cõi hoa tạng hóa sinh vậy.
Mới tuần trước, mình có đọc bản tin "Hồn Việt trong Lễ hội Lục bát 2013" trên báo Hà Nội Mới đề ngày 30-8-2013.
Tất nhiên, mình không tin rằng thơ lục bát của các cụ Hà Nội có gì là thơ mộng như ca dao, như Nguyễn Du, như Bùi Giáng...
Nhưng cũng phải trân trọng bày tỏ lòng quý mộ, đọa qua mấy dòng:
"Sáng nay (30-8), BTC chương trình Lễ hội Lục bát 2013 cho biết, lần đầu tiên trao giải thưởng bằng vàng và bạc thật cho các tác giả đoạt giải, đồng thời trong lễ hội sẽ tôn vinh nhiều giá trị ăn hóa truyền thống Việt Nam.
Lễ hội Lục bát được tổ chức từ năm 2009 do website Lục bát Việt Nam khởi xướng nhằm tôn vinh thể loại thơ Lục bát của Việt Nam và tiến tới việc đề xuất "Lục bát là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại". Các hoạt động liên quan đến Lễ hội Lục bát trong suốt 5 năm qua nhận được sự hưởng ứng đông đảo của những người yêu thơ Lục bát nói riêng và thơ ca Việt Nam nói chung.
Lễ hội Lục bát năm nay dự kiến tổ chức vào 2 ngày là 7 và 8-9, tại Trung tâm Văn hóa Thành phố (số 4 – Phùng Hưng, quận Hà Đông, Hà Nội). Người yêu thơ lục bát đến với Lễ hội năm nay sẽ được thưởng thức những vần thơ lục bát mới được cất lên tại những không gian mang đậm hồn quê dân dã mà nhiều người vẫn quen gọi là "lục bát quán".
Ngày hội sẽ có nhiều nghi lễ, nghi thức đặc trưng truyền thống mà chỉ trong Lễ hội Lục bát mới có như: Đánh trống khai hội, Lễ dâng hương và rước thơ lục bát, Lễ đọc "Chúc văn" cầu cho Quốc thái dân an, Lễ phát lộc của các cao tăng nhà Phật.
Điểm nhấn của chương trình năm nay là "Đêm hội Lục bát" với chương trình trình diễn thời trang dân tộc mang tên "Hồn quê và dáng Việt Quý Tỵ". BTC cho biết, hiện đã có 10 đoàn trình diễn thời trang tham gia trình diễn. Trong đêm trình diễn thời trang, BTC muốn tôn vinh vẻ đẹp của cô gái Việt trong trang phục yếm đào, những chàng trai trong trang phục áo the, khăn xếp.
Trong Lễ hội lần này còn có Lễ sơ kết và trao thưởng lần thứ Nhất cuộc thi thơ "Tổ quốc và Đạo pháp". 14 tác giả sẽ được vinh danh với bộ giải thưởng 6 giải Lục bát Trăng vàng và 8 giải Lục bát Trăng bạc. BTC cho biết, lần đầu tiên ở Việt Nam, các tác giả sẽ được nhận giải thưởng bằng vàng và bạc thật (có chứng nhận của công ty vàng bạc đá quý)...."(ngừng trích)
Thơ lục bát tất nhiên là thích hợp với yếm đào, với áo the, với khăn xếp... nhưng còn giải thưởng bằng vàng thật, bạc thật... dính vào thì mình nghi là chấm giải sẽ có thiên vị.
Ban Giám Khảo có chấm giảỉ thơ nghi là cuội" hay không?
Hỏi rằng lục bát chấm thi
Có ai chấm cuội điểm ghi bên lề
Thầy chùa cũng tới rồi về
Tụng kinh lục bát lạc đề sắc không...
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình