Bạn,
Câu chuyện kể với bạn trong lá thư này là chuyện của một phường ở phía Đông thành phố Biên Hòa. Đó là phường Trảng Đài, còn được gọi làng gà, nơi cung cấp gà cho tỉnh Đồng Nai và các tỉnh lân cận. Thế nhưng, thời gian gần đây, do giá gà thị trường đầy biến động, khiến cho người chăn nuôi bế tắc, vì thế làng gà Trảng Đài đã phải lâm vào tình cảnh bi đát, phá sản. Theo một con số thống kê, 90% trại gà nơi đây đã bỏ hoang, số còn lại cầm cự với nghề nhưng lại lâm vào cảnh bỏ thì thương, vương thì nợ. Kéo theo sự phá sản của những làng gà là nạn thất học của trẻ em, là cảnh giật gấu vá vai và nợ nần chồng chất của bao gia đình.
Câu chuyện kể với bạn trong lá thư này là chuyện của một phường ở phía Đông thành phố Biên Hòa. Đó là phường Trảng Đài, còn được gọi làng gà, nơi cung cấp gà cho tỉnh Đồng Nai và các tỉnh lân cận. Thế nhưng, thời gian gần đây, do giá gà thị trường đầy biến động, khiến cho người chăn nuôi bế tắc, vì thế làng gà Trảng Đài đã phải lâm vào tình cảnh bi đát, phá sản. Theo một con số thống kê, 90% trại gà nơi đây đã bỏ hoang, số còn lại cầm cự với nghề nhưng lại lâm vào cảnh bỏ thì thương, vương thì nợ. Kéo theo sự phá sản của những làng gà là nạn thất học của trẻ em, là cảnh giật gấu vá vai và nợ nần chồng chất của bao gia đình.
Đến thăm làng gà vào hạ tuần tháng 2, một phóng viên báo Người Lao Động đã ghi nhận như sau: phường Trảng Đài có 6 ngàn dân. Năm 1994, công ty Gia công thức ăn gia cầm CP mướn công nhân, thành lập trại nuôi gà, lợi nhuận thu được rất cao. Thấy vậy, một số công nhân đã đem mô hình và kinh nghiệm chăn nuôi về thử nghiệm. Làng gà ra đời từ đó, chuyện nuôi gà phát triển rầm rộ, thu hút đến 2/3 số hộ trong vùng. Thời kỳ đầu, giá gà rất ổn định. Nhiều thương lái từ thành phố lớn lân cận đến đặt hàng trước. Người dân vì vậy không lo đầu ra. Làng gà nhờ đó phất lên nhanh chóng. Nhiều chủ trại mỗi năm thả ra khoảng 5 lứa/10 lán (mỗi lán từ 3,000 đến 5,000 con), trừ mọi khoản chi phí, có trong tay cả trăm triệu tiền lãi. Càng ăn ra làm nên, người dân càng mở rộng quy mô nuôi gà, nhiều hộ nuôi đến 20 trại. Thấy mối béo bở, các đại lý bán thức ăn gia súc hùn vốn xây dựng trại, mỗi trại từ 30 đến 35 triệu đồng, và người chăn nuôi thả hà giống, mua thức ăn của đại lý đó, đến kỳ xuất thì chia phần trăm.
Theo báo quốc nội, gần đây, giá gà biến động. Gà các nước lân cận ồ ạt nhập sang Việt Nam, nhiều lúc giá trứng chỉ còn 400 đến 500 đồng/quả. Giá gà thịt tụt xuống còn 8,000 đồng/kg hơi. Trong lúc đó gà con giống lại tăng giá từ 20% đến 30%. Giá cám cũng tăng theo, trong khi đó, do chi phí vận chuyển lớn, nhiều mối trước đây từ chối đặt hàng. Giá càng xuống, đầu ra càng bí. Người chăn nuôi trở tay không kịp. Dân buôn địa phương lợi dụng cơ hội này, cố ép giá. Nhiều trại đến ngày xuất nhưng phải cố cầm lại. Một cư dân nuôi gà ấm ức nói với phóng viên: Kiểu này thì chỉ có nước chết. Đến tận nhà lái buôn gọi bán mấy lần mà họ cứ làm bộ làm tịch. Giữ lại ngày nào tiền đổ ra ngày ấy.
Tại khu vực nói trên, giữa triền cỏ tranh khô cháy là những lán trại bỏ hoang nằm chỏng chơ. Mùi phân gà bốc lên nồng nặc. Xóm Ngã ba Cây Sung, nơi có những trang trại cỡ lớn của làng gà trước đây, chỉ còn sót lại vài trại. Tiếp chuyện với phóng viên trong căn nhà bỏ hoang, ông Ngô Văn Giới, chủ của 17 trại gà, bị vỡ nợ trên 100 triệu đồng, chỉ vào lán gà cuối cùng của gia đình than thở: Lỗ nặng rồi, nhưng tôi không tài nào dứt con gà ra được. Đêm đêm, sáng sáng, tiếng gà gáy cứ vang trong đầu. Nhiều lúc tôi cứ nghĩ mình bị thua hụi, bị cướp chứ không phải tán gia bại sản vì gà. Giữa lúc ấy, vợ ông Giới đi về, đặt đôi quang gánh có mấy bó rau cải xuống sân, than thở: Của cải trong nhà do con gà vào rồi theo nó ra đi. Giờ ông xã nhà tôi cứ như người mất hồn, suốt ngày ngơ ngẩn ra vào với mấy con gà trong lán. Tôi chạy chợ gắng kiếm cái ăn. Nợ người ta thúc bên hông. Thằng nhỏ bỏ học đi làm công, còn hai đứa nhỏ chưa biết tính sao đây.
Bạn,
Cũng theo báo quốc nội, dù lao đao vì gà nhưng nhiều gia đình vẫn ấp ủ khởi nghiệp chăn nuôi lại từ đầu. Một người nói: Chỉ cần giá cả tương đối được và có đầu ra ổn định, tôi sẽ sửa sang chuồng trại, bắt tay nuôi gà trở lại. Vắng con gà mấy tháng buồn lắm.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình