Theo luật mới, nghệ sĩ cần có thẻ hành nghề mới trình diễn được.
Luật mới này có thực sự chỉ thuần túy vì nghệ thuật và vì hành
chánh, hay có phải còn do động cơ chính trị để chính phủ sẽ gạt bỏ
tất cả những nghệ sĩ có quan tâm dân chủ ra khỏi sân khấu sàn diễn?
Nêu câu hỏi như trên, vì thời gian gần đây đã có nhiều nghệ sĩ chính thức nêu lên các quan tâm về dân chủ. Thí dụ, nổi bật nhất là nghệ sĩ Kim Chi, người từng tham gia nhiều phim lớn của điện ảnh Việt Nam và cũng từng đi chiến trường 10 năm, hồi đầu năm nay đã từ chối làm hồ sơ khen thưởng nghệ sỹ của Thủ tướng Việt Nam vì cho rằng ông Nguyễn Tấn Dũng “đang làm nghèo đất nước, làm khổ nhân dân”.
Trước đó, nghệ sĩ Kim Chi được Hội Điện ảnh Việt Nam gợi ý làm hồ sơ để đề nghị Thủ tướng khen thưởng, tuy nhiên bà đã gửi một lá thư cảm ơn tới Hội, đồng thời ghi rõ lý do từ chối: “Tôi không muốn trong nhà tôi có chữ ký của một kẻ đang làm nghèo đất nước, làm khổ nhân dân. Với tôi, đó là một điều rất tổn thương vì cảm giác của mình bị xúc phạm.”
Có phải vì những trường hợp như thế, nên phải ra luật buộc phải có thẻ hành nghề để kềm kẹp những nghệ sĩ quan tâm dân chủ?
Báo Thanh Niên trong bản tin tựa đề “Quy định cấp thẻ hành nghề cho nghệ sĩ: NSND cũng phải làm đơn!” hôm 11/11/2013, viết rằng:
“Dự kiến thẻ hành nghề cho ca sĩ, người mẫu bắt đầu áp dụng từ tháng 4.2014. Và sau hai năm thí điểm, từ năm 2016, tất cả các nghệ sĩ hoạt động biểu diễn nghệ thuật đều phải có thẻ hành nghề.
Dù đối tượng được cấp thẻ không bị hạn chế, nhưng những điều kiện để cấp thẻ, hay chế tài quản lý vẫn còn nhiều kẽ hở.
Hai đối tượng chính là nghệ sĩ nhà nước và nghệ sĩ tự do. Với những nghệ sĩ không theo học tại cơ sở đào tạo về nghệ thuật, họ cần có ý kiến đánh giá khả năng chuyên môn của cơ quan quản lý nhà nước về nghệ thuật biểu diễn. Ông Nguyễn Đăng Chương, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, cho biết sẽ không cần phải có hội đồng thẩm định, mà sẽ được cơ quan quản lý thẩm định chương trình trước khi cấp phép. Những người biểu diễn lần đầu tiên không cần thiết phải có thẻ hành nghề. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra, ai mà biết được đây là lần biểu diễn thứ bao nhiêu của nghệ sĩ?
Bên cạnh đó, chỉ cần đoạt giải tại các cuộc thi nghệ thuật, cuộc thi người đẹp, người mẫu trong nước (ngay cả các chương trình truyền hình thực tế cũng được coi là các cuộc thi) và quốc tế là được cấp thẻ hành nghề. Trong khi đó, trên thực tế có không ít cuộc thi không có uy tín, xảy ra những lùm xùm, nghi án mua giải (như cuộc thi Hoa hậu Việt Nam toàn cầu…). Ngoài ra, những gương mặt nhí (ca hát, nhảy múa…) đang bắt đầu xuất hiện trên thị trường giải trí hiện nay cũng chưa được tính đến. Tuy nhiên, phía cơ quan quản lý thì lý giải rằng các em khi đi biểu diễn đều cần có sự giám hộ của cha mẹ, người lớn.
Không chỉ “hở”, dự thảo cũng đưa ra nhiều điều kiện khá cứng nhắc như các nghệ sĩ đoạt danh hiệu rồi vẫn cần phải làm đơn để được cấp thẻ. Chẳng hạn, nếu NSND Trần Hiếu được mời biểu diễn trên sân khấu với tư cách ca sĩ, ông cũng phải có thẻ hành nghề mới được phép biểu diễn. Theo ông Chương, dù có danh hiệu, ngay cả với NSND cũng phải làm đơn xin cấp thẻ vì “tự cấp, có khi nghệ sĩ lại không cần tới”...”(ngưng trích)
Hãy nhớ tới Nguyễn Du, khi ông làm thơ, có cần giấy phép nào không?
Hãy nhớ tới Văn Cao, Phạm Duy, Trịnh Công Sơn... Họ có cần giấy phép nghệ sĩ nào không, khi họ sáng tác nhạc và ôm đàn lên sân khấu giới thiệu các ca khúc của họ?
Phải chăng chính phủ muốn ra luật xiết giới nghệ sĩ sau khi nhận ra hiện tượng nghệ sĩ Kim Chi đã quyết định đứng về phía dân oan?
Bài thơ đầu năm nay có tựa đề “Ta chợt nhận ra mình phải làm gì!” của nghệ sĩ Kim Chi là duyên khởi lênt ừ cảm xúc mà bà ghi là “Một chiều đông đầu năm 2013, khi đi qua góc vườn hoa ở đường Quán Thánh nhìn thấy bà con nông dân ngồi biểu tình đòi đất trong giá rét...”
Bài thơ có đoạn đầu như sau:
Ta đã đi gần trọn kiếp người
Dù đã chồn chân đôi gối mỏi
Vẫn tỉnh táo nhận diện giả dối
Nỗi đau không dễ nói thành lời
Ta đã mù hết cả một đời
Đã tôn thờ điều không có thật
Ta muốn kêu cho thấu trời thấu đất
Đó chỉ là ảo ảnh mà thôi…
Bọn chúng là lũ quỷ mặt người
Chúng bịt mắt không cho nhận biết
Chúng bịt miệng những ai nói thật
Chúng bỏ tù ai muốn tự do...(ngưng trích)
Phải chăng đó là lý do cần giấy phép, để cấm cửa các nghệ sĩ yêu nước?
Nêu câu hỏi như trên, vì thời gian gần đây đã có nhiều nghệ sĩ chính thức nêu lên các quan tâm về dân chủ. Thí dụ, nổi bật nhất là nghệ sĩ Kim Chi, người từng tham gia nhiều phim lớn của điện ảnh Việt Nam và cũng từng đi chiến trường 10 năm, hồi đầu năm nay đã từ chối làm hồ sơ khen thưởng nghệ sỹ của Thủ tướng Việt Nam vì cho rằng ông Nguyễn Tấn Dũng “đang làm nghèo đất nước, làm khổ nhân dân”.
Trước đó, nghệ sĩ Kim Chi được Hội Điện ảnh Việt Nam gợi ý làm hồ sơ để đề nghị Thủ tướng khen thưởng, tuy nhiên bà đã gửi một lá thư cảm ơn tới Hội, đồng thời ghi rõ lý do từ chối: “Tôi không muốn trong nhà tôi có chữ ký của một kẻ đang làm nghèo đất nước, làm khổ nhân dân. Với tôi, đó là một điều rất tổn thương vì cảm giác của mình bị xúc phạm.”
Có phải vì những trường hợp như thế, nên phải ra luật buộc phải có thẻ hành nghề để kềm kẹp những nghệ sĩ quan tâm dân chủ?
Báo Thanh Niên trong bản tin tựa đề “Quy định cấp thẻ hành nghề cho nghệ sĩ: NSND cũng phải làm đơn!” hôm 11/11/2013, viết rằng:
“Dự kiến thẻ hành nghề cho ca sĩ, người mẫu bắt đầu áp dụng từ tháng 4.2014. Và sau hai năm thí điểm, từ năm 2016, tất cả các nghệ sĩ hoạt động biểu diễn nghệ thuật đều phải có thẻ hành nghề.
Dù đối tượng được cấp thẻ không bị hạn chế, nhưng những điều kiện để cấp thẻ, hay chế tài quản lý vẫn còn nhiều kẽ hở.
Hai đối tượng chính là nghệ sĩ nhà nước và nghệ sĩ tự do. Với những nghệ sĩ không theo học tại cơ sở đào tạo về nghệ thuật, họ cần có ý kiến đánh giá khả năng chuyên môn của cơ quan quản lý nhà nước về nghệ thuật biểu diễn. Ông Nguyễn Đăng Chương, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, cho biết sẽ không cần phải có hội đồng thẩm định, mà sẽ được cơ quan quản lý thẩm định chương trình trước khi cấp phép. Những người biểu diễn lần đầu tiên không cần thiết phải có thẻ hành nghề. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra, ai mà biết được đây là lần biểu diễn thứ bao nhiêu của nghệ sĩ?
Bên cạnh đó, chỉ cần đoạt giải tại các cuộc thi nghệ thuật, cuộc thi người đẹp, người mẫu trong nước (ngay cả các chương trình truyền hình thực tế cũng được coi là các cuộc thi) và quốc tế là được cấp thẻ hành nghề. Trong khi đó, trên thực tế có không ít cuộc thi không có uy tín, xảy ra những lùm xùm, nghi án mua giải (như cuộc thi Hoa hậu Việt Nam toàn cầu…). Ngoài ra, những gương mặt nhí (ca hát, nhảy múa…) đang bắt đầu xuất hiện trên thị trường giải trí hiện nay cũng chưa được tính đến. Tuy nhiên, phía cơ quan quản lý thì lý giải rằng các em khi đi biểu diễn đều cần có sự giám hộ của cha mẹ, người lớn.
Không chỉ “hở”, dự thảo cũng đưa ra nhiều điều kiện khá cứng nhắc như các nghệ sĩ đoạt danh hiệu rồi vẫn cần phải làm đơn để được cấp thẻ. Chẳng hạn, nếu NSND Trần Hiếu được mời biểu diễn trên sân khấu với tư cách ca sĩ, ông cũng phải có thẻ hành nghề mới được phép biểu diễn. Theo ông Chương, dù có danh hiệu, ngay cả với NSND cũng phải làm đơn xin cấp thẻ vì “tự cấp, có khi nghệ sĩ lại không cần tới”...”(ngưng trích)
Hãy nhớ tới Nguyễn Du, khi ông làm thơ, có cần giấy phép nào không?
Hãy nhớ tới Văn Cao, Phạm Duy, Trịnh Công Sơn... Họ có cần giấy phép nghệ sĩ nào không, khi họ sáng tác nhạc và ôm đàn lên sân khấu giới thiệu các ca khúc của họ?
Phải chăng chính phủ muốn ra luật xiết giới nghệ sĩ sau khi nhận ra hiện tượng nghệ sĩ Kim Chi đã quyết định đứng về phía dân oan?
Bài thơ đầu năm nay có tựa đề “Ta chợt nhận ra mình phải làm gì!” của nghệ sĩ Kim Chi là duyên khởi lênt ừ cảm xúc mà bà ghi là “Một chiều đông đầu năm 2013, khi đi qua góc vườn hoa ở đường Quán Thánh nhìn thấy bà con nông dân ngồi biểu tình đòi đất trong giá rét...”
Bài thơ có đoạn đầu như sau:
Ta đã đi gần trọn kiếp người
Dù đã chồn chân đôi gối mỏi
Vẫn tỉnh táo nhận diện giả dối
Nỗi đau không dễ nói thành lời
Ta đã mù hết cả một đời
Đã tôn thờ điều không có thật
Ta muốn kêu cho thấu trời thấu đất
Đó chỉ là ảo ảnh mà thôi…
Bọn chúng là lũ quỷ mặt người
Chúng bịt mắt không cho nhận biết
Chúng bịt miệng những ai nói thật
Chúng bỏ tù ai muốn tự do...(ngưng trích)
Phải chăng đó là lý do cần giấy phép, để cấm cửa các nghệ sĩ yêu nước?
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình