Ngày 14 tháng 2 thường niên là Ngày Valentine, còn gọi là Ngày Lễ Tình Nhân.
Ông bà mình ngay xưa không có truyền thống hàng năm vui ngày lễ này. Có lẽ vì, ông bà mình xem ngày nào cũng là Ngày Lễ Tình Nhân.
Bạn không tin?
Thử đọc lại ca dao sẽ thấy: những dòng tình ca xuất hiện liên tục, bất kể xuân hạ thu đông.
Yêu nhau sao chờ tới chỉ một ngày trong năm.
Bạn có thể thắc mắc, tại sao tặng nhau ca dao?
Đơn giản, vì thời xưa không có chuyện tặng nhau sôcôla, cũng chẳng tính chuyện tặng nhau hoa hồng. Ca dao thôi là đủ. Vì thơ là từ con tim mà ra.
Nơi đây, trong ngày của các tình nhân, xin chép lại nơi đây những lời ca dao, ông bà mình một thời tặng nhau.
- Rủ nhau xuống bể mò cua
Đem về nấu quả mơ chua trên rừng.
Em ơi chua ngọt đã từng
Non xanh nước bạc ta đừng quên nhau...
- Hai ta cách một con sông
Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang...
- Cách nhau có một con đầm
Muốn sang anh bẻ cành trầm cho sang
Cành trầu lá dọc lá ngang
Đố người bên ấy bước sang cành trầm...
- Gần đây mà chẳng sang chơi
Để em ngắt ngọn mồng tơi bắc cầu
Sợ rằng chàng chả đi cầu
Cho tốn công thợ, cho sầu lòng em...
- Rủ nhau đi cấy đi cày
Bây giờ khó nhọc có ngày phong lưu
Trên đồng cạn, dưới đồng sâu
Chồng cày vợ cấy, con trâu đi bừa...
- Thân em như hạt mưa sa,
Hạt rơi đài các, hạt ra ngoài đồng...
- Nhớ ai như nhớ thuốc lào
Đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên
- Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai?
- Đêm qua ra đứng bờ ao
Trông cá cá lặn trông sao sao mờ
Buồn trông con nhện giăng tơ
Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai
Buồn trông chênh chếch sao mai
Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ...
- Gửi khăn, gửi áo, gửi lời
Gửi đôi chàng mạng cho người đàng xa...
- Nhớ khi khăn mở trầu trao
Miệng chỉ cười nụ biết bao nhiêu tình....
- Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống rơm...
- Ai làm cho dạ em buồn
Cho con bướm lụy, chuồn chuồn lụy theo.
- Anh về, em chẳng dám cầm
Dang tay đưa bạn, ruột bầm như dưa.
Anh về người Huế lâu vô
Vẽ tranh họa đồ để lại cho em
Anh về, em túm vạt áo em la làng
Bỏ chữ thương, chữ nhớ lại giữa đàng cho em.
- Ăn cơm chống đũa chờ anh
Mảng sầu nhân nghĩa mình xem như chàm.
- Biển Đông sóng gợn tứ mùa
Ai cho bậu uống thuốc bùa bậu mê.
- Bông quỳnh rụng xuống cội quỳnh
Dẫu ai ngậm ngọc dỗ mình đừng xiêu.
- Buổi chợ đông, con cá hồng anh chê lạt
Tan chợ rồi, con tép bạc anh khen ngon.
- Cây khô chết đứng giữa trời
Chết thời chịu chết, không bội lời hẹn xưa.
- Chẳng chè, chẳng chén sao say
Chẳng thương chẳng nhớ sao hay đi tìm?
- Chiếc thuyền kia nói có,
Chiếc ghe nọ nói không.
Phải chi miễu ở gần sông
Em thề một tiếng kẻo lòng anh nghi.
- Chiều nay cắt cổ con gà vàng
Để khuya nó gáy, hai đàng biệt ly.
- Chừng nào cho vạc xa cồn,
Cù lao xa biển anh mới đành xa em.
Chừng nào cầu đá rã tan
Sông Hàm Luông lấp cạn mới quên lời thề
- Cô kia chèo lái một mình
Cho anh chèo với cho mình có đôi.
- Cơm ăn ba chén lưng lưng
Uống nước cầm chừng để dạ thương em.
- Cơm sôi, lửa cháy, gạo nhảy tưng bừng
Anh thương em như lửa nọ cháy phừng
Dầu cho lở núi, tan rừng cũng thương.
- Cực vì hai đứa hai nơi
Muốn qua thăm bậu sợ lời thế gian
- Dao phay kề cổ, máu đổ không màng
Chết thời chịu chết, buông nàng anh không buông.
- Dế ngâm sầu nhiều câu rỉ rả
Nhớ bạn chung tình thức cả năm canh.
- Đèn Sài Gòn ngọn xanh ngọn đỏ
Đèn Mỹ Tho ngọn tỏ, ngọn lu
Anh về học lấy chữ nhu (chữ Nho)
Chín trăng em cũng đợi, mười thu em cũng chờ
- Đêm khua đèn tắt nhang tàn
Dế ngâm rỉ rả dạ càng sầu riêng,
- Trao lời mà chẳng trao duyên
Gỉa như trao thảm, trao phiền cho nhau.
- Đêm nằm bỏ tóc qua mình
Thề cho bán mạng kẻo tình nghi oan.
- Đêm nằm mơ tưởng, tưởng mơ
Chiêm bao thấy bậu, dậy rờ chiếu không.
- Đó đi tu đây xin ở sãi
Ăn đĩa tương chùa trọn ngãi cùng nhau.
- Đồng Nai, Châu Đốc, Định Tường
Lòng anh sở mộ con gái vườn mà thôi.
- Đứa nào thấy Tấn, quên Tần
Xuống sông sấu ních, lên rừng cọp tha.
- Em về anh mượn khăn tay
Gói câu tình nghĩa lâu ngày sợ quên.
- Gọi đò chẳng thấy đò sang
Phải chăng người cũ phụ phàng khách xưa?
- Lên non thiếp cũng lên theo
Tay vịn chân trèo, hái trái nuôi nhau.
- Mình về em chẳng dám đưa
Hai hàng nước mắt như mưa tháng mười.
- Nhớ ai lệ chảy ngùi ngùi
Khăn lau chẳng sạch, áo chùi chẳng khô.
- Quí gì một nải chuối xanh
Năm bảy người giành cho mủ dính tay
Mủ dính tay anh chùi đọt cỏ
Đã thương nàng rồi không bỏ được đâu.
- Ra về không lẽ về luôn
Để khăn xéo lại lệ tuông em chùi.
- Rượu ngon cái cặn cũng ngon
Anh thương em bất luận chồng con mấy đời.
- Sông dài cá lội biệt tăm
Người thương đâu vắng chỗ nằm còn đây.
- Sông sâu sóng bủa láng cò
Thương em vì bởi câu hò có duyên.
- Sông sâu, sào ngắn khó dò
Muốn qua thăm bậu ngặt đò không đưa.
- Theo nhau cho chọn đạo đời
Dẫu mà không chiếu, trải tơi mà nằm.
- Thương em tình gởi trong mơ
Nhớ em rạo rực như bờ sóng xô
- Thò tay bẻ nhánh mai tàn
Bỗng nhìn thấy bạn hai hàng lệ sa.
- Thò tay mà ngắt ngọn ngò
Thương em đứt ruột, giả đò ngó lơ.
- Thò tay ngắt ngọn rau ngò
Thấy anh còn nhỏ, giữ bò em thương.
- Tu đâu cho anh tu cùng
Mai sau thành Phật ngồi chung một bàn.
- Vì ai thiếp mới xa chàng
Tại con chim cú vào làng kêu đêm.
- Ví dầu cha đánh mẹ treo
Đứt dây té xuống, em theo đến cùng....
Bạn thấy chưa? Ông bà mình đã có những Lễ Tình Nhân tuyệt vời. Valentine làm gì lãng mạn như ca dao thế này?
Ông bà mình ngay xưa không có truyền thống hàng năm vui ngày lễ này. Có lẽ vì, ông bà mình xem ngày nào cũng là Ngày Lễ Tình Nhân.
Bạn không tin?
Thử đọc lại ca dao sẽ thấy: những dòng tình ca xuất hiện liên tục, bất kể xuân hạ thu đông.
Yêu nhau sao chờ tới chỉ một ngày trong năm.
Bạn có thể thắc mắc, tại sao tặng nhau ca dao?
Đơn giản, vì thời xưa không có chuyện tặng nhau sôcôla, cũng chẳng tính chuyện tặng nhau hoa hồng. Ca dao thôi là đủ. Vì thơ là từ con tim mà ra.
Nơi đây, trong ngày của các tình nhân, xin chép lại nơi đây những lời ca dao, ông bà mình một thời tặng nhau.
- Rủ nhau xuống bể mò cua
Đem về nấu quả mơ chua trên rừng.
Em ơi chua ngọt đã từng
Non xanh nước bạc ta đừng quên nhau...
- Hai ta cách một con sông
Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang...
- Cách nhau có một con đầm
Muốn sang anh bẻ cành trầm cho sang
Cành trầu lá dọc lá ngang
Đố người bên ấy bước sang cành trầm...
- Gần đây mà chẳng sang chơi
Để em ngắt ngọn mồng tơi bắc cầu
Sợ rằng chàng chả đi cầu
Cho tốn công thợ, cho sầu lòng em...
- Rủ nhau đi cấy đi cày
Bây giờ khó nhọc có ngày phong lưu
Trên đồng cạn, dưới đồng sâu
Chồng cày vợ cấy, con trâu đi bừa...
- Thân em như hạt mưa sa,
Hạt rơi đài các, hạt ra ngoài đồng...
- Nhớ ai như nhớ thuốc lào
Đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên
- Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai?
- Đêm qua ra đứng bờ ao
Trông cá cá lặn trông sao sao mờ
Buồn trông con nhện giăng tơ
Nhện ơi nhện hỡi nhện chờ mối ai
Buồn trông chênh chếch sao mai
Sao ơi sao hỡi nhớ ai sao mờ...
- Gửi khăn, gửi áo, gửi lời
Gửi đôi chàng mạng cho người đàng xa...
- Nhớ khi khăn mở trầu trao
Miệng chỉ cười nụ biết bao nhiêu tình....
- Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống rơm...
- Ai làm cho dạ em buồn
Cho con bướm lụy, chuồn chuồn lụy theo.
- Anh về, em chẳng dám cầm
Dang tay đưa bạn, ruột bầm như dưa.
Anh về người Huế lâu vô
Vẽ tranh họa đồ để lại cho em
Anh về, em túm vạt áo em la làng
Bỏ chữ thương, chữ nhớ lại giữa đàng cho em.
- Ăn cơm chống đũa chờ anh
Mảng sầu nhân nghĩa mình xem như chàm.
- Biển Đông sóng gợn tứ mùa
Ai cho bậu uống thuốc bùa bậu mê.
- Bông quỳnh rụng xuống cội quỳnh
Dẫu ai ngậm ngọc dỗ mình đừng xiêu.
- Buổi chợ đông, con cá hồng anh chê lạt
Tan chợ rồi, con tép bạc anh khen ngon.
- Cây khô chết đứng giữa trời
Chết thời chịu chết, không bội lời hẹn xưa.
- Chẳng chè, chẳng chén sao say
Chẳng thương chẳng nhớ sao hay đi tìm?
- Chiếc thuyền kia nói có,
Chiếc ghe nọ nói không.
Phải chi miễu ở gần sông
Em thề một tiếng kẻo lòng anh nghi.
- Chiều nay cắt cổ con gà vàng
Để khuya nó gáy, hai đàng biệt ly.
- Chừng nào cho vạc xa cồn,
Cù lao xa biển anh mới đành xa em.
Chừng nào cầu đá rã tan
Sông Hàm Luông lấp cạn mới quên lời thề
- Cô kia chèo lái một mình
Cho anh chèo với cho mình có đôi.
- Cơm ăn ba chén lưng lưng
Uống nước cầm chừng để dạ thương em.
- Cơm sôi, lửa cháy, gạo nhảy tưng bừng
Anh thương em như lửa nọ cháy phừng
Dầu cho lở núi, tan rừng cũng thương.
- Cực vì hai đứa hai nơi
Muốn qua thăm bậu sợ lời thế gian
- Dao phay kề cổ, máu đổ không màng
Chết thời chịu chết, buông nàng anh không buông.
- Dế ngâm sầu nhiều câu rỉ rả
Nhớ bạn chung tình thức cả năm canh.
- Đèn Sài Gòn ngọn xanh ngọn đỏ
Đèn Mỹ Tho ngọn tỏ, ngọn lu
Anh về học lấy chữ nhu (chữ Nho)
Chín trăng em cũng đợi, mười thu em cũng chờ
- Đêm khua đèn tắt nhang tàn
Dế ngâm rỉ rả dạ càng sầu riêng,
- Trao lời mà chẳng trao duyên
Gỉa như trao thảm, trao phiền cho nhau.
- Đêm nằm bỏ tóc qua mình
Thề cho bán mạng kẻo tình nghi oan.
- Đêm nằm mơ tưởng, tưởng mơ
Chiêm bao thấy bậu, dậy rờ chiếu không.
- Đó đi tu đây xin ở sãi
Ăn đĩa tương chùa trọn ngãi cùng nhau.
- Đồng Nai, Châu Đốc, Định Tường
Lòng anh sở mộ con gái vườn mà thôi.
- Đứa nào thấy Tấn, quên Tần
Xuống sông sấu ních, lên rừng cọp tha.
- Em về anh mượn khăn tay
Gói câu tình nghĩa lâu ngày sợ quên.
- Gọi đò chẳng thấy đò sang
Phải chăng người cũ phụ phàng khách xưa?
- Lên non thiếp cũng lên theo
Tay vịn chân trèo, hái trái nuôi nhau.
- Mình về em chẳng dám đưa
Hai hàng nước mắt như mưa tháng mười.
- Nhớ ai lệ chảy ngùi ngùi
Khăn lau chẳng sạch, áo chùi chẳng khô.
- Quí gì một nải chuối xanh
Năm bảy người giành cho mủ dính tay
Mủ dính tay anh chùi đọt cỏ
Đã thương nàng rồi không bỏ được đâu.
- Ra về không lẽ về luôn
Để khăn xéo lại lệ tuông em chùi.
- Rượu ngon cái cặn cũng ngon
Anh thương em bất luận chồng con mấy đời.
- Sông dài cá lội biệt tăm
Người thương đâu vắng chỗ nằm còn đây.
- Sông sâu sóng bủa láng cò
Thương em vì bởi câu hò có duyên.
- Sông sâu, sào ngắn khó dò
Muốn qua thăm bậu ngặt đò không đưa.
- Theo nhau cho chọn đạo đời
Dẫu mà không chiếu, trải tơi mà nằm.
- Thương em tình gởi trong mơ
Nhớ em rạo rực như bờ sóng xô
- Thò tay bẻ nhánh mai tàn
Bỗng nhìn thấy bạn hai hàng lệ sa.
- Thò tay mà ngắt ngọn ngò
Thương em đứt ruột, giả đò ngó lơ.
- Thò tay ngắt ngọn rau ngò
Thấy anh còn nhỏ, giữ bò em thương.
- Tu đâu cho anh tu cùng
Mai sau thành Phật ngồi chung một bàn.
- Vì ai thiếp mới xa chàng
Tại con chim cú vào làng kêu đêm.
- Ví dầu cha đánh mẹ treo
Đứt dây té xuống, em theo đến cùng....
Bạn thấy chưa? Ông bà mình đã có những Lễ Tình Nhân tuyệt vời. Valentine làm gì lãng mạn như ca dao thế này?
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình