Vào một ngày giữa tháng 11, sẽ là một Ngày Khoan dung Quốc tế (International Day of Tolerance). Chính xác sẽ là ngày 16 tháng 11.
Chúng ta đã trải qua một cuộc nội chiến gay gắt... bây giờ đã qua rồi. Tại sao vẫn chưa thực sự khoan dung?
Khoan dung đúng ra là người có quyền lực, đối xử với người không có quyền lực, người tay yếu, chân mềm, người cô thế...
Trong bản Việt dịch Kinh Tạp A Hàm, do quý Thầy Tuệ Sỹ và Thích Đức Thắng dịch,
Nơi đây xin trích về ý tâm khoan dung rộng vô lượng như sau:
KINH TẠP A-HÀM
KINH 567. NA-GIÀ-ĐẠT-ĐA
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở trong rừng Am-la tại làng Am-la, cùng với các Tỳ-kheo Thượng tọa. Bấy giờ có trưởng giả Chất-đa-la đến chỗ các Tỳ-kheo Thượng tọa, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi lui qua một bên. Các Tỳ-kheo Thượng tọa vì trưởng giả Chất-đa-la nói pháp bằng nhiều hình thức, khai thị, chỉ giáo, soi sáng, làm cho hoan hỷ. Sau khi nói pháp bằng nhiều hình thức, khai thị, chỉ giáo, soi sáng, làm cho hoan hỷ, các Thượng tọa ngồi im lặng. Trưởng giả Chất-đa-la liền cúi đầu đảnh lễ các Tỳ-kheo Thượng tọa, rồi đi đến phòng Tỳ-kheo Na-già-đạt-đa; đảnh lễ Tỳ-kheo Na-già-đạt-đa, rồi ngồi lui qua một bên. Tỳ-kheo Na-già-đạt-đa hỏi trưởng giả Chất-đa-la:
“Có vô lượng tâm tam-muội, vô tướng tâm tam-muội, vô sở hữu tâm tam-muội, không tâm tam-muội. Thế nào, trưởng giả, các pháp này vì có nhiều nghĩa khác nhau nên có nhiều tên khác nhau, hay là chỉ có một nghĩa mà có nhiều tên?”
Trưởng giả Chất-đa-la hỏi Tôn giả Na-già-đạt-đa:
“Các tam-muội này là do Thế Tôn nói hay Tôn giả tự ý nói?”
Tôn giả Na-già-đạt-đa đáp:
“Đây là do Thế Tôn nói.”
Trưởng giả Chất-đa-la thưa Tôn giả Na-già-đạt-đa:
“Xin cho tôi được suy nghĩ một chút nghĩa này, rồi sẽ trả lời.”
Sau giây lát suy nghĩ, trưởng giả nói với Tôn giả Na-già-đạt-đa:
“Có pháp gồm nhiều nghĩa, nhiều câu, nhiều vị khác nhau, có pháp chỉ một nghĩa mà nhiều vị.”
Tôn giả Na-già-đạt-đa lại hỏi trưởng giả:
“Thế nào là có pháp nhiều nghĩa, nhiều câu, nhiều vị khác nhau?”
Trưởng giả Chất-đa-la đáp:
“Vô lượng tâm tam-muội, nghĩa là tâm của Thánh đệ tử câu hữu với từ, không oán, không hận, không sân, khoan dung, rộng lớn, tu tập vô lượng, duyên khắp mọi phương. Cũng thế phương thứ hai, phương thứ ba, phương thứ tư, trên dưới tất cả tâm câu hữu với từ, không oán, không hận, không sân, khoan dung, rộng lớn, tu tập vô lượng, sung mãn khắp mọi phương, duyên khắp tất cả thế gian mà an trú. Đó gọi là vô lượng tâm tam-muội.
“Thế nào là vô tướng tâm tam-muội? Thánh đệ tử đối với tất cả tướng đều không niệm tưởng, tự thân tác chứng vô tướng tâm tam-muội. Đó gọi là vô tướng tâm tam-muội.
“Thế nào gọi là vô sở hữu tâm tam-muội? Thánh đệ tử vượt qua tất cả vô lượng thức nhập xứ, vô sở hữu, trụ vô sở hữu. Đó gọi là vô sở hữu tâm tam-muội.
“Thế nào gọi là không tâm tam-muội? Thánh đệ tử, thế gian trống rỗng, quan sát như thật rằng thế gian trống rỗng, thường trụ, không biến đổi, chẳng phải ngã, chẳng phải ngã sở. Đó gọi là không tâm tam-muội.
“Đó gọi là pháp gồm nhiều nghĩa, nhiều câu, nhiều vị.”
Tôn giả Na-già-đạt-đa hỏi trưởng giả:
“Thế nào là pháp chỉ có một nghĩa mà có nhiều vị?”
“Thưa Tôn giả, tham là có lượng. Nếu vô tránh, là đệ nhất vô lượng. Nghĩa là, tham là có tướng; nhuế, si là có tướng; vô tránh là vô tướng. Tham là sở hữu, sân nhuế là sở hữu, vô tránh là vô sở hữu. Lại nữa, vô tránh là trống không, không có tham, không có sân, không có si, trống không thường trụ chẳng biến đổi, không phải ngã, không phải ngã sở. Đó là pháp chỉ có một nghĩa mà có nhiều vị.”
Tôn giả Na-già-đạt-đa hỏi:
“Thế nào, trưởng giả, nghĩa này ông đã nghe trước rồi phải không?
“Thưa Tôn giả con không nghe.”
Tôn giả Na-già-đạt-đa lại bảo trưởng giả:
“Này Trưởng giả, ông được lợi ích lớn, ở nơi Phật pháp sâu xa này mà được thâm nhập bằng tuệ nhãn của Hiền thánh.”
Trưởng giả Chất-đa-la sau khi nghe Tôn giả Na-già-đạt-đa nói xong, tùy hỷ, hoan hỷ, làm lễ rồi lui.
Sau khi trưởng giả nghe Tôn giả Na-già-đạt-đa nói xong, tùy hỷ hoan hỷ, làm lễ rồi lui.”(ngưng trích)
Phải chi tất cả chúng ta đều tu được tâm khoan dung như thế. Không chỉ một ngày, mà là đời đời kiếp kiếp.
Chúng ta đã trải qua một cuộc nội chiến gay gắt... bây giờ đã qua rồi. Tại sao vẫn chưa thực sự khoan dung?
Khoan dung đúng ra là người có quyền lực, đối xử với người không có quyền lực, người tay yếu, chân mềm, người cô thế...
Trong bản Việt dịch Kinh Tạp A Hàm, do quý Thầy Tuệ Sỹ và Thích Đức Thắng dịch,
Nơi đây xin trích về ý tâm khoan dung rộng vô lượng như sau:
KINH TẠP A-HÀM
KINH 567. NA-GIÀ-ĐẠT-ĐA
Tôi nghe như vầy:
Một thời, Phật ở trong rừng Am-la tại làng Am-la, cùng với các Tỳ-kheo Thượng tọa. Bấy giờ có trưởng giả Chất-đa-la đến chỗ các Tỳ-kheo Thượng tọa, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, rồi ngồi lui qua một bên. Các Tỳ-kheo Thượng tọa vì trưởng giả Chất-đa-la nói pháp bằng nhiều hình thức, khai thị, chỉ giáo, soi sáng, làm cho hoan hỷ. Sau khi nói pháp bằng nhiều hình thức, khai thị, chỉ giáo, soi sáng, làm cho hoan hỷ, các Thượng tọa ngồi im lặng. Trưởng giả Chất-đa-la liền cúi đầu đảnh lễ các Tỳ-kheo Thượng tọa, rồi đi đến phòng Tỳ-kheo Na-già-đạt-đa; đảnh lễ Tỳ-kheo Na-già-đạt-đa, rồi ngồi lui qua một bên. Tỳ-kheo Na-già-đạt-đa hỏi trưởng giả Chất-đa-la:
“Có vô lượng tâm tam-muội, vô tướng tâm tam-muội, vô sở hữu tâm tam-muội, không tâm tam-muội. Thế nào, trưởng giả, các pháp này vì có nhiều nghĩa khác nhau nên có nhiều tên khác nhau, hay là chỉ có một nghĩa mà có nhiều tên?”
Trưởng giả Chất-đa-la hỏi Tôn giả Na-già-đạt-đa:
“Các tam-muội này là do Thế Tôn nói hay Tôn giả tự ý nói?”
Tôn giả Na-già-đạt-đa đáp:
“Đây là do Thế Tôn nói.”
Trưởng giả Chất-đa-la thưa Tôn giả Na-già-đạt-đa:
“Xin cho tôi được suy nghĩ một chút nghĩa này, rồi sẽ trả lời.”
Sau giây lát suy nghĩ, trưởng giả nói với Tôn giả Na-già-đạt-đa:
“Có pháp gồm nhiều nghĩa, nhiều câu, nhiều vị khác nhau, có pháp chỉ một nghĩa mà nhiều vị.”
Tôn giả Na-già-đạt-đa lại hỏi trưởng giả:
“Thế nào là có pháp nhiều nghĩa, nhiều câu, nhiều vị khác nhau?”
Trưởng giả Chất-đa-la đáp:
“Vô lượng tâm tam-muội, nghĩa là tâm của Thánh đệ tử câu hữu với từ, không oán, không hận, không sân, khoan dung, rộng lớn, tu tập vô lượng, duyên khắp mọi phương. Cũng thế phương thứ hai, phương thứ ba, phương thứ tư, trên dưới tất cả tâm câu hữu với từ, không oán, không hận, không sân, khoan dung, rộng lớn, tu tập vô lượng, sung mãn khắp mọi phương, duyên khắp tất cả thế gian mà an trú. Đó gọi là vô lượng tâm tam-muội.
“Thế nào là vô tướng tâm tam-muội? Thánh đệ tử đối với tất cả tướng đều không niệm tưởng, tự thân tác chứng vô tướng tâm tam-muội. Đó gọi là vô tướng tâm tam-muội.
“Thế nào gọi là vô sở hữu tâm tam-muội? Thánh đệ tử vượt qua tất cả vô lượng thức nhập xứ, vô sở hữu, trụ vô sở hữu. Đó gọi là vô sở hữu tâm tam-muội.
“Thế nào gọi là không tâm tam-muội? Thánh đệ tử, thế gian trống rỗng, quan sát như thật rằng thế gian trống rỗng, thường trụ, không biến đổi, chẳng phải ngã, chẳng phải ngã sở. Đó gọi là không tâm tam-muội.
“Đó gọi là pháp gồm nhiều nghĩa, nhiều câu, nhiều vị.”
Tôn giả Na-già-đạt-đa hỏi trưởng giả:
“Thế nào là pháp chỉ có một nghĩa mà có nhiều vị?”
“Thưa Tôn giả, tham là có lượng. Nếu vô tránh, là đệ nhất vô lượng. Nghĩa là, tham là có tướng; nhuế, si là có tướng; vô tránh là vô tướng. Tham là sở hữu, sân nhuế là sở hữu, vô tránh là vô sở hữu. Lại nữa, vô tránh là trống không, không có tham, không có sân, không có si, trống không thường trụ chẳng biến đổi, không phải ngã, không phải ngã sở. Đó là pháp chỉ có một nghĩa mà có nhiều vị.”
Tôn giả Na-già-đạt-đa hỏi:
“Thế nào, trưởng giả, nghĩa này ông đã nghe trước rồi phải không?
“Thưa Tôn giả con không nghe.”
Tôn giả Na-già-đạt-đa lại bảo trưởng giả:
“Này Trưởng giả, ông được lợi ích lớn, ở nơi Phật pháp sâu xa này mà được thâm nhập bằng tuệ nhãn của Hiền thánh.”
Trưởng giả Chất-đa-la sau khi nghe Tôn giả Na-già-đạt-đa nói xong, tùy hỷ, hoan hỷ, làm lễ rồi lui.
Sau khi trưởng giả nghe Tôn giả Na-già-đạt-đa nói xong, tùy hỷ hoan hỷ, làm lễ rồi lui.”(ngưng trích)
Phải chi tất cả chúng ta đều tu được tâm khoan dung như thế. Không chỉ một ngày, mà là đời đời kiếp kiếp.
- Từ khóa :
- Khoan Dung
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình