Bạn,
Khu vực biên giới Việt-Căm Bốt nằm trong địa hạt tỉnh Long An là khu vực có nhiều chợ trời, và cửa khẩu Mộc Hóa thuộc xã Bình Hiệp, huyện Mộc Hóa, giáp giới với huyện Kông Pông Rồ, tỉnh Svay Rien, Căm Bốt, là một trong những vùng có hoạt động buôn lậu nóng bỏng nhất. Từ giữa tháng Chạp đến nay, khu vực này trở thành khu chợ trời biên giới với hàng trăm căn nhà cất tạm bợ và hàng ngàn dân buôn lậu tụ tập về đây để lấy hàng chuyển về VN. Nhân mùa Tết, mời bạn nghe câu chuyện về chợ biên giới theo ghi nhận của hai phóng viên báo Người Lao Động đã đến thăm chợ này vào những ngày cuối tháng chạp âm lịch.
Để đi thăm chợ biên giới, từ thị xã Tân An (Long An) theo quốc lộ 62 qua gần 60 cây số, hai phóng viên đến cửa khẩu Mộc Hóa. Sát bên hai cột mốc là hai trạm kiểm soát của VN và của Campuchia (CPC). Người dân hai bên qua lại khá dễ dàng. Đi qua VN thì chỉ cần trình giấy tờ, còn qua CPC mỗi người chỉ cần đóng 2 ngàn đồng cho trạm kiểm soát bên kia. Một phó trưởng chốt chống buôn lậu Bình Hiệp đưa hai phóng viên đi sang chợ Prây Vò. Người dân địa phương gọi đây là chợ trời biên giới, nơi dân buôn lậu lấy hàng để đưa chui về VN. Viên cảnh sát Campuchia nói tiếng Việt lơ lớ, nhận tiền, hỏi tên tuổi, ghi vào cuốn sổ trực rồi khoát tay cho đi qua. Đến lượt hai phóng viên báo Người Lao Động, viên cảnh sát kiên quyết không cho mang máy ảnh sang, buộc hai phóng viên này phải quay về gởi bên trạm VN.
Theo mô tả của phóng viên báo quốc nội, chợ trời Prây Vô cách trạm kiểm soát chừng 100 mét. Nhìn bên ngoài, đây chỉ là vài dãy nhà xây cất tạm bợ với gần 100 căn. Thế nhưng khi vào bên trong, hai phóng viên trên ngợp mắt trước hàng hóa đủ loại tràn ngập và cảnh buôn bán hết sức tấp nập. Các phóng viên này đã so sánh chợ Prây Vò với chợ Mộc Hóa bên VN cách nhau vài trăm mét. Dù được xây cất bề thế hơn gấp bội nhưng chợ Mộc Hóa lại khan hiếm hàng hóa, đến nỗi người dân địa phương gọi đây là chợ Bà Đang. Viên phó trưởng chốt hướng dẫn hai phóng viên nói: Chỉ cần vài bước là qua bên chợ Prây Vò, có đủ loại hàng hóa, giá lại rẻ hơn nhiều lần, ai dại gì vào chợ Mộc Hóa.
Trước khi đi chợ trời biên giới, hai phóng viên trên đã cẩn thận mang theo một đồng tiền ria (tiền CPC, một ria đổi được hơn 3 ngàn đồng VN). Thật bất ngờ, khi mua hàng, hai phóng viên này đưa tờ 10 ria ra thì bị từ chối. Cô bán hàng người Việt cười bảo: Ở đây người CPC cũng không xài tiền này mà chỉ xài tiền Việt thôi. Quả vậy, khi vào một quán nước của một gia đình CPC, hai phóng viên trả tiền ria họ cũng không lấy. Dân buôn bán ở chợ Prây Vò hầu hết là người Việt. Một thanh niên cho biết: Dân chợ này đều ở Mộc Hóa, ban ngày qua đây buôn bán, tối về lại Mộc Hóa ở.
Bạn,
Về giá cả, phóng viên báo quốc nội cho biết: Từ rượu, bia ngoại, thuốc lá, mỹ phẩm đến bánh kẹo, quần áo ở chợ trời này đều rẻ đến khó tin. Khi hai phóng viên nêu thắc mắc hàng giả hay hàng thật, người hướng dẫn khẳng định: Tôi làm công tác chống buôn lậu gần 10 năm nay nên cũng có chút ít kinh nghiệm nhìn hàng. Bảo đảm với các anh, ở đây khó có hàng giả. Hàng hóa phải rẻ như vậy người ta mới đổ xô đi buôn lậu chứ. Một chai rượu Hennessy ở đây chỉ 180,000 đồng, trong khi ở chợ đồ hộp Nguyễn Thông Sài Gòn phải trên dưới 400 ngàn đồng, rẻ hơn 3 lần so với thị trường Việt Nam. Quần áo thì ê hề, mỗi cái giá chỉ từ 5 ngàn đến 10 ngàn đồng. Mua lẻ thì giá như vậy, nhưng dân buôn lậu mua hàng nhiều thì giá còn rẻ hơn. Và những hàng từ chợ trời này sẽ có mặt ở Sài Gòn vài ngày sau trên các khu chợ Tết nội thành.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình