Thời gian đi nhanh như tên bắn. Nhìn lại đã thấy bạn mình đã mấy người rủ nhau về cõi, trong khi bản thân mình cũng sức suy yếu, thấy tuổi già tới nơi rồi. Hôm nay ngày cận xuân, lòng chợt bùi ngùi, đọc lại mấy vẫn thơ, cả xưa và nay, do anh bạn gửi.
Trước tiên là thơ của cụ Tú Xương:
Chúc Tết
Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau:
Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu.
Phen này ông quyết đi buôn cối,
Thiên hạ bao nhiêu đứa giã trầu.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc giàu:
Trăm, nghìn, vạn mớ để vào đâu?
Phen này, ắt hẳn gà ăn bạc,
Đồng rụng, đồng rơi, lọ phải cầu.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang:
Đứa thì mua tước, đứa mua quan.
Phen này ông quyết đi buôn lọng,
Vừa bán vừa la cũng đắt hàng.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc con:
Sinh năm đẻ bảy được vuông tròn.
Phố phường chật hẹp, người đông đúc,
Bồng bế nhau lên nó ở non.
Bắt chước ai ta chúc mấy lời:
Chúc cho khắp hết ở trong đời.
Vua, quan, sĩ, thứ, người muôn nước,
Sao được cho ra cái giống người.
Rồi bài thơ nổi tiếng sau đây là của Vũ Đình Liên:
Ông Đồ
Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bên phố đông người quạ
Bao nhiêu người thuê viết
Tấm tắc ngợi khen tài
Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa, rồng baỵ
Nhưng mỗi năm, mỗi vắng
Người thuê viết nay đâủ
Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầụ
Ông đồ vẫn ngồi đấy
Qua đường không ai hay
Lá vàng rơi trên giấy
Ngoài trời mưa bụi baỵ
Năm nay đào lại nở
Không thấy ông đồ xưa
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?
Và để kết, bài thơ sau đây là của bạn thơ Nguyên Giác làm cho Tết Đinh Dậu:
Em Về Nhớ Giùm Anh
Lối về sao rất lạ
trong mắt em đường xa
tiếng dế kêu ngày hạ
lay động mấy dặm hoa
giữa quê nhà xao xuyến
nhắn giùm anh một lời
thương ơi trăm con kiến
ngàn con chim nhớ ơi
bước đi nên rất khẽ
nhớ nghe hồn phố xưa
mây bay vô ngằn mé
theo lời kinh sững sờ
em về qua bến vắng
nhớ hỏi con đò xưa
có trôi cùng mây trắng
chở nắng mấy ban trưa
bước qua dòng nước nhỏ
soi giùm anh bên sông
ảnh xưa chìm còn đó
hay trôi mấy vô thường
mây trắng vương trên tóc
lạnh buốt thuở xuân thì
người lái đò năm trước
đã như mộng trôi đi
hương bay xa trăm lối
nhờ em thắp giùm anh
gửi qua bên kia núi
hương tuệ, hương tứ ân
con nghe cửa không cửa
thầy dạy bài học đầu
niết bản không phương xứ
bước chân đặt vào đâu
lời thầy dạy con nhớ
không lối nào để đi
không pháp nào để giữ
tức khắc qua bờ kia
chim bay là tâm ảnh
chim kêu cũng là tâm
vô thường nghe rất lạnh.
Trước tiên là thơ của cụ Tú Xương:
Chúc Tết
Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau:
Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu.
Phen này ông quyết đi buôn cối,
Thiên hạ bao nhiêu đứa giã trầu.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc giàu:
Trăm, nghìn, vạn mớ để vào đâu?
Phen này, ắt hẳn gà ăn bạc,
Đồng rụng, đồng rơi, lọ phải cầu.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang:
Đứa thì mua tước, đứa mua quan.
Phen này ông quyết đi buôn lọng,
Vừa bán vừa la cũng đắt hàng.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc con:
Sinh năm đẻ bảy được vuông tròn.
Phố phường chật hẹp, người đông đúc,
Bồng bế nhau lên nó ở non.
Bắt chước ai ta chúc mấy lời:
Chúc cho khắp hết ở trong đời.
Vua, quan, sĩ, thứ, người muôn nước,
Sao được cho ra cái giống người.
Rồi bài thơ nổi tiếng sau đây là của Vũ Đình Liên:
Ông Đồ
Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu, giấy đỏ
Bên phố đông người quạ
Bao nhiêu người thuê viết
Tấm tắc ngợi khen tài
Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa, rồng baỵ
Nhưng mỗi năm, mỗi vắng
Người thuê viết nay đâủ
Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầụ
Ông đồ vẫn ngồi đấy
Qua đường không ai hay
Lá vàng rơi trên giấy
Ngoài trời mưa bụi baỵ
Năm nay đào lại nở
Không thấy ông đồ xưa
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?
Và để kết, bài thơ sau đây là của bạn thơ Nguyên Giác làm cho Tết Đinh Dậu:
Em Về Nhớ Giùm Anh
Lối về sao rất lạ
trong mắt em đường xa
tiếng dế kêu ngày hạ
lay động mấy dặm hoa
giữa quê nhà xao xuyến
nhắn giùm anh một lời
thương ơi trăm con kiến
ngàn con chim nhớ ơi
bước đi nên rất khẽ
nhớ nghe hồn phố xưa
mây bay vô ngằn mé
theo lời kinh sững sờ
em về qua bến vắng
nhớ hỏi con đò xưa
có trôi cùng mây trắng
chở nắng mấy ban trưa
bước qua dòng nước nhỏ
soi giùm anh bên sông
ảnh xưa chìm còn đó
hay trôi mấy vô thường
mây trắng vương trên tóc
lạnh buốt thuở xuân thì
người lái đò năm trước
đã như mộng trôi đi
hương bay xa trăm lối
nhờ em thắp giùm anh
gửi qua bên kia núi
hương tuệ, hương tứ ân
oOo
con nghe cửa không cửa
thầy dạy bài học đầu
niết bản không phương xứ
bước chân đặt vào đâu
lời thầy dạy con nhớ
không lối nào để đi
không pháp nào để giữ
tức khắc qua bờ kia
chim bay là tâm ảnh
chim kêu cũng là tâm
vô thường nghe rất lạnh.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình