Bạn,
Trước năm 1945, cứ vào tháng hai hằng năm, tại làng Xuân Tảo, Từ Liêm Hà Nội, các lương y ở khắp vùng khăn xếp, áo the, quần trắng, ô đen cùng dăm ba học trò cắp tráp theo hầu về dự “Hội nhân thuật” tổ chức tại làng này. Đây là dịp để các lương y cùng nhau trao đổi, đàm đạo về nghề, tiếp nối truyền thống các bậc tiền bối và kết nạp học trò giỏi vào hội. Báo VN viết về ngày hội đặc biệt này như sau.
Trước năm 1945, cứ vào tháng hai hằng năm, tại làng Xuân Tảo, Từ Liêm Hà Nội, các lương y ở khắp vùng khăn xếp, áo the, quần trắng, ô đen cùng dăm ba học trò cắp tráp theo hầu về dự “Hội nhân thuật” tổ chức tại làng này. Đây là dịp để các lương y cùng nhau trao đổi, đàm đạo về nghề, tiếp nối truyền thống các bậc tiền bối và kết nạp học trò giỏi vào hội. Báo VN viết về ngày hội đặc biệt này như sau.
Năm nào cũng vậy, cứ vào tháng hai hằng năm, lúc mà dân làng cấy chiêm xong, thư thái, bước vào những ngày trẩy hội; cũng là lúc các thầy lang ở khắp vùng, khăn xếp, áo the, quần trắng, ô đen, cùng dăm ba học trò cắp tráp theo hầu; họ hồ hởi về làng Xuân Tảo để dự “Hội nhân thuật”. Dân làng gọi nôm na là “Hội thuốc”. Đây là hội hằng năm của các thầy thuốc đã có danh y-đức vẹn toàn; là dịp gặp gỡ các đồng nghiệp để cùng nhau trao đổi, đàm đạo về nghề, tiếp nối truyền thống của các bậc tiền bối: Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác... Các danh y tụ về đây cùng với danh y của làng là những người đã từng chữa khỏi cho biết bao bệnh nhân hiểm nghèo, với tấm lòng nhân ái đầy trách nhiệm.
Những thành viên của ngày hội “Nhân thuật” đều là những người như vậy. Cho nên cứ mỗi lần họ gặp lại nhau là gây được sự chú ý và mến mộ của người dân. Nội dung của ngày hội thật độc đáo, mang nét học thuật và mang nét văn hóa của thời khắc khai xuân, nên tạo sự hấp dẫn lạ thường: các danh y cùng nhau trao đổi, lý giải những căn bệnh hiểm nghèo đã từng gặp; cùng nhau giới thiệu những bài thuốc gia truyền, đặc dụng, công hiệu, đã được kiểm chứng. “Hội thuốc” không chỉ diễn ra vào mùa xuân, mà còn cả vào tháng tám hằng năm - “Xuân thu nhị kỳ” đều đặn. Hội kéo dài ba ngày.
Ngày đầu là để nhắc lại tôn chỉ, mục đích của ngày hội “Nhân thuật”. Điểm lại những căn bệnh đã gặp, các loại bệnh bột phát mới, chưa chữa được.Ngày tiếp theo là trao đổi từng loại bệnh, từng con bệnh hiểm nghèo, đưa ra bài thuốc gia truyền và cùng nhau đàm đạo. Họ dường như để hết tâm trí vào việc trao đổi đó. Còn với những học trò mà họ cho đi theo thì đây là một dịp hiếm hoi để được học các bậc thầy của mình. Đàm đạo, rồi cùng nhau kết lại cách kê đơn bốc thuốc được coi là hợp lý nhất, cùng nhau thông qua “Y bản” và lưu lại để lần tới đối chiếu, kiểm chứng lại. Ngày sau cùng bao giờ cũng diễn ra việc kết nạp người vào Hội, do các bậc thầy giới thiệu, đó chính là các học trò do họ kèm cặp nhiều năm, hoặc con cháu các bậc danh y cao niên truyền lại để giữ lấy nghề.
Bạn,
Trong ngày hội này, các chủ khảo phải là những bậc tài năng, uy tín bậc nhất. Thoạt đầu là những câu hỏi về cách chữa trị bệnh, tiếp đó là bắt mạch, kê đơn, bốc thuốc, y đức trả lời sai sót một chút là bị loại. Có người thẩm vấn một lần là được; nhưng phần nhiều phải đôi ba lượt mới xong. Với quan niệm không thể xem thường cái nghề “cứu nhân độ thế”, đúng với nghĩa trong “Y huấn” của đại danh y Lê Hữu Trác (1720 - 1791) dạy: Đạo làm thuốc là một Nhân thuật, chuyên bảo vệ sinh mạng con người, phải lo cái lo của người....
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình